Torvaldo i Dorliska: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 40 bajtów ,  12 lat temu
m
WP:SK, drobne redakcyjne, drobne techniczne
(drobne merytoryczne)
m (WP:SK, drobne redakcyjne, drobne techniczne)
|tytuł = Torvaldo i Dorliska
|tytuł oryginału = Torvaldo e Dorliska
|grafika =
|opis grafiki =
|rodzaj = opera semiseria
|liczba aktów = 2
|libretto = Cesare Sterbini
|język oryginału = [[wł.|włoski]]
|źródło literackie =
|czas = 160 min
|data powstania = [[1815]]
|source =
}}
'''„TorvaldoTorvaldo i Dorliska”Dorliska''' ([[język włoski|wł.]]: ''Torvaldo e Dorliska'') – [[Opera (dzieło)|opera]] [[Opera semiseria|semiseria]] w dwóch aktach, skomponowana przez [[Gioacchino Rossini|Gioacchino AntonioGioacchina Rossiniego]], do której [[libretto]] napisał [[Cesare Sterbini]]. Wystawiona po raz pierwszy w [[Teatro Valle]] w [[Rzym]]ie w 1815 roku.
 
== Okoliczności powstania ==
W listopadzie 1815 roku kierownicy rzymskiego ''Teatro Valle'' Pietro Cortoni i Vincenzo de Sanctis zwrócili się do Rossiniego z propozycją napisania opery dla ich teatru. Rossini był wówczas związany kontraktem z Domenico Barbają. Kontrakt zobowiązywał go do komponowania dwóch oper rocznie dla scen neapolitańskich, przewidywał jednak również możliwość udzielenia artyście od czasu do czasu bezpłatnego urlopu, aby umożliwić mu przyjmowanie zamówień innych impresariów. Rossini zdobył już w Rzymie wcześniej rozgłos ''Polibiuszem i Demetriuszem'', ''Szczęśliwym oszukaniem'', ''Tankredem'' i ''[[Włoszka w Algierze|Włoszką w Algierze]]'', a w listopadzie 1815 roku nadzwyczajny sukces odniósł ''Turek we Włoszech''. Rossini przyjął propozycję. Libretta dostarczył mu debiutujący literat rzymski Cesare Sterbini. Utwór powstał w dużym pośpiechu. Wystawiony 26 grudnia został przyjęty bardzo chłodno<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko= Sandelewski |imię=Wiarosław |autor link= |tytuł= Rossini |strony=81 i 85-86 }}</ref>.
 
== Osoby ==
{| class="wikitable"
!Rola
!Głos
![[Premiera]] [[26 grudnia]] [[1815]]<br />
(Pierwsza obsada)
|-
|}
 
== Streszczenie libretta ==
{{Spoiler}}
Akcja toczy się w zamku księcia d'Ordow, niedaleko [[Kraków|Krakowa]], a fabuła dotyczy wydarzeń z okolic zamku.
 
=== Akt I ===
W nocy poprzedzającej akcję książę d'Ordow stoczył potyczkę ze swym rywalem Torvaldem. Jest przekonany, że jego przeciwnik zginął, gdyż po jednym z ciosów padł bezwładnie na ziemię. Tymczasem strażnik zamkowy Giorgio oczekując na powrót swego pana, skarży się na swój los w służbie tyrana. Wracający d'Ordow prowadzi swoisty monolog w obecności Giorgia, ten bowiem nie do końca jest w stanie podążać za tokiem myśli księcia. Rozumie tylko, że nocna wyprawa jego pana miała związek z próbą uprowadzenia jakiejś kobiety. Tak jest w istocie. Ormondo, dowódca zamkowej gwardii otrzymuje rozkazy odszukania ciała Torvalda i sprowadzenia pięknej Dorliski, książę w głębi duszy obawia się także o to, że dziewczyna mogła się udać na krakowski dwór i donieść o jego podłości. Dorliska jednak sama przychodzi do wrót zamczyska. Szuka ona bezpiecznego schronienia. Wita ją u wrót Carlotta, zaś Giorgio słysząc co się stało doskonale wie, jak powiązać fakty, o jej przybyciu szybko dowiaduje się również sam książę. Dziewczyna jednak odrzuca go już po raz kolejny, tym bardziej, że wczoraj wzięła ślub z Torvaldem. Trafia ona wreszcie pod opiekę Carlotty<ref name="Sca64">Kolekcja „La Scala” nr 64 ''Torvaldo e Dorliska''</ref>.
 
