Wał obronny: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 234 bajty ,  2 lata temu
brak opisu edycji
{{Dopracować|źródła|data=2016-03}}
'''Wał obronny''' – budowla ziemna w kształcie podłużnego nasypu o różnym profilu, wzniesiona sztucznie z ziemi, kamieni, piasku itp. stanowiąca podstawowy element [[fortyfikacja|fortyfikacji]] do końca XIX w. Stosowany był we wszystkich systemach obronnych, pełnił rolę zarówno przeszkody, jak i stanowiska. Jego zasadnicze części to stopa, stoki (wewnętrzny i zewnętrzny) i korona. Na koronie nasypywano (nadbudowywano) [[przedpiersie]], które umożliwiało stworzenie stanowisk obronnych np. [[Stanowisko ogniowe|strzeleckich]]{{r|bogdanowski}}.
 
Przekrój wałów jest najczęściej trapezowy. Bardzo często występuje w połączeniu z [[fosa|fosą]], od której oddziela go [[odsadzka]]. Konstrukcyjnie wał może mieć budowę:
Wał wykorzystywano w celu osłony obiektu chronionego przed ostrzałem wroga oraz umożliwienia obrony fortyfikacji przed wrogiem. Kształt poprzeczny wału, wysokość, długość i szerokość wynosiły od kilku do kilkudziesięciu metrów i uzależnione były od warunków geotechnicznych terenu i typu chronionego obiektu. Najczęściej spotykanym [[przekrój poprzeczny|przekrojem poprzecznym]] wału jest przekrój [[trapez]]owy i [[owal]]ny. Często wały wzmacniane były [[mur]]ami, [[palisada]]mi itp.
*ziemną - zbudowany z ubitej ziemi;
W [[średniowiecze|średniowieczu]] wały budowane były dla ochrony [[grodzisko (archeologia)|grodzisk]].
*drewniano-ziemną - wnętrze wału wzmocnione jest belkami drewnianymi, połączonymi ze sobą na różny sposób (wał przekładkowy, izbicowy itp.);
W zależności od spełnianego zadania w założeniu fortyfikacyjnym wał nosi różne określenia np.
*dzianą - którego stok wzmocniony jest konstrukcją drewnianą (np. płotem), murem kamiennym lub ceglanym{{r|bogdanowski}}.
* [[Kurtyna (fortyfikacja)|kurtyna]] – prosty odcinek wału ziemnego obudowany cegłą lub kamieniem.
 
* [[kleszcze (fortyfikacja)|kleszcze]] – [[dzieło fortyfikacyjne]] w postaci lekko załamanego wału ziemnego, umocnionego [[mur oporowy|murami oporowymi]], stanowiące bezpośrednią osłonę kurtyny [[Narys fortyfikacyjny|narysu]].
Wały często wzmacniano dodatkowymi budowlami jak [[palisada|palisady]] czy [[baszta|baszty]], a przed nimi umieszczano przeszkody fortyfikacyjne{{r|bochenek}} (fosy, [[wilczy dół|wilcze doły]], [[czostki]] itp.).
* wał forteczny – [[stanowisko ogniowe]] dla [[piechota|piechoty]] i [[artyleria|artylerii]].
 
* wał strzelecki – element dzieła piechoty.
Wały mogły być samodzielnymi dziełami obronnymi w formie liniowej lub zamkniętej. Przykładem takich wałów mogą być umocnienia graniczne starożytne i średniowieczne umocnienia graniczne{{r|bochenek}} jak [[Wał Antonina]], [[Wał Offy]], [[Wały Chrobrego]], [[Wielki Mur Chiński]] itp. Zamknięte wały tworzyły linie obronne [[grodzisko (archeologia)|grodzisk]], [[Oppidum|oppidi]] etc.
* [[nadszaniec]] – wysoki wał wewnątrz dzieła fortyfikacyjnego, budowany celem uzyskania dalekiego wglądu na [[przedpole]] i dla ustawienia dział. Często stanowił przykrycie [[schron]]u.
 
* [[Poprzecznica (fortyfikacja)|poprzecznica]] – wał usypany prostopadle do wału fortecznego
Wały mogły też być częścią składową dzieł obronnych, np. tworzyć [[Kurtyna (fortyfikacja)|kurtyny]] i [[bastion]]y twierdzy bastionowej. Z odpowiednio ukształtowanych wałów tworzono takie dzieła jak [[szaniec|szańce]], [[reduta|reduty]], [[rawelin]]y. W twierdzach nowożytnych spotyka się często wiele wałów - np. przed wałem głównym znajduje się [[przeciwstraż]], a na nim usypany jest [[nadszaniec]]. W [[fort artyleryjski|artyleryjskim forcie dwuwałowym]] wał dolny (piechoty) służył do [[obrona bliska|obrony bliskiej]], a wał górny (artyleryjski) - do dalekiej{{r|bochenek|bogdanowski}}.
* [[szaniec]] – budowla fortyfikacji polowej wykonana z ziemi jako rów i wał, w postaci zamkniętego obwodu o kształcie trójkąta, czworokąta lub bardziej złożonej figury.
* [[reduta]] – wał ziemny w kształcie pięcioboku.
* [[przeciwstraż]] (słoniczoło) – w dawnych [[fortyfikacja]]ch dodatkowy wał ziemny usypany przed [[bastion]]em lub [[rawelin]]em wykorzystywany jako stanowisko ogniowe artylerii lub piechoty.
 
{{Przypisy|przypisy=
<ref name="bogdanowski">{{cytuj książkę|imię = Janusz|nazwisko = Bogdanowski |tytuł = Architektura obronna w krajobrazie Polski od Biskupina do Westerplatte |wydawca =PWN |miejsce = Warszawa-Kraków |rok = 1996 |strony = 559 }}</ref>
<!-- <ref name="bochenek">{{Cytuj książkę | nazwisko = Bochenek | imię = Ryszard Henryk | tytuł = 1000 słów o inżynierii i fortyfikacjach | wydawca = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej | miejsce = Warszawa | data = 1989 | strony = 277-278 | isbn = 83-11-07423-2}}</ref> -->
}}
 

Menu nawigacyjne