Edward Gallaudet: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 327 bajtów ,  1 rok temu
różne poprawki
(różne poprawki)
|opis grafiki = Edward Gallaudet (między 1870 a 1880)
|podpis =
|data urodzenia = [[5 lutego]] [[1837]]
|miejsce urodzenia = [[Hartford]]
|data śmierci = [[26 września]] [[1917]]
|miejsce śmierci = Hartford
|zawód = [[pedagog]] ([[pedagogika specjalna]])
|miejsce zamieszkania = [[Stany Zjednoczone]]
|narodowość = [[Amerykanie|amerykańska]]
|uczelnia = [[GallaudetUniwersytet UniversityGallaudeta]]
|rodzice = Sophia Fowler i [[Thomas Hopkins Gallaudet|Thomas H. Gallaudet]]
|odznaczenia =
|www =
}}
'''Edward Miner Gallaudet''' (ur. [[5 lutego]] [[1837]] w [[Hartford]], [[Connecticut]], zm. [[26 września]] [[1917]] tamże) – [[Amerykanie|amerykański]] [[pedagog]] ([[surdopedagogika]]), syn [[Thomas Hopkins Gallaudet|Thomasa Gallaudeta]] (twórcy ''Asylum for the Deaf and Dumb''), pionier edukacji [[Głuchoniemota|głuchoniemych]] w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], współzałożyciel pierwszej w USAamerykańskiej uczelni z programem przygotowanym specjalnie dla osób [[głuchota|głuchych]] i [[Niedosłuchniedosłuch|niedosłyszących]] (''National Deaf-Mute College'', później [[GallaudetUniwersytet UniversityGallaudeta]]) oraz wieloletni [[rektor]] tej uczelni i propagator [[Kulturakultura Głuchych|kultury głuchych]]{{odn|Sacks|2011|s=207–210}}.
 
== Życiorys ==
=== Dom rodzinny ===
[[Plik:US-CT(1891) p125 HARTFORD, DEAF AND DUMB ASYLUM.jpg|thumb|240px|''Asylum for the Deaf and Dumb'' w Hartford{{r|Asylum}} (1817)]]
 
Był najmłodszym z ośmiorga dzieci Thomasa Hopkinsa Gallaudeta ([[pastor]]a w Hartford) i jego żony, Sophii Fowler. Sophia Gallaudet była osobą niesłyszącą. Rodzice Edwarda zamieszkali w roku 1811 w sąsiedztwie rodziny znanego lekarza–chirurga, Masona Cogswella, i jego żony, Mary. Dziewięcioletnia córka sąsiadów była izolowana przez inne dzieci z powodu [[głuchota|głuchoty]], kojarzonej wówczas z [[Niepełnosprawność intelektualna|niedorozwojem umysłowym]]. Thomas Gallaudet podjął próby nawiązania kontaktu z dziewczynką i nauczenia jej [[Komunikacja interpersonalna|komunikowania się]] z otoczeniem za pomocą obrazków i pisanych na piasku liter. Wraz z dr. Cogswellem doprowadził do utworzenia szkoły dla niesłyszących dzieci z okolicy. W czasie 15-miesięcznego pobytu w Europie – finansowanego przez rodziny i przyjaciół{{r|Clerc}} – poznał metody nauczania stosowane w Paryżu, w pierwszej publicznej szkole dla niesłyszących dzieci, założonej w roku 1755 przez [[Charles-Michel de L’Épée|de L’Épéego]] (''L'Institut National de Jeunes Sourds de Paris''{{r|INJS}}){{odn|Sacks|2011|s=45-46}}. Charles-Michel de L’Épée stosował język [[język migowy]], porównując go do „języka uniwersalnego”, o którym marzyli m.in. [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseeau]]<ref group=uwaga>Jean-Jacques Rousseau, ''O początkach nierówności między ludźmi'' i ''Esej o pochodzeniu języka''.</ref> i [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]], zrozumiałego dla wszystkich – takiego, który „nie byłby środkiem do przekazywana myśli i [[Emocja|uczuć]], lecz w pewien magiczny sposób sam byłby myślą i uczuciem” (Sacks, 2011){{odn|Sacks|2011|s=38}}.
 
