Okupacja Zagłębia Ruhry: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 477 bajtów ,  2 miesiące temu
drobne redakcyjne
m (WP:SK, drobne techniczne)
(drobne redakcyjne)
'''Okupacja Zagłębia Ruhry''' – okupacja [[Niemcy|niemieckiego]] [[Zagłębie Ruhry|Zagłębia Ruhry]] przez wojska [[Francja|francuskie]] i [[Belgia|belgijskie]] w latach 1923–1925.
 
== Historia ==
Zgodnie z [[Traktat wersalski|traktatem wersalskim]] (1919) Niemcy zostały uznane przez rządy zwycięskich państw za winne strat poniesionych w wyniku wojny[[I rządywojna zwycięskichświatowa|I państwwojny światowej]]. Traktat nałożył na Niemców obowiązek spłaty pożyczek zaciągniętych przez Belgię u sojuszników na potrzeby prowadzenieprowadzenia wojny i zobowiązywał ich do przekazania 20 mld [[Marka niemiecka|marek]] w złocie na poczet [[Reparacje wojenne|reparacji wojennych]], których wysokość miała być ustalona w późniejszym terminie. W kwietniu 1921 r. państwa [[Ententa|Ententy]] ustaliły wysokość reparacji. Pomimo, że Francja oczekiwała tylko dla siebie odszkodowań w wysokości 269 mld marek w złocie, ostatecznie zwycięskie mocarstwa obciążyły Niemcy reparacjami na kwotę 132 mld marek w złocie<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Wojciech Tomaszewski |tytuł = 11.01 Francuzi tracą cierpliwość do Niemców {{!}} Czas na historię |data dostępu = 2020-05-22 |url = http://czasnahistorie.pl/wojciech-tomaszewski/11-01-francuzi-traca-cierpliwosc-do-niemcow/ |język = pl}}</ref>.
 
Konieczność spłaty reparacji obciążała niemiecki budżet, powodując postępujący kryzys, a tym sam ubożenie ludności, na skutek czego Niemcy szybko straciły możliwość obsługi długu<ref name=":0" />, zaczęły w 1922 r. opóźniać spłatę rat<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Polityka ustępstw wobec Niemiec po I wojnie światowej |data dostępu = 2020-05-22 |opublikowany = karolginter.pl |url = http://karolginter.pl/polityka.htm}}</ref> i dwukrotnie ich nie zapłaciły<ref name=":0" /> (realizowanych m.in. w dostawach do Francji [[Węgiel kamienny|węgla]] i [[koks]]u)<ref name=":1" />. Było to zgodne z francuską strategią, która zakładała, że maksymalne obciążenie niemieckiej gospodarki uniemożliwi jej odbudowę przedwojennego potencjału<ref name=":0" />. Dodatkowo Francja była przekonana, że Niemcy nie spłacają reparacji w ramach testowania cierpliwości państw sprzymierzonych<ref name=":5">{{Cytuj |tytuł = Economic problems 1919-23 - Weimar Germany - National 5 History Revision |data dostępu = 2020-05-22 |opublikowany = BBC Bitesize |url = https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zh9p34j/revision/6 |język = en}}</ref>. Co więcej, Francja sama doświadczała problemów wynikających z własnych pokaźnych długów wojennych, a jej gospodarka cierpiała z powodu niedoboru surowców, w szczególności węgla. Prawdopodobnie już w 1919 r. francuski rząd planował okupację niemieckiego centrum przemysłowego<ref name=":4">{{Cytuj |tytuł = The Ruhr occupation |data dostępu = 2020-05-22 |opublikowany = alphahistory.com |url = https://alphahistory.com/weimarrepublic/ruhr-occupation/}}</ref>.
 
Wobec przerwania spłat, już 11 stycznia 1923 r. 70 tysięcy francuskich i belgijskich żołnierzy przekroczyło niemiecką granicę i rozpoczęło okupację najbardziej uprzemysłowionej części Niemiec<ref name=":0" />, jaką był region w dolinie rzeki [[Ruhra|Ruhry]] ([[Zagłębie Ruhry]])<ref name=":1" />, gdzie odbywało się 80% produkcji niemieckiego węgla i koksu oraz 65% odlewni stali i walcowni<ref>{{Cytuj |autor = Nicholas Roosevelt |tytuł = The Ruhr Occupation |data = 2014-10-15 |data dostępu = 2020-05-22 |issn = 0015-7120 |url = https://www.foreignaffairs.com/articles/germany/1925-10-01/ruhr-occupation |język = en}}</ref>. W krótkim czasie okupanci zaczęli wysiedlać z niego ok. 150 tys. cywilów i zbędnych pracowników, jednocześnie pozostawiając robotników<ref name=":4" />. Niemcy stawili [[bierny opór]]<ref name=":0" />, do którego wezwał niemiecki rząd<ref name=":3">{{Cytuj |tytuł = Kalendarium Niemiec i III Rzeszy - rok 1923 |data dostępu = 2020-05-22 |opublikowany = www.dws-xip.pl |url = http://www.dws-xip.pl/reich/Kalendarium/1923.html}}</ref>, na co Francuzi odpowiedzieli represjami<ref name=":0" />, m.in. 31 stycznia w czasie tłumienia zamieszek w [[Essen]] zastrzelono 13 robotników i raniono 41<ref name=":3" />. Nieoficjalnie niemiecki rząd rozmawiał z centralami związkowymi na temat strajku generalnego w Zagłębiu Ruhry, który sparaliżowałby ten region, ale wobec braków w budżecie państwa, zobowiązania finansowe wynikające z opłacania pensji strajkujących pokryto z druku pieniądza<ref name=":5" />.
 
