Chwast: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięty 1 bajt ,  7 lat temu
lit., drobne techniczne przy użyciu AWB
(poprawki definicji)
(lit., drobne techniczne przy użyciu AWB)
'''Chwast''' – [[Rośliny|roślina]] niepożądana w uprawach (z punktu widzenia gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej). Chwasty rosną zazwyczaj dziko na [[agrocenoza|polu uprawnym]], [[łąka|łące]], [[pastwisko|pastwisku]] itp. Wiele uznawanych dawniej za chwasty to dziś rośliny ginące, niektóre (np. niektóre chwasty [[len|lnu]]) są już w [[Polska|Polsce]] wymarłe. Nauką zajmującą się chwastami i ich zwalczaniem jest [[herbologia]].
 
== Definicja ==
 
Pojęcie '''chwast''' stosowane jest w [[rolnictwo|gospodarce rolnej]], a także w [[gospodarka leśna|gospodarce leśnej]] w odniesieniu do mało wartościowych drzew konkurujących z gatunkami przewidzianymi jako docelowy skład [[drzewostan]]u (np. [[topola]], [[Topola osika|osika]] i [[brzoza]]) oraz w odniesieniu do roślin utrudniających [[odnowienie lasu|odnowienie]] (np. [[trzcinnik piaskowy]]). W [[rybactwo|gospodarce rybackiej]] za chwasty uważa się szybko rosnące, problematyczne rośliny wodne (np. [[moczarka kanadyjska|moczarkę kanadyjską]]). W rybactwie funkcjonuje też kontrowersyjne pojęcie '''chwastu rybiego''' odnoszące się do gatunków ryb niepożądanych w [[akwen]]ie hodowlanym lub wędkarskim.
 
== Przystosowania ekologiczne ==
 
Chwasty często produkują nasiona zdolne do długotrwałego przebywania w stanie spoczynku. Pozostają one w tym stanie, póki nie zostaną wystawione na działanie światła lub na przykład nie nastąpi uszkodzenie ich łupiny. Dzięki temu chwasty mogą [[kiełkowanie|kiełkować]], np. w świeżo zaoranej ziemi. Wiele gatunków zachwaszczjących uprawy zbóż to rośliny speirochoryczne, dla których głównym sposobem rozprzestrzeniania nasion jest ich zawlekanie wraz materiałem siewnym.
 
Chwasty szybko przystosowują się do danej [[Uprawa roślin|uprawy]] oraz techniki uprawy, szybciej i bujniej rosną w porównaniu z [[rośliny uprawne|rośliną uprawną]]. Chwasty polne w większości należą do [[archeofit]]ów - roślin obcego pochodzenia, sprowadzonych na nasze tereny w okresie od [[neolit|neolitu]]u do roku 1500, najczęściej wraz z nasionami roślin uprawnych.
 
== Podział chwastów ze względu na miejsce występowania ==
[[Plik:Klatschmohn in Weizenfeld.JPG|Mak polny jest chwastem segetalnym|thumb|right|200px]]
W stosunku do roślin uważanych za chwasty stosuje się podział opierający siesię o miejsce ich najczęstrzego występowania. Wyróżnia się m.in. chwasty:
* [[rośliny segetalne|segetalne]] - związane z uprawami, rosnące przede wszystkim na polach, wśród roślin uprawnych, niekiedy mogące przyczynić się do obniżenia [[plon]]u. Chwasty segetalne tworzą własne [[zbiorowisko roślinne|zbiorowiska roślinne]], różne [[gatunek (biologia)|gatunki]] i ich kompozycje są związane z określonymi warunkami siedliska oraz z gatunkiem rośliny uprawnej. Do chwastów segetalnych należą np. [[chaber bławatek]], [[kąkol polny]], [[ostróżeczka polna]], [[mak polny]], [[mak piaskowy]], [[kurzyślad polny]]
* [[Roślina ruderalna|ruderalne]] - występujące przy osadach ludzkich, często w miejscach bogatych w [[azot]], przy szopach, płotach itp. Rośliny te wywodzą się w dużej części z żyznych [[las łęgowy|lasów łęgowych]] oraz azotolubnych [[okrajek|okrajków]]. Tworzą własne [[zbiorowisko roślinne|zbiorowiska roślinne]]. Należą do nich np. [[łopian]], [[pokrzywa]]
* [[chwasty łąkowe|łąkowe]] - nie zjadane przez zwierzęta pasące się na łąkach i pastwiskach (np. [[pokrzywa]], [[ostrożeń (roślina)|ostrożeń]]), trudno trawione lub trujące ([[wilczomlecz]]) oraz [[rośliny pasożytnicze]] ([[szelężnik]])
 