|szerokość2 = 220
|alt2 = 2
|opis2 = ''ASL'' (''American Sign Language'')<ref group=uwaga>ASL nie przypomina BSL (języka brytyjskiego). Jest stosowany w Kanadzie i [[Meksyk]]u. (zob. też [[polski język migowy]], [[system językowo-migowy]]).</ref>{{r|alfabet}}<br /> <small>'''Po lewej''':</small> <br />Pomnik Thomasa Gallaudeta z&nbsp;Alice&nbsp;Cogswell{{odn|Sacks|2011|s=46}} pokazującą ''A''{{r|Tribute-Gallaudet}}<ref group=uwaga>Pomnik jestznajduje zlokalizowanysię wna kampusie ''GallaudetUniwersytetu University''Gallaudeta w [[Waszyngton]]ieWaszyngtonie (rzeźbiarz: [[Daniel Chester French]], 1889).</ref><br /><small>'''Po prawej''':</small><br />[[Laurent Clerc]], pionier edukacji niesłyszących w&nbsp;[[Stany Zjednoczone|USA]]{{odn|Sachs|2011|s=45-46}}
|grafika3 = LaurentClerc reduit2.jpg
|szerokość3 = 225
 
=== Od ''Kendall School'' do ''Gallaudet College'' ===
[[Plik:President's House, Gallaudet University.jpg|thumb|200px240px|Rezydencja Edwarda Gallaudeta, ''House One'' (1867) w kampusie [[GallaudetUniwersytet UniversityGallaudeta|Uniwersytetu Gallaudeta]] w [[Waszyngton]]ieWaszyngtonie (obiekt umieszczony w ''National Register of Historic Places'')]]
[[Plik:Chapel Hall, Gallaudet University.jpg|thumb|200px240px|Kaplica GallaudetUniwersytetu UniversityGallaudeta]]
[[Plik:Columbia Institution for the Deaf circa 1893.jpg|thumb|200px240px|''Columbia Institution for the Deaf'' ok. 1893]]
 
Koncepcje edukacyjne Thomasa Gallaudeta i Laurenta Clerca budziły duże zainteresowanie. Coraz powszechniejsze było przekonanie, że konieczne jest umożliwienie głuchoniemym zdobywania wyższych stopni wykształcenia (czego się domagali), przy czym wskazane jest umożliwienie im korzystania z naturalnego dla niesłyszących języka migowego. Pierwsza szkoła tego typu – ''Kendall School'' – powstała w roku 1857 z inicjatywy [[Amos Kendall|Amosa Kendalla]], znanego adwokata, polityka, wydawcy, filantropa. A. Kendall przekazał na ten cel swój dom z ponad 8&nbsp;tys.&nbsp;m² gruntu (''Kendall Green'') w [[Waszyngton]]ieWaszyngtonie. Pierwszym [[kurator]]emkuratorem został 20-letni Edward Miner Gallaudet (Thomas Gallaudet zmarł w roku 1851), polecany przez Isaaca Lewisa Peeta. Matka młodego i nieżonatego kuratora, wdowa Sophia Fowler, została uznana za matronę szkoły. Edward Gallaudet kierował instytucją przez ok. 50 lat. Przyczynił się w wielkim stopniu do jej szybkiego rozwoju{{r|gallaudet.edu1|timeline|ASLUniv}}. W roku 1860 program nauczania obejmował m.in. język angielski, nauki moralne i polityczne, sztukę, historię naturalną, astronomię. Wstępnie sprawdzano znajomość matematyki, angielskiej gramatyki, historii, geografii, fizjologii, filozofii, łaciny{{r|timeline}}.
 