[[Plik:Bundesarchiv Bild 102-09901, Ruhrkampf, Beisetzung erschossener Krupp-Arbeiter.jpg|thumb|Pogrzeb zastrzelonych 13 robotników zakładów [[Friedrich Krupp AG|Kruppa]] w [[Essen]]]]
Okupacja wywołała oburzenie Niemców także w innych częściach państwa<ref name=":3" />, w prasie pojawiały się wyolbrzymione materiały dowodzące francuskiego okrucieństwa, rzekomego bicia i egzekucji. Oburzenie wyrazili także wysoko postawieni politycy i urzędnicy, m.in. część ministrów uznała okupację za akt agresji wobec bezbronnego przeciwnika<ref name=":4" />. Już w dniu wkroczenia francuskich wojsk [[Adolf Hitler]] na wiecu potępiał zdrajców, którzy dopuścili do zapaści Niemiec i podporządkowania ich Francji, ale jednocześnie potępił także ruch oporu wobec okupacji<ref name=":3" />.
 
W okupowanej strefie dochodziło do aktów sabotażu[[sabotaż]]u: wykolejania pociągów, zanieczyszczania żywności i [[Mały sabotaż|małego sabotażu]]. Wśród odpowiedzialnych za takie działania byli m.in. [[Albert Leo Schlageter]]<ref name=":4" /> czy [[Heinz Hauenstein]]<ref name=":02">{{Cytuj |autor = |tytuł = Personen- und SachregisterErich MühsamTagebücher Band 13 |data = |s = 11 |archiwum = http://www.muehsam-tagebuch.de/pdf/Register-Band-13.pdf}}</ref>.
 
Do lipca Francuzi ustanowili strefę zamkniętą, blokując ruch między nią i resztą Niemiec. Rozpoczęto także rekwizycję surowców i wyrobów gotowych<ref name=":4" />. Przymusowe przekierowanie dostaw z okupowanego regionu do Francji, a tym samym braku dostaw surowców na rynek niemiecki<ref name=":0" />, połączone z biernym oporem niemieckich robotników, sparaliżował gospodarkę Zagłębia Ruhry<ref name=":1" />, spowodował załamanie się niemieckiej gospodarki, szybki wzrost bezrobocia, [[Hiperinflacja w Republice Weimarskiej|hiperinflację]]<ref name=":0" /> i przyśpieszył załamanie kursu niemieckiej waluty<ref name=":1" />.
 
Ostatecznie zwycięskie mocarstwa dostrzegły zagrożenia wynikające z prowadzonej wobec Niemiec polityki, wśród których najważniejszy był wzrost radykalnych nastrojów wśród Niemców, czego przejawem były [[Powstanie hamburskie|powstanie komunistów w Hamburgu]]<ref name=":0" /> (22 października 1923 r.)<ref name=":3" />, [[Pucz monachijski|pucz nazistów w Monachium]]<ref name=":0" /> (8-9 listopada 1923 r.)<ref name=":3" /> i wejście komunistów w skład rządów w Saksonii i Turyngii<ref name=":2" />. Z powodu braku poparcia międzynarodowego dla okupacji (m.in. ze strony USA i Wielkiej Brytanii), Francja zdecydowała o zmianie polityki i podjęciu współpracy z Niemcami<ref name=":2" />. Zakończona niepowodzeniem próba narzucenia przez Francję swojej woli siłą oznaczał koniec francuskiej hegemonii na kontynencie i stał się początkiem odzyskiwania przez Niemcy mocarstwowego statusu<ref>{{Cytuj |autor = D. G. Williamson |tytuł = Great Britain and the Ruhr Crisis, 1923-1924 |czasopismo = British Journal of International Studies |data = 1977 |data dostępu = 2020-05-22 |issn = 0305-8026 |wolumin = 3 |numer = 1 |s = 70–91 |jstor=20096790}}</ref>. Konflikt został zakończony przez [[plan Dawesa]]<ref name=":1" />, który przewidywał m.in. wydłużenie okresu spłaty reparacji do 60 lat i udzielenie pomocy finansowej Niemcom na stabilizacje gospodarki i finansów<ref name=":0" />. Uzależnienie w ten sposób niemieckiej gospodarki od amerykańskich pożyczek doprowadziło do załamania niemieckiej gospodarki po wybuchu kryzysu finansowego w USA w 1929 r. Spowodowało to masowy wzrost bezrobocia i niepokoje społeczne<ref name=":5" />.
 
Nowe ustalenia pozwoliły zakończyć okupację<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Ruhr occupation {{!}} European history |data dostępu = 2020-05-21 |opublikowany = Encyclopedia Britannica |url = https://www.britannica.com/topic/Ruhr-occupation |język = en}}</ref> w połowie 1925 r.<ref name=":4" />, jedynie w [[Terytorium Saary|okręgu Saary]] Francuzi pozostali do 1935 r.<ref name=":0" />
 
== Przypisy ==
{{Commonscat|Occupation of the Ruhr (1923)}}
{{Przypisy}}
{{Kontrola autorytatywna}}

Menu nawigacyjne