Monzaemon Chikamatsu: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 679 bajtów ,  6 lat temu
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne
(→‎Życiorys: drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
(drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
== Życiorys ==
[[Plik:ChikamatsuM.jpg|thumb|left|Autoportret]]
Chikamatsu urodził się w prowincji Echizen (obecnie wschodnia część [[Prefektura Fukui|prefektury Fukui]]) jako drugi syn w rodzinie samurajskiej. Jego ojciec służył młodemu księciu. Dziadek ze strony matki był lekarzem księcia. Gdy ojciec stracił posadę i został bezpańskim samurajem, rodzina przeniosła się do [[Kioto]], gdzie przyszły dramaturg został przyjęty na służbę w domach arystokracji dworskiej. Uważa się, że w tym właśnie okresie Chikamatsu zdobył wykształcenie klasyczne i iczestniczył w życiu kulturalnym środowiska. Pod wpływem kontaktów z teatrem lalek rozpoczął karierę dramaturga. Początkowo, w wieku około trzydziestu lat, związał się z niezwykle wówczas popularnym kantorem Kaganojō Uji (1635-1711), dla którego napisał swój pierwszy ważny utwór ''Yotsugi Soga'' (Dziedzic rodu Soga), wystawiony w 1683 roku. Sztuka okazała się tak wielkim sukcesem, że sławny kantor [[Gidayū Takemoto]] (1651-1714) otworzył nią sezon w swoim teatrze Takemoto-za w Osace{{r|Mel}}.
 
W latach późniejszych Chikamatsu stworzył na potrzeby Gidayū wiele innych sztuk jōruri, w tym sławną ''Shusse Kagekiyo'' (Kagekiyo zwycięski, 1685). Na współpracy tej skorzystali niewątpliwie obaj artyści: Gidayū, który po sukcesie ''Yotsugi Soga'' potrzebował utworów na wysokim poziomie, które pozwoliłyby mu kontynuować pasmo sukcesów oraz Chikamatsu, który wcześniej współpracując z Kaganojō Uji nie mógł w pełni się rozwijać i usamodzielnić, u Gidayū znalazł natomiast potrzebę stworzenia czegoś nowego, duchducha nowatorstwa, którego brakowało Kaganojō. Ich kooperacjawspółpraca zrodziła nowe trendy w świecie jōruri,. stądChikamatsu teżzaniechał wtematów hislegendarnych toriii gatunkuskoncentrował okressię przedna iobserwacji powspółczesnych mu ludzi i ich współpracyjęzyka. dzieliZachowanie bohaterów stało się zazwyczajdla nawidza zrozumiałe „stare” i „nowe”wzruszające, jōruriponieważ zyskało barwy realnego życia, pełnego niespodzianek i napięć{{r|Mel1}}.
 
W latach 1684-1703, oprócz utworów przeznaczonych dla teatru lalkowego, tworzył także Chikamatsu sztuki kabuki, głównie dla Tōjūrō Sakaty (1647-1709), uznanego za jednego z najwybitniejszych aktorów tego okresu. W 1703 powrócił do jōruri, pisząc ''Sonezaki shinjū'' (Samobójstwo kochanków w Sonezaki), sztukę uznaną za pierwszy utwór nurtu sewajōruri, czyli sztuk, podobnie jak w prozie ukiyozōshi, traktujących o uczuciach czy zwyczajach współczesnych autorowi i doskonale przez niego znanych i rozumianych mieszczan.
* ''Shinjū ten no Amijima'' (Samobójstwo z miłości w niebiańskiej Amijimie, 1720)
* ''Onnagoroshi aburajigoku'' (Zabójstwo kobiety – olej w piekle, 1721)
 
== Bibliografia ==
# Donald Keene, 1976, ''World Within Walls'' (''Świat za ścianami''), Holt, Rinehart and Wilson, Nowy York.
# Mikołaj Melanowicz, 1994, ''Literatura Japońska'' t. 1, PWN, Warszawa.
# Mikołaj Melanowicz, 2012, ''Historia literatury japońskiej'', Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa
 
== Zobacz też ==
* [[JoruriJōruri]]
* [[Kabuki]]
* [[Teatr japoński]]
 
{{Przypisy|przypisy=
<ref name="Mel">{{Cytuj książkę | nazwisko = Melanowicz | imię = Mikołaj | tytuł = Historia literatury japońskiej | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN SA | miejsce = Warszawa | data = 2012 | strony = 233 | isbn = 978-83-01-17214-5}}</ref>
<ref name="Mel1">{{Cytuj książkę | nazwisko = Melanowicz | imię = Mikołaj | tytuł = Historia literatury japońskiej | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN SA | miejsce = Warszawa | data = 2012 | strony = 234 | isbn = 978-83-01-17214-5}}</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
# Donald Keene, 1976, ''World Within Walls'' (''Świat za ścianami''), Holt, Rinehart and Wilson, Nowy York. 1976
# Mikołaj Melanowicz, 1994, ''Literatura Japońska'' t. 1, PWN, Warszawa. 1994
# Mikołaj Melanowicz, 2012, ''Historia literatury japońskiej'', Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2012
 
 
25 336

edycji

Menu nawigacyjne