W czerwcu 1864 roku [[Kongres Stanów Zjednoczonych]] nadał szkole Kendalla status ''Columbia Institution for the Education of the Deaf and Dumb and the Blind''. Po kilku miesiącach usunięto fragment ''and the Blind'' i w następnym roku zainaugurowano działalność ''National Deaf-Mute College''. W czasie inauguracji wystąpił [[John Carlin]], szanowany niesłyszący artysta-malarz i poeta, który otrzymał honorowy tytuł [[Master of Arts]]{{r|timeline}}. ''Columbia Institution'' otwarto dla pięciu uczniów (w ciągu roku ich liczba wzrosła do osiemnastu){{r|ASLUniv}}.
W latach 1866–1877 okazało się konieczne wybudowanie obszernych nowych budynków. W kronikach uczelni zanotowano m.in. wydarzenia z lat{{r|timeline}}:
* 1867 – półroczna podróż Edwarda Gallaudet do placówek szkolenia niesłyszących we Francji, Anglii, Finlandii, Rosji, opisana w artykule pt. ''American and European Systems of Deaf Instruction Compared'' (w następnych latach zakupiono dla uczelni w Waszyngtonie od Charlesa Bakeradla, dyrektora szkoły dla niesłyszących studentów w Anglii, 600 rzadkich książek z XVII i XIX wieku na temat edukacji)
* 1869 – wręczenie dyplomów, podpisanych przez [[Prezydenci Stanów Zjednoczonych|prezydenta]]<ref group=uwaga>Do czasów współczesnych zwyczaj jest zachowany – dyplomy absolwentów ''GallaudetUniwersytetu University''Gallaudeta są podpisywane przez kolejnych prezydentów USAStanów Zjednoczonych.</ref> [[Ulysses Grant|Ulyssesa S. Granta]] – trzem pierwszym absolwentom {{r|gallaudet.edu2}} (Joseph G. Parkinson, James H. Logan, John B. Hotchkiss{{r|timeline}})
* 1880 – udział Edwarda Gallaudeta w międzynarodowej konferencji w [[Mediolan]]ie, na której uchwalono deklarację, że ustna metoda edukacji jest lepsza od manualnej (ręcznej, sign), czemu sprzeciwiała się delegacja amerykańska (E. Gallaudet, niesłyszący J. Denison, Ch. Stoddard, I. Pee){{r|Milan1880}}
* 1880 – założenie ''National Association of the Deaf'' (NAD), reprezentującego 21 stanów (założyciele: Edmund Booth, Edwin A. Hodgson oraz Robert P. McGregor z „Gallaudet”, pierwszy przewodniczący NAD){{r|NAD}}
== Upamiętnienie ==
[[Plik:ASL convention.jpg|thumb|200px|''ASL Convention'', [[Austin]], 2008]]
[[Plik:Council-member curtis pride.jpg|thumb|200px|[[Curtis Pride]] (ur. 1968), od dzieciństwa niesłyszący [[zapolowy]] [[Major League Baseball]], nauczyciel wna [[GallaudetUniwersytet UniversityGallaudeta|Uniwersytecie Gallaudeta]]]]
Trwałą pamięć o dokonaniach Edwarda Gallaudeta gwarantuje rozwój ''GallaudetUniwersytetu University''Gallaudeta, w którym opracowano modelowe metody nauczania i wychowania głuchoniemych na poziomie podstawowym (realizowany w ''Kendall Demonstration Elementary School'', 1970{{r|KDES}}), średnim – (''Model Secondary School for the Deaf'', 1969{{r|MSSD}}) i wyższym{{r|AcadRes}} (status uniwersytetu, ''Education of the Deaf Act'', 1986){{r|About}}. W roku 1988 społeczność ''GallaudetUniwersytetu University''Gallaudeta odniosła kolejne zwycięstwo w walce o równość praw osób posługujących się językiem migowym i mówionym – w wyniku spontanicznego strajku studentów.
Protest wybuchł, gdy w czasie wyborów nowego rektora (kandydowała jedna osoba słysząca i dwie niesłyszące) przewodnicząca komisji wyborczej wypowiedziała się: ''niesłyszący nie potrafią jeszcze funkcjonować w normalnym społeczeństwie''. Następnego dnia zorganizowano przemarsz ok. tysiąca studentów z kampusu do lokalu komisji, [[Biały Dom|Białego Domu]] i [[Kapitol]]u (z hasłem ''Ciągle mamy marzenia. Żądamy pomocy Kongresu''), a następnie rozpoczęto w kampusie [[strajk okupacyjny]]. Na transparentach pojawił się m.in. napis: ''Laurent Clerc domaga się głuchego rektora. Nie ma go tutaj, ale jest z nami duchem. Poprzyjcie nas'' (obserwujący wydarzenia Oliver Sacks usłyszał pytanie jednego z dziennikarzy: ''Kim, u licha, jest Laurent Clerc?''). W wyniku siedmiodniowego strajku niesłyszącym rektorem uczelni (pierwszym po 124 latach jej funkcjonowania) został [[King Jordan]]{{r|Jordan}}, dotychczasowy dziekan ''School of Arts and Sciences''{{odn|Sacks|2011|s=189–238}}.
 
