Handley Page Hampden: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 5 bajtów ,  14 lat temu
m
WP:SK, drobne redakcyjne
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
m (WP:SK, drobne redakcyjne)
'''Handley Page Hampden''' – [[Wielka Brytania|brytyjski]] średni [[samolot bombowy]], zaprojektowany i zbudowany w [[1938]] roku w wytwórni [[Handley Page|Handley Page Limited]]
 
== Historia ==
''Hampden'' powstał jako następca bombowca [[Boulton Paul Sidestrand|Boulton Paul ''Sidestrand'']] w ramach konkursu ogłoszonego przez brytyjskie Ministerstwo Lotnictwa w [[1932]] roku. Do konkursu przedstawiono projekty czterech wytwórni: [[Bristol Aeroplane Company|Bristol]], [[Gloster]], [[Handley Page]] i [[Vickers Aircraft Co.]], z których wytypowano dwa: Handley Page i Vickers (oba projekty rozwijały się równolegle, a efektem prac Vickersa był [[Vickers Wellington|''Wellington'']]).
 
Zespół konstruktorów wytwórni Handley Page przedstawił projekt samolotu o konstrukcji skorupowej, całkowicie metalowej z podwójnym usterzeniem pionowym na końcu charakterystycznej belki ogonowej. Powierzchnie sterowe pokryto płótnem. Pod belką przewidziano dolne stanowisko strzeleckie w postaci wieżyczki zapożyczonej z wcześniejszego projektu wytwórni Handley Page, samolotu [[Handley Page Heyford|'''Heyford''']]. Drugie stanowisko strzeleckie znajdowało się na grzbiecie kadłuba, a na dziobie miała być zamontowana trzecia wieżyczka, jednak ze względu na brak dostępnej odpowiedniej konstrukcji zrezygnowano z niej. Kadłub samolotu był bardzo wąski i wysoki, co utrudniało ewentualny przyszły montaż takiej wieżyczki. Ten charakterystyczny kształt kadłuba choć zapewniał doskonałą widoczność pilotowi przyczynił się do nadania tej maszynie nieoficjalnej nazwy ''Latającej kijanki'' (Flying Tadpole) lub ''Latającej walizki'' (Flying Suitcase). Skrzydła zamontowano w połowie wysokości kadłuba. Wyposażono je w automatyczne [[sloty]] na krawędziach natarcia i [[klapy]] na krawędziach spływu, co miało zwiększyć siłę nośna i przyczynić się do skrócenia rozbiegu samolotu do poniżej 500 metrów. Na płatach zamontowano silniki ze śmigłami o zmiennym skoku. ''Hampden'' był pierwszym samolotem wytwórni Handley Page z chowanym podwoziem. Po trzech latach od zbudowania pierwszej makiety samolotu pierwszy prototyp oznaczony ''H.P.52'' wzbił się w powietrze [[21 czerwca]] [[1936]] roku.
 
Samolot napędzały dwa 9-cylindrowe [[silnik gwiazdowy|silniki gwiazdowe]] [[Bristol_Pegasus_XVIIIBristol Pegasus XVIII|''Pegasus XVIII'']] z dwustopniową sprężarką o mocy 1000 KM. Prędkość maksymalna prototypu wynosiła 426 km/h, masa 7258 kg, a udźwig bomb 1814 kg bomb. Uzbrojenie strzeleckie stanowiły ruchome [[Karabin_maszynowy_VickersKarabin maszynowy Vickers K|karabiny maszynowe Vickers K]] zamontowane na górnym i dolnym stanowisku strzeleckim oraz na dziobie samolotu. Ponadto po lewej stronie kadłuba pod kabiną pilota zamontowano stały karabin maszynowy Browning.
 