== Szkodliwość chwastów ==
 
* znacznie obniżają plony roślin uprawnych; zabierają im miejsce, światło, wodę i [[składniki pokarmowe]], mogą nawet doprowadzić do całkowitego zagłuszenia uprawianych roślin
* wiele gatunków chwastów, np. [[wyka]], [[oset]] utrudnia zbiór [[zboża|zbóż]], niektóre powodują ich [[wyleganie]], uniemożliwiające koszenie mechaniczne
* twarde łodygi szarłatu Palmera mogą uszkadzać [[Kombajn rolniczy|kombajny]], natomiast włókniste pędy zawleczonego do Polski [[zaślaz pospolity|zaślazu pospolitego]] powodują blokowanie się maszyn wykorzystywanych do zbioru buraków{{r|ŚN238}}
* chwasty obniżają wartość zebranych plonów - np. [[nasiono|nasiona]] [[tobołki polne|tobołków]] nadają [[mąka|mące]] gorzki smak, nasiona [[lnicznik]]a obniżają wartość oleju rzepakowego, nasiona [[gorczyca polna|gorczycy polnej]] utrudniają przemiał zbóż, różne gatunki [[Bylica piołun|piołunu]] i [[czosnek|czosnków]] zjedzone przez krowy nadają mleku nieprzyjemny smak i zapach, [[szczaw]]iu powodują zmaślenie mleka, itp.
* niektóre chwasty są trujące dla ludzi i zwierząt, np. nasiona [[kąkol polny|kąkolu]], [[lulek czarny]], [[blekot pospolity]] i inne
* niektóre chwasty są żywicielami groźnych dla roślin uprawnych chorób bakteryjnych, grzybowych, wirusowych czy szkodników
== Pozytywna rola chwastów ==
[[Plik:Kornblume in einem Weizenfeld.jpg|[[Chaber bławatek]] stymuluje wzrost pszenicy oraz jest rośliną leczniczą i miododajną|thumb|right|200px]]
Ocena pozytywnej roli chwastów w gospodarce rolnej jest zagadnieniem kontrowersyjnym, a bilans strat i zysków związanych z ich występowaniem w uprawach zależy głównie od ich zagęszczenia i okresu pojawu<Refref name=rola>{{cytuj pismo | nazwisko = Dobrzański A., Adamczewski K.| imię = | autor link = | tytuł = Wpływ walki z chwastami na bioróżnorodność agrofitocenoz | czasopismo = Progress in Plant Protection/Postępy w Ochronie Roślin,| wolumin = 49 (3) | wydanie = | strony = 984-995| data = 2009 | wydawca = | miejsce = | issn = | doi = }}</ref>. Dodatni wpływ obecności chwastów segetalnych na działanie ekosystemów, ochronę gleb oraz opłacalność produkcji może polegać między innymi na:
 
* wydzielaniu przez niektóre gatunki substancji chemicznych stymulujących na zasadzie [[allelopatia|allelopatii]] kiełkowanie określonych gatunków roślin uprawnych<Refref name=rola/>.
* wydzielaniu przez korzenie chwastów substancji stanowiących pokarm mikroorganizmów glebowych, przez co pozytywnie wpływają one na życie biologiczne gleby<Refref name=rola/>.
* akumulacji substancji pokarmowych i zapobieganiu ich wymywania z gleby. Późniejszy rozkład chwastów może uzupełniać zasoby próchnicy w glebie<Refref name=rola/>.
* tworzeniu poza okresem właściwej uprawy okrywy zapobiegającej erozji gleby<Refref name=rola/>.
* umożliwieniu występowania w uprawach liczniejszych i bardziej zróżnicowanych zgrupowań owadów, w tym gatunków pożytecznych, zwalczających szkodniki roślin uprawnych<Refref name=rola/>.
* możliwości wykorzystania zebranej z pól i przetworzonej biomasy chwastów jako nawozu w gospodarstwach ekologicznych<Refref name=rola/>.
* możliwości zbioru gatunków o właściwościach leczniczych jako dodatkowego źródła dochodu w gospodarstwach ekologicznych<Refref name=rola/>.
* produkcji licznych nasion oraz utrzymywaniu populacji owadów stanowiących często podstawę diety niektórych gatunków ptaków obecnych w krajobrazie rolniczym<Refref name=rola/>.
* obecności kwitnących chwastów dwuliściennych, która umożliwia zachowanie [[taśma pokarmowa|taśmy pokarmowej]] i wpływa dodatnio na liczebność i różnorodność owadów zapylających w okolicy<Refref name=rola/>.
* podniesieniu walorów krajobrazowych terenów rolniczych<Refref name=rola/>.
 