Pamięć o twórcach ''GallaudetUniwersytetu University''Gallaudeta utrwalają jego liczni absolwenci, osiągający swoje zróżnicowane cele w różnych dziedzinach życia. Jednym z nich jest np. [[Curtis Pride]] (ur. 1968), od dzieciństwa niesłyszący [[zapolowy]] [[Major League Baseball]], który po zakończeniu kariery sportowej został nauczycielem wna ''GallaudetUniwersytecie University''Gallaudeta. Otrzymuje on każdego roku setki listów od niedosłyszących lub głuchoniemych młodych ludzi i ich rodziców. Stara się odpowiadać na każdy z nich oraz organizuje liczne spotkania, na których popularyzuje problem i gromadzi niezbędne fundusze na rzecz dzieci niepełnosprawnych. Wśród wielu nagród i wyróżnień, które otrzymał, znajduje się tytuł „Role Model of the Year”, nadany przez ''Alexander Graham Bell Association''{{r|PrideBio}}.
 
== Życie rodzinne ==
* <ref name="fofweb.com"> Gallaudet, Edward Miner w: ''Encyclopedia of American Disability History'' publ. na www.fofweb.com [data dostępu = 2014-09-17]</ref>
* <ref name="ASLUniv">{{Cytuj stronę | url = http://www.lifeprint.com/asl101/pages-layout/gallaudet-edward-miner.htm | tytuł = Edward Miner Gallaudet | autor = Wendy Noah | data = 11 listopada 2001 | opublikowany = ASL University | język = en | data dostępu = 2014-09-18}}</ref>
* <ref name="gallaudet.edu1">{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20150326041602/http://www.gallaudet.edu:80/gts/video__gallaudet/around_campus/edward_miner_gallaudet_.html | praca = Strona internetowa Gallaudet University | tytuł = Edward Miner Gallaudet | opublikowany = www.gallaudet.eduUniwersytet Gallaudeta | język = en | data dostępu = 2016-02-12}}</ref>
* <ref name="gallaudet.edu2">{{Cytuj stronę | url = http://www.gallaudet.edu/history.html | tytuł = History of Gallaudet University | pracaopublikowany = Strona internetowa Gallaudet University | opublikowany =Uniwersytet www.gallaudet.eduGallaudeta | język = en | data dostępu = 2014-09-17}}</ref>
*<ref name="Tribute-Gallaudet ">{{Cytuj książkę | autor = Henry Barnard | tytuł = Tribute to Gallaudet | wydawca = Brockett & Hutchinson | miejsce = Hartford | data = 1852 | strony = 65–70 | url = https://archive.org/details/tributetogallaud00barn2}}</ref>
* <ref name="Clerc">{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20150423122344/http://www.gallaudet.edu:80/clerc_center/welcome/laurent_clerc_the_man.html | tytuł = Laurent Clerc: Apostle to the Deaf People of the New World | pracaopublikowany = StronaUniwersytet internetowa Gallaudet UniversityGallaudeta > Clerc Center | język = en | data dostępu = 2016-02-12}}</ref>
* <ref name="timeline">{{Cytuj stronę | url =/www.gallaudet.edu/a_historical_timeline.html | tytuł = 150 Years of Visionary Leadership – A Historical Timeline | pracaopublikowany = Strona internetowa Gallaudet University | opublikowany =Uniwersytet www.gallaudet.eduGallaudeta | język = en | data dostępu = 2014-09-20}}</ref>