Dorliską targa rozpacz, nie pomagają nawet starania Carlotty, która próbuje ją pocieszać. Przygnieciona bólem pada omdlała i tak zastają ją Giorgio, d'Ordow i Torvaldo. Przytomność odzyskuje na chwilę, ale po przeczytaniu wiadomości od Torvalda znów omdlewa. Reaguje jednak na głos Torvalda. Książę również zdążł się zorientować w sytuacji, wzywa więc straże i rozkazuje uwięzić oponenta<ref name="Sca64"/>.
 
=== Akt II ===
Giorgio nie chce już służyć występnemu panu, a ostatnie wydarzenia utwierdziły go w przekonaniu, że jedynie wyższe władze są w stanie rozwiązać problem. Wysyła więc list do gubernatora, w którym opisuje sytuację na zamku. Razem z Torvaldem snują plany wyzwolenia<ref name="Sca64"/>.
 
== O operze ==
[[Plik:Pesaro-Gioacchino Rossini.jpg|thumb|200px|Gioacchino Rossini]]
Na niepowodzenie opery złożyły się kiepskie libretto i nienajlepsza muzyka - niezdecydowana w charakterze - podobnie jak libretto wahająca się pomiędzy dramatem a komedią. Rossini powrócił w ''Torvaldzie'' do zarzuconego we wcześniejszej operze ''recitativo secco''. Instrumentacja utworu jest bardzo stereotypowa, co wynikło być może z faktu, że orkiestra Teatro Valle była nieliczna, a jej poziom niezbyt wysoki. Rossini zwątpił w jej możliwości, gdy odkrył, że fryzjer, u którego się golił, był w niej pierwszym klarnecistą<ref name="San86">{{Cytuj książkę |nazwisko= Sandelewski |imię=Wiarosław |autor link= |tytuł= Rossini |strony=86 }}</ref>.
 
Pomimo wad ''Torvaldo i Dorliska'' posiada niemało szczęśliwych pomysłów wykorzystanych w późniejszych operach. Nawet uwertura uważana przez Roncaglię za ''jedną z najbrzydszych, jeśli nie najbrzydszą'', posiada piękny drugi temat wykorzystany następnie w uwerturze do ''[[Kopciuszek (opera)|Kopciuszka]]''<ref name="San86"/>.
 
Pomimo tych braków ''Torvaldo'' był wystawiany nie tylko we Włoszech, ale także w [[Berlin]]ie, [[Wiedeń|Wiedniu]], [[Lizbona|Lizbonie]], [[Praga|Pradze]], a nawet w meksykańskim [[Vera Cruz]]. Debiutowała w nim w [[Paryż]]u w 1825 roku [[Maria Malibran]]<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko= Sandelewski |imię=Wiarosław |autor link= |tytuł= Rossini |strony=86-87 }}</ref>.
 
„Torvaldo i Dorliska” należy do mniej znanych i rzadziej wystawianych oper Rossiniego. Opera ta jest, podobnie jak ''[[Sroka złodziejka]]'', klasyfikowana jako [[opera semiseria]], należąca do podgatunku, zwanego operą ratunku albo wyzwolenia (podobnie jak ''[[Fidelio]]'' [[Ludwig van Beethoven|Beethovena]])<ref name="Sca64"/>. ''Torvaldo'' jest kolejną po ''Zygmuncie'' operą Rossiniego rozgrywającą się w Polsce<ref name="San72">{{Cytuj książkę |nazwisko= Sandelewski |imię=Wiarosław |autor link= |tytuł= Rossini |strony=72 }}</ref>. Mimo, iż imiona wszystkich bohaterów brzmią obco, twórcy opery umiejscowili ją w okolicach Krakowa. Dorliska, wchodząc do zamczyska, mówi, że pochodzi z Polski, a hrabia d'Odrow obawia się, że wieść o jego knowaniach może dotrzeć na dwór w Krakowie. Realia utworu są jednak bardzo umowne, kiedy Giorgio postanawia donieść władzy zwierzchniej o szelmostwach d'Odrowa, wysyła list nie na dwór krakowski, ale do gubernatora, a jego posłańcem jest [[węglarstwo|węglarz]] Stefan<ref name="Sca64"/>.
 
{{Przypisy|2}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko= Sandelewski |imię=Wiarosław |autor link= |tytuł= Rossini|data=1980 |wydawca=Polskie Wydawnictwo Muzyczne |miejsce=Warszawa |strony= |isbn=83-224-0133-7}}
 
{{Opery GioacchinoGioacchina Rossiniego}}
 
[[Kategoria:Opery Gioacchino AntonioGioacchina Rossiniego]]
 
[[ca:Torvaldo e Dorliska]]

Menu nawigacyjne