== Wymieranie i ochrona chwastów ==
Ze względu na postępującą od dziesięcioleci presję człowieka na środowisko wiele gatunków chwastów uznaje się obecnie za w różnym stopniu zagrożone wyginięciem. Największa liczba takich gatunków znajduje się w grupie chwastów segetalnych, ściśle związanych z uprawami rolnymi<ref>{{cytuj pismo | nazwisko = Szczęśniak E., Dajdok Z., Kącki Z.| imię = | autor link = | tytuł = Metodyka oceny zagrożenia i kategoryzacja zagrożonych archeofitów na przykładzie Dolnego Śląska | czasopismo = Acta Botanica Silesiaca, Supplementum| wolumin = 1 | wydanie = | strony = 9-28| data = 2011 | wydawca = | miejsce = | issn = | doi = }}</ref><ref>{{cytuj pismo | nazwisko = Zając M., Zając A., Tokarska-Guzik B.,| imię = | autor link = | tytuł = Extinct and endangered archeophytes and the dynamics of their diversity in Poland | czasopismo = Biodiv. Res. Conserv.| wolumin = 13 | wydanie = | strony = 17-24| data = 2009 | wydawca = | miejsce = | issn = | doi = }}</ref>.
[[Plik:Adonis_annuaAdonis annua.jpg|Miłek szkarłatny jest w Polce gatunkiem krytycznie zagrożonym|thumb|right|200px]]
Podstawowym zagrożeniem dla chwastów segetalych jest intensyfikacja rolnictwa, w tym stosowanie chemicznych środków ochrony roślin, wprowadzanie nowych, bardziej konkurencyjnych odmian roślin uprawnych, ograniczenie stosowania płodozmianu, zmiany terminów siewów, nadużywanie nawozów i wprowadzenie mechanicznego zbioru zbóż. Liczbę potencjalnych siedlisk ogranicza też zmiana sposobu zagospodarowania gruntów rolnych, w tym ekspansja miast i przeznaczanie pól pod zabudowę oraz wyłączanie z uprawy gruntów słabszych. Dodatkowo dla gatunków [[Antropochoria|speirochorycznych]] istotnym problemem jest udoskonalenie sposobów oczyszczania materiału siewnego, a dla gatunków [[Roślina wapieniolubna|kalcyfilnych]] postępujące zakwaszanie gruntów rolnych<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Zagrożone gatunki flory naczyniowej Dolnego Śląska|inni=Kącki Z. (red.)|wydawca=Instytut Biologii Roślin, Uniwersytet Wrocławski; Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody „Pro Natura”|miejsce=Wrocław |rok=2003 |isbn = }}</ref><ref>{{cytuj pismo | nazwisko =Anioł-Kwiatkowska J., Popiel A. | imię = | autor link = | tytuł = Scandix pecten-veneris (Apiaceae) - historia
występowania na Dolnym Śląsku| czasopismo =Acta Botanica Silesiaca, Supplementum | wolumin =1 | wydanie = | strony = 192-194 | data =2011 | wydawca = | miejsce = | issn = | doi = }}</ref><Refref name=RedList>{{cytuj pismo | nazwisko = Anioł Kwiatkowska J.| imię = | autor link = | tytuł = Zagrożenia flory synantropijnej Dolnego Śląska - problem wymierania archeofitów. W: Kącki Z. (red.), Zagrożone gatunki flory naczyniowej Dolnego Śląska| czasopismo =Instytut Biologii Roślin Uniw. Wrocławskiego & Polskie Towarzystwo Przyjaciół Przyrody Pro Natura, Wrocław | wolumin = | wydanie = | strony = 151-164| data = 2003 | wydawca = | miejsce = | issn = | doi = }}</ref>.
 
Niektóre gatunki chwastów ruderalnych wymierają natomiast na skutek zanikania niezagospodarowanych, nieuporządkowanych siedlisk towarzyszących ludzkim osiedlom i infrastrukturze komunikacyjnej. Negatywny wpływ na ich liczebność mają m.in. takie działania jak koszenie poboczy dróg i płatów roślinności towarzyszących ogrodzeniom i zabudowaniom, intensywna pielęgnacja trawników i ogrodów, likwidowanie gruzowisk, nieużytków, składowisk towarów, gnojowisk i miejsc stagnowania wody oraz odchwaszczanie terenów kolejowych.
 