W połowie 1938 roku rozpoczęto produkcję seryjną samolotu Mk I, nazwanego na cześć hrabiego Johna Hampdena, polityka żyjącego w latach 1595 – 1643. Licencyjnie budowano ''Hampdeny'' w [[English Electric Co.]] gdzie do połowy marca 1942 roku wyprodukowano ogółem 770 egzemplarzy tych samolotów. Drugim licencyjnym producentem ''Hampdenów'' było kanadyjskie konsorcjum [[Canadian Associated Aircraft Ltd.]] w którego skład wchodziło 6 mniejszych wytwórni lotniczych. Od [[9 sierpnia]] [[1941]] roku wyprodukowano w [[Kanada|Kanadzie]] i dostarczono do Wielkiej Brytanii drogą powietrzną przez Islandię i Irlandię Północną 160 bombowców, a macierzystą wytwórnię Handley Page opuściło 500 egzemplarzy (i 2 prototypy).
Drugi prototyp oznaczony jako H.P.53 powstał w 1934 na zamówienie Sił Powietrznych Szwecji i różnił się od wersji Mk I obecnością działka kalibru 20 mm marki Bofors i karabinem maszynowym Colt kalibru 8 mm zamontowanym w górnej wieżyczce strzeleckiej. Miał mieć on możliwość montowania podwozia kołowego, nart lub pływaków. Transakcja nie doszła jednak do skutku i do Szwecji trafił ostatecznie jeden ''Hampden'' Mk I.
 
== Wersje ==
Konsorcjum kanadyjskie, obawiając się problemów z dostarczaniem silników ''Pegasus'' wyposażyło na próbę 2 egzemplarze bombowca w silniki ''Wright "Cyclone" GR-1829-G105A'' o mocy 1100 KM, oznaczając je jako ''Hampden'' Mk II. Modyfikacja ta okazała się jednak zbędna i zaniechano jej.
 
Pod koniec 1941 roku postanowiono przystosować ''Hampdeny'' do roli samolotów torpedowych, przez poszerzenie kadłuba i zmodyfikowanie komory bombowej tak, żeby było możliwe podwieszenie [[Torpeda|torpedy]] lotniczej [[Torpeda lotnicza Mk XII|Mk XII]]. Torpeda umieszczona w komorze bombowej wystawała z niej na ok. 9 cm, co uniemożliwiało całkowite domknięcie się drzwi komory. Samolot w tej wersji był oznaczony jako ''Hampden T.B.''. Ogólnie przebudowano do tego standardu tylko 144 samoloty, a rywalizację o konstrukcję samolotu torpedowego wygrała firma Bristol z samolotem [[Bristol_BeaufortBristol Beaufort|''Beaufort'']].
 
Po podpisaniu pierwszego kontraktu na dostawę bombowców z firmą Handley Page zamówiono 100 egzemplarzy w montowni firm Short i Harland w Irlandii Północnej. Firmy te tak samo jak konsorcjum kanadyjskie obawiając się kłopotów w dostawach silników Pegasus, postanowiły zastosować inne, 24-cylindrowe czterorzędowe silniki '''Dagger VIII''' w układzie '''H''' produkcji firmy ''Napier''. Jako platformy testowej użyto prototypu H.P.53, który po wyposażeniu w nowe silniki oznaczono jako '''Hareford'''. Oblot odbył się [[1 lipca]] [[1937]] roku. Silniki ''Dagger'' okazały się bardzo nieudane i jednostki do których trafiły te samoloty szybko się ich pozbyły. Część z nich przebudowano z powrotem do standardu Mk I.
Produkcję seryjną samolotu ''Handley Page Hampden'' zakończono w końcu [[1941]] roku.
 
== Użycie bojowe ==
Pierwsze seryjne samoloty ''Handley Page Hampden B Mk I'' otrzymały we wrześniu [[1938]] roku dywizjony bombowe [[Royal Air Force|Royal Air Force (RAF)]]: 49, 50 i 83.
 