* <ref name="Asylum">{{Cytuj stronę | url = http://www.disabilitymuseum.org/dhm/edu/essay.html?id=38 | tytuł = Asylum for the Deaf and Dumb | autor = John Crowley | pracaopublikowany = Disability History Museum > Education: Essay | opublikowany = www.disabilitymuseum.org | język = en | data dostępu = 2014-09-20}}</ref>
* <ref name="alfabet">{{Cytuj stronę | url = http://web.archive.org/web/20160610103855/http://www.pzg.szczecin.pl:80/alfabet.html | tytuł = Polski Alfabet Palcowy | autor = Olgierd Koczorowski | pracaopublikowany = Strona internetowa OddziałuOddział Zachodniopomorskiego Polskiego Związku Głuchych | opublikowany = www.pzg.szczecin.pl | data dostępu = 2017-03-21}}</ref>
* <ref name=INJS>{{Cytuj stronę | url = http://www.injs-paris.fr/ | tytuł = L'Institut National de Jeunes Sourds de Paris | pracaopublikowany = Strona internetowa INJS | opublikowany = www.injs-paris.fr | język = fr | data dostępu = 2014-09-20}}</ref>
* <ref name="PrideBio">{{Cytuj stronę | url = http://keynotespeakers.com/speaker_detail.php?speakerid=4765 | tytuł = Curtis Pride | praca = Keynote Speakers | język = en | data dostępu = 2014-09-22}}</ref>
* <ref name=About>{{Cytuj stronę | url = http://deafness.about.com/cs/featurearticles/a/gallyhistory.htm | tytuł = Deaf History – History of Gallaudet University | praca = About Health | opublikowany = about.com | język = en | data dostępu = 2014-09-22}}</ref>
* <ref name="KDES">{{Cytuj stronę | url = http://www.gallaudet.edu/kdes.html | tytuł = Kendall Demonstration Elementary School | praca = Strona internetowa | opublikowany = www.gallaudet.edu | język = en | data dostępu = 2014-09-27}}</ref>
* <ref name="MSSD">{{Cytuj stronę | url = http://www.gallaudet.edu/mssd.html | tytuł = Model Secondary School for the Deaf | praca = Strona internetowa | opublikowany = www.gallaudet.edu | język = en | data dostępu = 2014-09-27}}</ref>
* <ref name="AcadRes">{{Cytuj stronę | url = http://www.gallaudet.edu/academics_and_research.html | tytuł = Academics & Research | pracaopublikowany = Strona internetowa Gallaudet University | opublikowany =Uniwersytet www.gallaudet.eduGallaudeta | język = en | data dostępu = 2014-09-27}}</ref>
}}
 
* [http://ifmyhandscouldspeak.wordpress.com/2009/05/27/alice-cogswell-an-inspiration/ Alice Cogswell: An Inspiration] w: ''If My Hands Could Speak… they would say something profound''
* [http://ifmyhandscouldspeak.wordpress.com/2009/09/11/alexander-graham-bell-friend-or-foe/ Alexander Graham Bell: Friend or Foe?] w: ''If My Hands Could Speak… they would say something profound''
* [http://www.glusi.pl/contentpjm/index.php?option=com_hwdvideoshare&task=viewvideo&Itemid=435&video_id=206 Narodowy Instytut dla dzieci Głuchych w Paryżu część 1]
* [http://www.glusi.pl/contentpjm/index.php?option=com_hwdvideoshare&task=viewvideo&Itemid=435&video_id=206 Narodowy Instytut dla dzieci Głuchych w Paryżu część 2]
 
{{Kontrola autorytatywna}}
25 535

edycji

Menu nawigacyjne