Przykładami chwastów w różnych stopniu zagrożonych wyginięciem na terenie polski mogą być: [[miłek szkarłatny]], [[czechrzyca grzebieniowa]], [[miłek letni]], [[włóczydło polne]], [[krowiziół zbożowy]], [[czarnuszka polna]], [[czyściec polny]], [[jaskier polny]], [[kurzyślad błękitny]], [[kąkol polny]], [[kiksja zgiętoostrogowa]], [[kiksja oszczepowata]], [[lepnica francuska]], [[stokłosa żytnia]] czy [[złoć łąkowa]]. Do gatunków wymarłych zalicza się [[kanianka lnowa|kaniankę lnową]] oraz [[lnicznik właściwy|lnicznika właściwego]]<ref>{{cytuj książkę|tytuł=Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski|inni=Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.)|wydawca=Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk|miejsce=Kraków |rok=2006 |isbn = 83-89648-38-5}}</ref>. Ponadto na regionalych czerwonych listach znajdują się liczne gatunki niezagrożone w skali całego kraju. Przykladem może być [[ostróżeczka polna]], na Dolnym Śląsku klasyfikowana jako regionalnie narażona na wyginięcie<ref>{{cytuj pismo | nazwisko = Pender K., Szczęśniak E.| imię = | autor link = | tytuł = Consolida regalis (Ranunculaceae) na Dolnym Śląsku, gatunek na progu zagrożenia| czasopismo =Acta Botanica Silesiaca, Supplementum | wolumin =1 | wydanie = | strony = 108-110 | data =2011 | wydawca = | miejsce = | issn = | doi = }}</ref>.
<gallery widths=85 heights=90 perrow=7 caption=>
Plik:Adonis aestivalis var citrinus eF.jpg|Miłek letni
{{IndeksPL}}
=== B ===
* [[babka lancetowata]] (''(Plantago lanceolata)'')
* [[babka zwyczajna]] (''(Plantago major)'')
* [[barszcz zwyczajny]] (''(Heracleum sphondylium)'')
* [[barszcz Sosnowskiego]] (''(Heracleum sosnowskyi)'')
* [[bez hebd]] (''(Sambucus ebulus)'')
* [[bieluń dziędzierzawa]] (''(Datura stramonium)'')
* [[blekot pospolity]] (''(Aethusa cynapium)'')
* [[bluszczyk kurdybanek]] (''(Glechoma hederacea)'')
* [[bodziszek porozcinany]] (''(Geranium dissectum)'')
* [[bodziszek rozłożysty]] (''(Geranium divaricatum)'')
* [[bodziszek kosmaty]] (''(Geranium molle)'')
* [[bodziszek drobny]] (''(Geranium pusillum)'')
* [[bodziszek okrągłolistny]] (''(Geranium rotundifolium)'')
* [[bylica polna]] (''(Artemisia campestris)'')
* [[bylica pospolita]] (''(Artemisia vulgaris)'')
 
=== C ===
* [[chaber bławatek]] (''(Centaurea cyanus)'')
* [[chaber driakiewnik]] (''(Centaurea scabiosa)'')
* [[chłodek drobny]] (''(Arnoseris minima)'')
* [[chroszcz nagołodygowy]] (''(Teesdalea nudicaulis)'')
* [[cieciorka pstra]] (''(Coronilla varia)'')
* [[chrzan pospolity]] (''(Armoracia rusticana)'')
* [[chwastnica jednostronna]] (''(Echinochloa crus-galli)'')
* [[cykoria podróżnik]] (''(Cichorium intybus)'')
* [[czarnuszka polna]] (''(Nigella arvensis)'')
* [[czarnuszka siewna]] (''(Nigella sativa)'')
* [[czechrzyca grzebieniowa]] (''(Scandix pecten-veneris)'')
* [[czerwiec roczny]] (''(Scleranthus annuus)'')
* [[czosnek kątowaty|czosnek kątowy]] (''(Allium angulosum)'')
* [[czosnek winnicowy]] (''(Allium vineale)'')
* [[czosnek kulisty]] (''(Allium rotundum)'')
* [[czosnek zielonawy]] (''(Allium oleraceum)'')
* [[czyściec błotny]] (''(Stachys palustris)'')
* [[czyściec polny]] (''(Stachys arvensis)'')
* [[czyściec prosty]] (''(Stachys recta)'')
* [[czyściec roczny]] (''(Stachys annua)'')
 
=== D ===
* [[dąbrówka żółtokwiatowa]] (''(Ajuga chamaepitys)'')
* [[dymnica pospolita]] (''(Fumaria officinalis)'')
* [[dymnica szerokodziałkowa]] (''(Fumaria rostellata)'')
* [[dymnica różowa]] (''(Fumaria schleicheri)'' )
* [[dymnica drobnokwiatowa]] (''(Fumaria vaillantii)'')
* [[dziewanna pospolita]] (''(Verbascum nigrum)'')
* [[dziurawiec rozesłany]] (''(Hypericum humifusum)'')
* [[dzwonek jednostronny]] (''(Campanula rapunculoides)'')
 
=== F ===
* [[farbownik lekarski]] (''(Anchusa officinalis)'')
* [[fiołek polny]] (''(Viola arvensis)'')
* [[fiołek trójbarwny]] (''(Viola tricolor)'')
 
=== G ===
* [[rzeżusznik piaskowy|gęsiówka piaskowa]] (''(Cardaminopsis arenosa)'')
* [[głowienka pospolita]] (''(Prunella vulgaris)'')
* [[gorczyca polna]] (''(Sinapis arvensis)'')
* [[gorczycznik pospolity]] (''(Barbarea vulgaris)'')
* [[goździeniec okółkowy]] (''(Illecebrum verticillatum)'')
* [[groch zwyczajny polny]] (''Pisum sativum'' subsp. ''arvense'')
* [[groszek bulwiasty]] (''(Lathyrus tuberosus)'')
* [[groszek kosmatostrąkowy]] (''(Lathyrus hirsutus)'')
* [[groszek liściakowaty]] (''(Lathyrus nissolia)'')
* [[gryka tatarka]] (''(Fagopyrum tataricum)'')
* [[gwiazdnica pospolita]] (''(Stellaria media)'')
 
