Felaszowie: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 268 bajtów ,  8 lat temu
Aktualizacja jednego linku zewn. i dodanie dwóch kolejnych odnośników do artyk. nt. Felaszów
(Aktualizacja jednego linku zewn. i dodanie dwóch kolejnych odnośników do artyk. nt. Felaszów)
Felaszowie zamieszkiwali w Etiopii na północ od Jeziora [[Jezioro Tana|Tana]] w dzisiejszej prowincji Begiemdyr i Semien (historycznie Gonder).
 
Wedle tradycji Felaszów są oni potomkami Menelika, syna króla [[Salomon (król Izraela)|Salomona]] i królowej [[Makeda|Saby]], który przywiódł ich z [[Jerozolima|Jerozolimy]] do Etiopii. Wedle innych opinii są potomkami więźniów Salmanasara V, który zburzył Samarię, lub uchodźcami ze zburzonej w [[70]] r. n. e. przez Rzymian Jerozolimy. Z kolei tradycja etiopska podaje, że od dawna przybywali do Etiopii żydowscy kapłani, którzy nawrócili cały kraj na judaizm. Gdy jednak przybył do nich biskup [[Frumencjusz (biskup)|Frumencjusz]] przyjęli oni chrześcijaństwo, zaś stawiający opór wyznawcy dawnej religii zostali wygnani i osiedlili się nad [[jezioro Tana|jeziorem Tana]]. Wedle jednej z dziewiętnastowiecznych teorii mogą być oni potomkami jeńców wziętych przez króla Etiopii Kaleba w południowej Arabii, na początku VI w., gdzie istniało państwo [[Himjaryci|Himjarytów]], w którym władcy i część ludności przyjęła judaizm. Współcześnie przyjmuje się, że należą oni etnicznie do kuszyckiej ludności Ageu, a judaizm przyjęli z zewnątrz. Felaszowie nie znają [[Talmud]]u, swe prawo religijne opierają jedynie na [[Tora|Torze]]. Nie znali również [[język hebrajski|hebrajskiego]], w swej liturgii używając [[język gyyz|języka gyyz]]. Ich językiem codziennym był [[język kwara]]. Sami siebie nazywają ''Bete Israel'' ("Dom Izraela").
 
W [[XV wiek|XV w.]] ziemie Felaszów przyłączył do Etiopii cesarz [[Izaak (cesarz Etiopii)|Izaak]], ale nadal pozostawały one zarzewiem buntu. W [[1533]] r. Felaszowie poparli walczącego przeciw Etiopii imama Ahmeda ibn Ibrahima al-Gaziego. Ostatecznie Felaszów podporządkował Etiopii cesarz [[Sertse Dyngyl]] w latach osiemdziesiątych [[XVI wiek|XVI w.]] Dokonał tego poprzez wyprawy zbrojne i pertraktacje polityczne z ich ówczesnym władcą Goszenem. Ostatnimi większymi zrywami Felaszów przeciw władzy cesarzy Etiopii były rebelie prowadzone przez Gedeona w latach dwudziestych20. XVII w.
 
== Felaszowie w Izraelu ==
[[Plik:Women at kotel.jpg|right|200px|thumb|Etiopskie kobiety pod [[ściana płaczu|Ścianą Płaczu]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]].]]
[[Plik:Falasha makstyle.jpg|200px|thumb|right|Izraelski żołnierz pochodzenia etiopskiego]]
Od końca [[1984]] r. Izrael rozpoczął planową akcję ewakuacji Felaszów z Etiopii. Rządem Izraela powodowały względy humanitarne, w Etiopii panował bowiem głód, jak również niepokój o malejącą liczbę imigracji z diaspory, co groziło niekorzystnymi zmianami w strukturze społecznej państwa. Falaszów transportowano drogą lotniczą, największe operacje to: ''[[Operacja Mojżesz|Mojżesz]]'' z końca [[1984]] oraz ''[[Operacja Salomon|Salomon]]'' z maja [[1991]] r. (wówczas w Etiopii toczyła się wojna domowa). W połowie lat dziewięćdziesiątych90. w Izraelu mieszkało okołook. 60 tys. Felaszów. Sytuacja Felaszów w Izraelu początkowo była dość niejasna, pojawiały się naciski ze strony kół ortodoksyjnych na przyjęcie przez nich judaizmu rabinicznego. Falasze po przybyciu do Izraela mieli wiele trudności związanych z integracją ze współczesnym społeczeństwem izraelskim. Wielu z nich jest bezrobotnych lub wykonuje prace dające bardzo niski dochód co zmusza wiele rodzin do z korzystania z pomocy socjalnej. Szczególnym problemem jest poziom potrzebnego wykształcenia w nowoczesnym państwie (analfabetyzm jest w tej społeczności bardzo wysoki). Zdarzają się także zachowania rasistowskie ze strony społeczeństwa izraelskiego w stosunku do przybyłych z Etiopii. W [[2003]] r. Izrael zezwolił na osiedlanie się Felaszom Mura, którzy w [[XIX wiek|XIX w.]] przyjęli chrześcijaństwo.
 
== Bibliografia ==
# A. Bartnicki, J. Mantel-Niećko, ''Historia Etiopii'', Wrocław-Warszawa-Kraków-[[Gdańsk]]-Łódź 1987.
# A. Chojnowski, J. Tomaszewski, ''Izrael'', Warszawa 2001.
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.iaej.org.il/index.htm The Israel Association for Ethiopian Jews (IAEJ)]
* [http://www.zakorzenianie.most.org.pl/za4/05.htm Jarosław Tomasiewicz, ''Obcy wsród swoich. Aszkenazyjczycy, Sefardyjczycy, Falaszowie'', w: "Zakorzenianie", nr 2 (4), 1999 r.]
* [http://izrael.org.il/news/895-czarni-zydzi-wracaja-do-domu.html ''Czarni Żydzi wracają do domu'', www.izrael.org.il, dostęp od 14 XI 2010 r.]
 
[[Kategoria:Etnografia Etiopii]]
Anonimowy użytkownik

Menu nawigacyjne