Seneszal: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 1211 bajtów ,  12 lat temu
rozbudowa
m (polskie znaki)
(rozbudowa)
'''Seneszal''' - (fr. ''sénéshal'', łac. ''senescalus'') najwyższy rangą dostojnik świecki w okresiepaństwie Franków, a później we Francji, od likwidacji urzędu [[średniowieczemajordomus|średniowieczamajordoma]] ważnaprzez osoba[[Pepin wKrótki|Pepina domachKrótkiego]] możnychw [[751]] rodówroku. Słowo pochodzi z [[język pragermański|języka pragermańskiego]], gdzie oznaczało starszego sługę (''sini-'' = "starszy" + ''skalk'' = "sługa").
 
Urzędnik noszący tytułem seneszala zastępowała króla podczas nieobecności we wszystkich sprawach cywilnych, sądowniczych i wojskowych. Ponadto pełnił rolę przełożonego dworu i wszystkich dworskich urzędników, sprawował także kontrolę nad administracją domeny. Na przełomie XI i XII wieku przejął obowiązki, pierwotnie mu podległego [[cześnik|cześnika]], od tej pory podlegały mu kwestie gospodarcze. Od tego momentu zaczęto w tekstach łacińskich nazywać seneszala terminem ''dapifer'', który był przedtem służył do określania [[cześnik|cześnika]].
W państwie [[Frankowie|Franków]] seneszal był to urzędnik dworski, zarządca dworu i dóbr królewskich. Za panowania [[Kapetyngowie|Kapetyngów]] takim mianem określano dowódcę wojskowego, sędzię, premiera, a w [[XII wiek|XII]]-[[XIII wiek]]u - namiestnika królów [[Francja|Francji]] w południowych i zachodnich prowincjach królestwa. W [[zakon rycerski|zakonach rycerskich]] seneszal był zastępcą wielkiego mistrza.
 
W związku z ogromem władzy, jaką zapewniał, [[Filip August]] przestał mianować nowych seneszali, choć formalnie urząd nigdy nie został skasowany. Również książęta terytorialni mianowali własnych seneszali, którzy wraz z wcieleniem ich księstw do domeny królewskiej stawali się urzędnikami administracji prowincjonalnej, z biegiem dziedzicznymi w rodach możnowładczych (np. [[Jean de Joinville]], biograf [[Ludwik IX Święty|Ludwika Świętego]] był dziedzicznym seneszalem [[Szampania|Szampanii]]). Królowie tworzyli także nowe seneskalie, szczególnie na południe od Loary (na północy analogiczną rolę pełniły [[bajlif|bajlifat]].
 
W [[zakon rycerski|zakonach rycerskich]] seneszal był zastępcą wielkiego mistrza.
 
== Zobacz też ==
* [[Majordomus]]
* [[Bajlif]]
 
{{stub}}
[[Kategoria:Historia prawa]]
 
[[ca:Senescal]]
[[de:Seneschall]]
[[en:Seneschal]]
[[es:Senescal]]
[[fr:Sénéchal]]
[[it:Siniscalco]]
[[la:Siniscalcus]]
[[nl:Seneschalk]]
[[pt:Senescal]]
[[ru:Сенешаль]]
[[fr:Sénéchal]]
[[nl:Baljuw]]

Menu nawigacyjne