=== I ===
* [[iglica pospolita]] (''(Erodium cicutarium)'')
 
=== J ===
* [[jaskier ostry]] (''(Ranunculus acer)'')
* [[jaskier polny]] (''(Ranunculus arvensis)'')
* [[jaskier rozłogowy]] (''(Ranunculus repens)'')
* [[jasnota biała]] (''(Lamium album)'')
* [[jasnota różowa]] (''(Lamium amplexicaule)'')
* [[jasnota purpurowa]] (''(Lamium purpureum)'')
 
=== K ===
* [[kanianka lnowa]] (''(Cuscuta epilinum)'')
* [[kanianka koniczynowa]] (''(Cuscuta trifoli)'')
* [[kanianka macierzankowa]] (''(Cuscuta epithymum)'')
* [[karmnik bezpłatkowy]] (''(Sagina ciliata)''), (''(Sagina apetala)'')
* [[karmnik rozesłany]] (''(Sagina procumbens)'')
* [[kąkol polny]] (''(Agrostemma githago)'')
* [[kłosówka miękka]] (''(Holcus mollis)'')
* [[kocanki piaskowe]] (''(Helichrysum arenarium)'')
* [[kocimiętka właściwa]] (''(Nepeta cataria)'')
* [[kokornak powojnikowy]] (''(Aristolochia clematis)'')
* [[komosa biała]] (''(Chenopodium album)'')
* [[komosa sina]] (''(Chenopodium glaucum)'')
* [[komosa wielkolistna]] (''(Chenopodium hybridum)'')
* [[komosa wielonasienna]] (''(Chenopodium polyspermum)'')
* [[koniczyna biała]] (''(Trifolium repens)'')
* [[koniczyna łąkowa]] (''(Trifolium pratense)'')
* [[koniczyna polna]] (''(Trifolium arvense)'')
* [[koniczyna różnoogonkowa]] (''(Trifolium campestre)'')
* [[kozłek lekarski]] '' (Valeriana offcinalis)''
* [[krowiziół zbożowy]] (''(Vaccaria hispanica)'')
* [[krwawnik pospolity]] (''(Achillea millefolium)'')
* [[krwiściąg mniejszy]] (''(Sanguisorba minor)'')
* [[krwiściąg średni]] (''(Sanguisorba muricata)'')
* [[Farbownik polny|krzywoszyj polny]] (''(Lycopsis arvensis)'')
* [[kurzyślad błękitny]] (''(Anagallis foemina)'')
* [[kurzyślad polny]] (''(Anagallis arvensis)'')
 
=== L ===
* [[lenek stoziarn]] (''(Radiola linoides)'')
* [[Bniec biały|lepnica biała]] (''(Silene alba)'')
* [[lepnica dwudzielna]] (''(Silene dichotoma)'')
* [[lepnica francuska]] (''(Silene gallica)'')
* [[lepnica rozdęta]] (''(Silene vulgarris)'')
* [[lepnica smukła]] (''(Silene conica)'')
* [[lnica polna]] (''(Linaria arvensis)'')
* [[lnica pospolita]] (''(Linaria vulgaris)'')
* [[lnica zgiętoostrogowa]] (''(Linaria spuria)'')
* [[lnicznik drobnoowocowy]] (''(Camelina microcarpa)'')
* [[lnicznik siewny]] (''(Camelina sativa)'')
* [[lnicznik właściwy]] (''(Camelina alyssum)'')
* [[lucerna nerkowata]] (''(Medicago lupulina)'')
* [[lucerna sierpowata]] (''(Medicago falcata)'')
* [[lulek czarny]] (''(Hyoscyamus niger)'')
 
=== Ł ===
* [[łoboda błyszcząca]] (''(Atriplex nitens)'')
* [[łoboda rozłożysta]] (''(Atriplex patula)'')
* [[łoczyga pospolita]] (''(Lapsana communis)'')
* [[łopian większy]] (''(Arctium lappa)'')
* [[łyszczec polny]] (''(Gipsophyla muralis)'')
 
=== M ===
* [[mak piaskowy]] (''(Papaver argemone)'')
* [[mak polny]] (''(Papaver rhoeas)'')
* [[mak wątpliwy]] (''(Papaver dubium)'')
* [[mokrzycznik baldaszkowy]] (''(Holosteum umbellatum)'')
* [[marchew zwyczajna]] (''(Daucus carota)'')
* [[maruna nadmorska|maruna bezwonna]] (''(Matricaria perforata)''), (''(Matricaria inodorum)'')
* [[marzymięta grzebieniasta]] (''(Elsholtzia ciliata)'')
* [[mierznica czarna]] (''(Ballota nigra)'')
* [[Mietlica olbrzymia|mietlica biaława]] (''(Agrostis gigantea)'')
* [[mietlica rozłogowa]] (''(Agrostis stolonifera)'')
* [[mietlica pospolita]] (''(Agrostis capillaris)'')
* [[mięta pieprzowa]] (''(Mentha piperita)'')
* [[mięta polna]] (''(Mentha arvensis)'')
* [[miłek letni]] (''(Adonis vernalis)'')
* [[miłek szkarłatny]] (''(Adonis flammea)'')
* [[miotła zbożowa]] (''(Apera spica-venti)'')
* [[mlecz kolczasty]] (''(Sonchus asper)'')
* [[mlecz polny]] (''(Sonchus arvensis)'')
* [[mlecz zwyczajny]] (''(Sonchus oleraceus)'')
* [[mniszek pospolity]] (''(Taraxacum officinale)'')
* [[muchotrzew polny]] (''(Spergularia rubra)''), (''(Spergularia campestris)'')
* [[mysiurek drobny]] (''(Myosurus minimus)'')
 