Pierwsze loty bojowe samoloty ''Handley Page Hampden'' wykonały samoloty z 144 dywizjonu bombowego w dniu [[29 września]] [[1939]] roku atakując niemieckie okręty koło wyspy [[Helgoland]]. W dniu [[18 grudnia]] [[1939]] roku samoloty te wspólnie z samolotami [[Vickers Wellington]] bombardowały lotniska na terenie Niemiec. W dniach 19 – [[20 marca]] [[1940]] roku samoloty ''Hampden'' wzięły udział w bombardowaniu niemieckiej wyspy [[Sylt]].
 
Ze względu na bardzo słabe uzbrojenie obronne i ponoszone w związku z tym duże straty już w grudniu 1939 rozpoczęto wycofywanie ich z dziennych misji bombowych. W ramach przeróbek do roli bombowca nocnego zmodyfikowano układ wydechowy na tłumiący płomienie wylotowe, zamontowano opancerzenie dla załogi, oraz ulepszono uzbrojenie obronne przez zamontowanie podwójnych sprzężonych karabinów Vickersa w obu stanowiskach strzeleckich (w stanowisku dziobowym pozostał jeden Vickers). Na początku 1940 bombowce ''Hampden'' zrzucały ulotki nad terytorium Niemiec, a później wykonywały standardowe bombardowania, oraz misje stawiania min. Samoloty ''Handley Page Hampden'' brały udział w operacjach bombardowania obiektów w Zagłębiu Ruhry w dniach 15 – [[16 maja]] [[1940]] roku, zakładów przemysłowych w [[Dortmund|Dortmundzie]] latem [[1940]] roku, doków w stoczni w [[Kilonia|Kilonii]], zbombardowanie w nocy z 1 na [[2 lipca]] [[1940]] roku , gdzie znajdował się niemiecki pancernik [[Scharnhorst (1939)|„Scharnhorst"Scharnhorst"]]. W nocy z 25 – [[26 sierpnia]] [[1940]] roku wspólnie z grupą samolotów [[Armstrong Whitworth Whitley]] po raz pierwszy w czasie II wojny światowej zbombardowały [[Berlin]], a w nocy z 16 na [[17 grudnia]] [[1940]] roku brały udział w bombardowaniu [[Mannheim]].<br>
W [[1941]] roku samoloty ''Handley Page Hampden'' brały udział w następujących akcjach: w dniach 13 – [[14 kwietnia]] zrzuciły pierwsze brytyjski miny magnetyczne na wody przybrzeżne [[Dania|Danii]], w dniu [[24 lipca]] brały udział w operacji przeciwko niemieckim okrętom „Scharnhorst”, „[[Gneisenau (1938)|Gneisenau]]” i „[[Prinz Eugen]]”.
Jeden z bombowców ''Hampden'' zatopił również niemiecki okręt podwodny U-227. <br>
W [[1942]] roku do głównych zadań samolotów ''Handley Page Hampden'' należały od marca loty torpedowo-bombowe. W nocy z 3 – [[4 marca]] zbombardowały zakłady Renault, a z 14 na [[15 września]] port i stocznię w [[Wilhelmshaven]].
 
Ogółem bombowce tego typu wykonały 16154 loty bojowe, z czego 12429 w nocy, a 3261 to misje minowania. Do końca 1943 wycofano ze służby wszystkie ''Hampdeny'', przezbrajając używające ich dywizjony w samoloty [[Bristol_BeaufighterBristol Beaufighter|''Beaufighter'']] i [[Handley_Page_HalifaxHandley Page Halifax|''Halifax'']].
 
Na samolotach ''Handely Page Hampden'' latali również lotnicy polscy, gdyż na nich szkolono nawigatorów i strzelców pokładowych w centralnej szkole RAF w Sutton Brige.
 
{{Brytyjskie samoloty wojskowe 2WŚ}}
 
[[Kategoria:Brytyjskie samoloty bombowe II wojny światowej]]
[[Kategoria:Handley Page|Hampden]]

Menu nawigacyjne