Średniowiecze: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 402 bajty ,  2 miesiące temu
(→‎Bibliografia: nowa pozycja)
Pierwsze lata XIV wieku upływały pod znakiem klęsk głodu, których największe nasilenie przypadło na lata 1315–1317 (tzw. [[Wielki głód 1315–1317|Wielki głód]]){{odn|Loyn|1989|s=128}}. Jedną z jego przyczyn były zmiany klimatyczne wraz z występowaniem licznych klęsk żywiołowych{{odn|Muszkat|2011|s=5–18}}. Choć trudno jest zrekonstruować stan warunków klimatyczno-środowiskowych wieków średnich, gdyż wymaga to badań interdyscyplinarnych{{odn|Muszkat|2013|s=5–16}}, to jednak powszechnie uznaje się, że powolna zmiana klimatu od [[Średniowieczne optimum klimatyczne|średniowiecznego optimum klimatycznego]] do [[Mała epoka lodowa|małej epoki lodowej]] skutkowała zmniejszeniem średniej wielkość plonów. Lata 1313–14 i 1317–21 były w Europie wyjątkowo deszczowe, co spowodowało znaczny spadek plonów{{odn|Epstein|2009|s=41}}. Spadkowi średniej rocznej temperatury w XIV wieku w Europie, towarzyszyło pogorszenie koniunktury gospodarczej{{odn|Backman|2003|s=370}}.
 
Po klęskach głodu, w 1347 wybuchła epidemia ''[[Czarna śmierć|czarnej śmierci]]'', choroby, która w ciągu trzech kolejnych lat rozprzestrzeniła się w całej Europie{{odn|Loyn|1989|s=269}}. Przez minione sto lat wśródWśród historyków panowała zgoda, że ''czarna śmierć'' była rodzajem dżumy, co jednak zaczęło być kwestionowane wod ostatnichlat latach70. XX wieku{{kiedyodn|dataEpstein|2009|s=2017171–172}}{{odn|Varlik|2015|s=91-0493}}. Rozwój nowych technik badawczych, zwłaszcza w zakresie analizy [[Antyczny DNA|antycznego DNA]] pozyskanego w czasie trakcie badań archeologicznych, pozwolił na rozstrzygnięcie tych kontrowersji{{odn|EpsteinVarlik|20092015|s=171–17290}}. W 2010 opublikowano jednak wyniki badań DNA ofiar zarazy potwierdzające, że przyczyną ''czarnej śmierci'' była bakteria ''Yersinia pestis'' (zwaną też [[Pałeczka dżumy|pałeczką dżumy]]), powodująca [[Dżuma|dżumę]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Distinct Clones of Yersinia pestis Caused the Black Death |autor=Stephanie Haensch, Raffaella Bianucci, Michel Signoli, Minoarisoa Rajerison, Michael Schultz, Sacha Kacki, Marco Vermunt, Darlene A. Weston, Derek Hurst, Mark Achtman, Elisabeth Carniel, Barbara Bramanti |data = 2010-10-07 |język = en |data dostępu = 2013-12-22 |czasopismo=[[PLOS Pathogens]] |wolumin=6 |numer=10 |s=e1001134 |doi=10.1371/journal.ppat.1001134}}</ref>. WOd wynikutej zarazypory wwśród Europiehistoryków zmarłoponownie prawdopodobniepanuje około 35 milionów ludzikonsensus, okołoże jedna''czarna trzecia ówczesnej populacji. W zatłoczonych miastach śmiertelnośćśmierć'' była szczególnie wysoka. Liczba mieszkańców [[LubekaPandemia|Lubekipandemią]] w Niemczech zmniejszyła się o 90%{{odn|Singman|1999|s=189}}. Na dużych obszarach znacznie zmniejszyła się liczba mieszkańcówdżumy, awywołaną naprzez niektórych terenach nie miał kto uprawiać ziemi. Wzrosły płace, gdy właściciele ziemscy starali się zachęcić mniejszą liczbę dostępnych pracowników do pracy na swoich polach. Kolejnym problemem były niższe czynsze i niższy popyt na żywność, co wpłynęło na zmniejszenie dochodów z ziemi. Również pracownicy w miastach uważali, że mają prawo do wyższych płac, a w całej Europie wybuchały powstania ludowe{{odn|Backman|2003|s=374–380}}. Były wśród nichbakterię ''[[żakeria]]Yersinia pestis'' (1358) we Francji, [[powstanie Wata Tylera]] (1381) w Anglii, [[bunt Ciompich]] (1378) we [[Florencja|Florencji]] we Włoszech. Trauma spowodowana zarazą spowodowała wzrost pobożności w Europie, która przejawiała się w powstawaniu nowych organizacji charytatywnych, samoumartwianiu się [[Flagelanci|biczowników]]. O wywołanie zarazy byli obwiniani również Żydzi, co wywołało falę [[pogrom]]ów{{odn|DaviesVarlik|19962015|s=412–41390, 93-94}}. Sytuacja pozostawała niestabilna przez resztę XIV wieku w związku z nawrotami zarazy; na mniejszą skalę nawiedzała ona Europę do końca średniowiecza{{odn|Loyn|1989|s=128}}.
 
W wyniku zarazy w Europie zmarło prawdopodobnie około 35 milionów ludzi, około jedna trzecia ówczesnej populacji. W zatłoczonych miastach śmiertelność była szczególnie wysoka. Liczba mieszkańców [[Lubeka|Lubeki]] w Niemczech zmniejszyła się o 90%{{odn|Singman|1999|s=189}}. Na dużych obszarach znacznie zmniejszyła się liczba mieszkańców, a na niektórych terenach nie miał kto uprawiać ziemi. Wzrosły płace, gdy właściciele ziemscy starali się zachęcić mniejszą liczbę dostępnych pracowników do pracy na swoich polach. Kolejnym problemem były niższe czynsze i niższy popyt na żywność, co wpłynęło na zmniejszenie dochodów z ziemi. Również pracownicy w miastach uważali, że mają prawo do wyższych płac, a w całej Europie wybuchały powstania ludowe{{odn|Backman|2003|s=374–380}}. Były wśród nich ''[[żakeria]]'' (1358) we Francji, [[powstanie Wata Tylera]] (1381) w Anglii, [[bunt Ciompich]] (1378) we [[Florencja|Florencji]] we Włoszech. Trauma spowodowana zarazą spowodowała wzrost pobożności w Europie, która przejawiała się w powstawaniu nowych organizacji charytatywnych, samoumartwianiu się [[Flagelanci|biczowników]]. O wywołanie zarazy byli obwiniani również Żydzi, co wywołało falę [[pogrom]]ów{{odn|Davies|1996|s=412–413}}. Sytuacja pozostawała niestabilna przez resztę XIV wieku w związku z nawrotami zarazy; na mniejszą skalę nawiedzała ona Europę do końca średniowiecza{{odn|Loyn|1989|s=128}}.
 
=== Społeczeństwo i gospodarka ===
4313

edycji

Menu nawigacyjne