=== N ===
* [[niezapominajka pagórkowata]] (''Myosotis ramosissima'')
* [[niezapominajka piaskowa]] (''Myosotis stricta'')
* [[niezapominajka polna]] (''Myosotis arvensis)'')
* [[nostrzyk biały]] (''Melilotus alba'')
* [[nostrzyk żółty]] (''Melilotus officinalis'')
 
=== O ===
* [[oset kędzierzawy]] (''(Carduus crispus)'')
* [[ostrożeń błotny]] (''(Cirsium palustre)'')
* [[ostrożeń lancetowaty]] (''(Cirsium vulgare)'')
* [[ostrożeń polny]] (''(Cirsium arvense)'')
* [[ostróżeczka polna]] (''(Consolida regalis)'')
* [[owies głuchy]] (''(Avena fatua)'')
* [[owies szorstki]] (''(Avena strigosa)'')
* [[ożędka groniasta]] (''(Neslia paniculata)'')
 
=== P ===
* [[palusznik krwawy]] (''(Digitaria sanguinalis)'')
* [[palusznik nitkowaty]] (''(Digitaria ischaemum)'')
* [[pasternak zwyczajny]] (''(Pastinaca sativa)'')
* [[perz właściwy]] (''(Agropyrum repens)'')
* [[pępawa dachowa]] (''(Crepis tectorum)'')
* [[pępawa nicejska]] (''(Crepis nicaensis)'')
* [[pępawa zielona]] (''(Crepis capillaris)'')
* [[piaskowiec macierzankowy]] (''(Arenaria serpyllifolia)'')
* [[pieprzycznik przydrożny]] (''(Cardaria draba)'')
* [[pięciornik gęsi]] (''(Potentilla anserina)'')
* [[podagrycznik pospolity]] (''(Aegopodium podagraria)'')
* [[podbiał pospolity]] (''(Tussilago farfara)'')
* [[pokrzywa zwyczajna]] (''(Urtica dioica)'')
* [[pokrzywa żegawka]] (''(Urtica urens)'')
* [[połonicznik kosmaty]] (''(Herniaria hirsuta)'')
* [[portulaka pospolita]] (''(Portulaca oleracea)'')
* [[powój polny]] (''(Convolvulus arvensis)'')
* [[poziewnik dwudzielny]] (''(Galeopsis bifida)'')
* [[poziewnik miękkowłosy]] (''(Galeopsis pubescens)'')
* [[poziewnik polny]] (''(Galeopsis ladum)'')
* [[poziewnik szorstki]] (''(Galeopsis tetrachit)'')
* [[poziewnik wąskolistny]] (''(Galeopsis angustifolia)'')
* [[prosienicznik gładki]] (''(Hypochoeris glabra)'')
* [[prosienicznik szorstki]] (''(Hypochoeris radicata)'')
* [[przelot pospolity]] (''(Anthyllis vulneraria)'')
* [[przetacznik bluszczykowy]] (''(Veronica hederifolia)'')
* [[przetacznik Dillena]] (''(Veronica dillenii)'')
* [[przetacznik ćmy]] (''(Veronica opaca)'')
* [[przetacznik lśniący]] (''(Veronica polita)'')
* [[przetacznik macierzankowy]] (''(Veronica serpylifolia)'')
* [[przetacznik perski]] (''(Veronica persica)'')
* [[przetacznik polny]] (''(Veronica arvensis)'')
* [[przetacznik rolny]] (''(Veronica agrestis)'')
* [[przetacznik trójlistkowy]] (''(Veronica triphyllos)'')
* [[przetacznik wiosenny]] (''(Veronica verna)'')
* [[przewiercień okrągłolistny]] (''(Bupleurum rotundifolium)'')
* [[Konyza kanadyjska|przymiotno kanadyjskie]] (''(Erigeron canadensis)'')
* [[przymiotno ostre]] (''(Erigeron acer)'')
* [[przytulia czepna]] (''(Galium aparine)'')
* [[przytulia fałszywa]] (''(Galium spurium)'')
* [[przytulia pospolita]] (''(Galium mollugo)'')
* [[przytulia trójdrożna]] (''(Galium tricorne)'')
* [[przytulia wielkoowocowa]] (''(Galium valantia)'')
* [[psianka czarna]] (''(Solanum nigrum)'')
* [[pszeniec różowy]] (''(Melampyrum arvense)'')
* [[pszonacznik wschodni]] (''(Conringia orientalis)'')
* [[pszonak drobnokwiatowy]] (''(Erysimum cheranthoides)'')
 
=== R ===
* [[rdest gruczołowaty]] (''(Polygonum tomentosum)'')
* [[rdest kolankowaty]] (''(Polygonum nodosum)'')
* [[rdest mniejszy]] (''(Polygonum minus)'')
* [[rdest ostrogorzki]] (''(Polygonum hydropiper)'')
* [[rdest plamisty]] (''(Polygonum persicaria)'')
* [[Rdestówka powojowata|rdest powojowaty]] (''(Polygonum convolvulus)'')
* [[rdest ptasi]] (''(Polygonum aviculare)'')
* [[rdest ziemnowodny]] (''(Polygonum amphibium)'')
* [[rogownica drobnokwiatowa]] (''(Cerastium brachypetalum)'')
* [[rogownica lepka]] (''(Cerastium anomalum)'')
* [[rogownica pięciopręcikowa]] (''(Cerastium semidecandrium)'')
* [[rogownica pospolita]] (''(Cerastium holosteoides)'')
* [[rolnica pospolita]] (''(Sherardia arvensis)'')
* [[roszpunka bruzdkowana]] (''(Valerianella rimosa)'')
* [[roszpunka ostrogrzbiecista]] (''(Valerianella carinata)'')
* [[roszponka warzywna|roszpunka warzywna]] (''(Valerianella locusta)'')
* [[roszpunka ząbkowana]] (''(Valerianella dentata)'')
* [[rukiewnik wschodni]] (''(Bunias orientalis)'')
* [[rumian austriacki]] (''(Anthemis austriaca)'')
* [[rumian polny]] (''(Anthemis arvensis)'')
* [[rumian psi]] (''(Anthemis cotula)'')
* [[rumian ruski]] (''(Anthemis ruthenica)'')
* [[rumian żółty]] (''(Anthemis tinctoria)'')
* [[rumianek bezpromieniowy]] (''(Matricaria marticarioides)'')
* [[rumianek bezwonny]] (''(Matricaria grandiflora)'' )
* [[rumianek pospolity]] (''(Matricaria chamomilla)'')
* [[rzepicha błotna]] (''(Rorippa palustris)'')
* [[rzepicha leśna]] (''(Rorippa sylvestris)'')
* [[rzepień pospolity]] (''(Xanthium strumarium)'')
* [[rzodkiew świrzepa]] (''(Raphanus raphanistrum)'')
* [[rzodkiewnik pospolity]] (''(Arabidopsis thaliana)'')
 
=== S ===
* [[seradela pastewna]] (''(Ornithopsus sativus)'')
* [[seradela drobna]] (''(Ornithopsus perpusillus)'')
* [[serdecznik pospolity]] (''(Leonurus cardiaca)'')
* [[sierpnica pospolita]] (''(Falcaria vulgaris)'')
* [[sit dwudzielny]] (''(Juncus bufonius)'')
* [[sit główkowaty]] (''(Juncus capitatus)'')
* [[skrytek polny]] (''(Aphanes arvensis)'')
* [[skrzyp polny]] (''(Equisetum arvense)'')
* [[skrzyp leśny]] (''(Equisetum sylvaticum)'')
* [[słonecznik bulwiasty]] (''(Helianthus tuberosus)'')
* [[sporek pięciopręcikowy]] (''(Spergula pentandra)'')
* [[sporek wiosenny]] (''(Spergula morisoni)'')
* [[starzec lepki]] (''(Senecio viscosus)'')
* [[starzec zwyczajny]] (''(Senecio vulgaris)'')
* [[stokłosa polna]] (''(Bromus arvensis)'')
* [[stokłosa żytnia]] (''(Bromus secalinus)'')
* [[stulicha psia]] (''(Descurainia sophia)'')
* [[stulisz gładki]] (''(Sisymbrium irio)'')
* [[stulisz Loesela]] (''(Sisymbrium loeselii)'')
* [[szafirek groniasty]] (''(Muscari neglectum)'')
* [[szalej jadowity]] (''(Cicuta virosa)'')
* [[szałwia okręgowa]] (''(Salvia vericillata)'')
* [[szarłat prosty]] (''(Amaranthus chlorostachys)'')
* [[szarłat tępolistny]] (''(Amaranthus lividus)'')
* [[szarota błotna]] (''(Filaginella uliginosa)'')
* [[szczaw kędzierzawy]] (''(Rumex crispus)'')
* [[szczaw polny]] (''(Rumex acetosella)'')
* [[szczaw tępolistny]] (''(Rumex obtusifolius)'')
* [[szczyr roczny]] (''(Mercurialis annua)'')
* [[szczawik różkowaty]] (''(Oxalis corniculata)'')
* [[szczawik żółty]] (''(Oxalis stricta)'')
* [[szczwół plamisty]] (''(Conium maculatum)'')
* [[szelężnik włochaty]] (''(Rhinanthus alectorolophus)'')
* [[szelężnik większy]] (''(Rhinanthus angustifolius)'')
* [[szparzyca promienista]] (''(Bifora radians)'')
 
=== Ś ===
* [[ślaz zaniedbany]] (''(Malva neglecta)'')
* [[śniedek baldaszkowaty]] (''(Ornithogallum umbellatum)'')
* [[świerzbnica polna]] (''(Knautia arvensis)'')
 
=== T ===
* [[tasznik pospolity]] (''(Capsella bursa pastoris)'')
* [[tobołki czosnkowe]] (''(Thlaspi aliacetum)'')
* [[tobołki polne]] (''(Thlaspi arvense)'')
* [[tobołki przerosłe]] (''(Thlaspi perfoliatum)'')
* [[tomka oścista]] (''(Anthoxanthum aristatum )'')
* [[trzcina pospolita]] (''(Phragmites communis)'')
 
=== U ===
* [[uczep trójlistkowy]] (''(Bidens tripartita)'')
* [[uczep zwisły]] (''(Bidens cernua)'')
 
=== W ===
* [[wiechlina łąkowa]] (''(Poa pratensis)'')
* [[wiechlina roczna]] (''(Poa annua)'')
* [[wiechlina zwyczajna]] (''(Poa trivialis)'')
* [[wierzbówka kiprzyca]] (''(Epilobium angustifolium)'')
* [[wilczomlecz drobny]] (''(Euphorbia exigua)'')
* [[wilczomlecz lancetowaty]] (''(Euphorbia esula)'')
* [[wilczomlecz obrotny]] (''(Euphorbia helioscopia )'')
* [[wilczomlecz ogrodowy]] (''(Euphurbia peplus)'')
* [[wilczomlecz sierpowaty]] (''(Euphorbia falcata)'')
* [[wilczomlecz sosnka]] (''(Euphorbia cyparissias)'')
* [[wilczomlecz szerokolistny]] (''(Euphorbia platyphyllos)'')
* [[wilczypieprz roczny]] (''(Thymalea passerina)'')
* [[wilżyna rozłogowa]] (''(Ononis repens)'')
* [[wiosnówka pospolita]] (''(Erophila verna)'')
* [[włośnica sina]] (''(Setaria pumila)'')
* [[włośnica okółkowa]] (''(Setaria verticillata)'')
* [[włośnica zielona]] (''(Setaria viridis)'')
* [[włóczydło polne]] (''(Caucalis platycarpos)'')
* [[wrotycz pospolity]] (''(Tanacetum vulgare)'')
* [[wyczyniec polny]] (''(Alopecurus mysoruides)'')
* [[wyka brudnożółta]] (''(Vicia grandiflora)'')
* [[wyka czteronasienna]] (''(Vicia tetrasperma)'')
* [[wyka drobnokwiatowa]] (''(Vicia hirsuta)'')
* [[wyka kosmata]], wyka ozima (''(Vicia villosa)'')
* [[wyka pannońska]] (''(Vicia pannonica)'')
* [[wyka pstra]] (''(Vicia dasycarpa)'')
* [[wyka ptasia]] (''(Vicia cracca)'')
* [[wyka siewna]] (''(Vicia sativa)'')
* [[wyka wąskolistna]] (''(Vicia angustifolia)'')
* [[wyżlin polny]] (''(Antirrhinum orontium)'')
 
=== Z ===
* [[zagorzałek późny]] (''(Odontites serotina, syn. Odontites rubra)'')
* [[zagorzałek wiosenny]] (''(Odontites verna)'')
* [[zapłonka brunatna]] (''(Nonea pulla)'')
* [[zaraza drobnokwiatowa]] (''(Orobanche minor)'')
* [[zaraza gałęzista]] (''(Orobanche ramosa)'')
* [[złocień polny]] (''(Chrysanthemum segetum)'')
* [[jastrun właściwy|złocień właściwy]] (''(Chrysanthemum leucanthemum)'')
* [[złoć łąkowa]] (''(Gagea pratensis)'')
 
=== Ż ===
* [[żółtlica drobnokwiatowa]] (''(Galinsoga parviflora)'')
* [[żółtlica owłosiona]] (''(Galinsoga ciliata)'')
* [[życica lnowa]] (''(Lolium remotum)'')
* [[życica roczna]] (''(Lolium termulentum)'')
* [[życica wielokwiatowa]] (''(Lolium multiflorum)'')
* [[żywokost lekarski]] (''(Symphytum officinale)'')
{{Przypisy|przypisy=
<ref name="ŚN238">{{cytuj pismo|nazwisko=Adler|imię=Jerry|tytuł=Ekspansja superchwastów.|czasopismo=Świat Nauki|wydawca=Prószyński Media|wolumin=nr. 6 (238)|issn=0867-6380|data=czerwiec 2011|strony=66-71}}</ref>
13 179

edycji

Menu nawigacyjne