Stanisław Nyczaj: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 193 bajty ,  5 lat temu
m
m (WP:SK+Bn)
{{Artysta infobox
|Imię i nazwisko = Stanisław Nyczaj
|Grafika = Stanisław Nyczaj (2008).JPG
|Podpis = Stanisław Nyczaj (2008)
|data i miejsce urodzenia = [[7 października]] [[1937]]<br />[[Nowica (Ukraina)]]
|Data i miejsce śmierci =
|Narodowość = [[Polacy|polska]]
|Dziedzina sztuki = [[literatura]]
|Styl =
|Ważne dzieła = ''Płonący wodospad''<br />''Metafizyka tworzenia. Na kanwie zwierzeń polskich poetów współczesnych''<br />''Przedążyć pęd Ziemi''<br />''Wśród pisarzy. Rozmowy i wspomnienia''
|Muzeum artysty =
|nagrody = Świętokrzyska Premiera Literacka (1994), Nagroda Miasta Kielce (2000), Nagroda im. Jarosława Iwaszkiewicza (2008), Nagroda im. Witolda Hulewicza (2010)
|odznaczenia = {{order|OOP|KKO}}
|commons = Category:Stanisław Nyczaj
|source =
|quote = Stanisław Nyczaj
}}
 
'''Stanisław Nyczaj''' (ur. [[9 stycznia]] [[1943]] w [[Nowica (Ukraina)|Nowicy]] pod [[Kałusz]]em w [[Województwo stanisławowskie|Województwiewojewództwie stanisławowskim]], (obecnie [[Ukraina]]) – [[Polska|polski]] [[Poezja|poeta]], [[Satyra|satyryk]], [[Krytyka literacka|krytyk literacki]], [[Wydanie|edytor]], [[Animacja społeczno-kulturalna|animator życia literackiego]]. Syn Michała, nauczyciela, i Kazimiery z domu Machnik.
 
== Życiorys ==
W wyniku [[Repatriacja|repatriacji]] 1945/1946 wraz z matką zamieszkał w [[Opole|Opolu]], gdzie ukończył Szkołę Muzyczną I st. (7 klas fortepianu), [[II Publiczne Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Marii Konopnickiej w Opolu|LO im. M. Konopnickiej]] (1957-1961), [[Polonistyka|filologię polską]] na WSP im. Powstańców Śląskich (obecnie [[Uniwersytet Opolski]]) z tytułem [[Magister|magistra]] (1961-1966). W okresie studiów był w kręgu przyjaciół [[Teatr Laboratorium|Teatru Laboratorium „13 Rzędów”]] [[Jerzy Grotowski|Jerzego Grotowskiego]], organizował życie kulturalne, redagował pismo studenckie „Nasze Sprawy” (1964-1965), w którym debiutował jako poeta (1964) i jako krytyk literacki (1965). Był nauczycielem [[Polonistyka|polonistą]] w [[Szkoła średnia|szkole średniej]] (1966-1970), redaktorem w mies. „Opole” (1970), sekretarzem redakcji „Kwartalnika Nauczyciela Opolskiego”, sekretarzem Zarządu Okręgu [[Liga Ochrony Przyrody|Ligi Ochrony Przyrody]] (1970-1972). Przewodził opolskiemu środowisku młodoliterackiemu (1964-1972), będąc przewodniczącym Opolskiego Ośrodka Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy, wiceprzew. Klubu Literackiego [[Związek Nauczycielstwa Polskiego|Związku Nauczycielstwa Polskiego]], przew. Koła Młodych przy Opolskim Oddziale [[Związek Literatów Polskich|Związku Literatów Polskich]].
 
W październiku 1972 przeniósł się do [[Kielce|Kielc]]. Pracował w Wydawnictwie i Instytucie Nauk Społecznych [[Politechnika Świętokrzyska|Politechniki Świętokrzyskiej]] 1972-1979 i 1981-1985, prowadząc m.in. seminaria z [[Filozofia|filozofii]] i [[Kulturoznawstwo|kultury współczesnej]]), jako redaktor w miesięczniku „Przemiany” (1979-1981, był w kolegium jego Literackiej Biblioteki), Ośrodku Kultury Literackiej (1985-1989), Oddziale Wydawnictwa Łódzkiego i Wydawnictwie „Dom Książki” (1983-1990). Prócz zaangażowania w kilka serii wydawniczych („Bibliotekę Świętokrzyską”, „Bibliotekę Poetycką"Poetycką” Wydawnictwa Łódzkiego), redagował promującą młodych serię „Arkuszy Poetyckich”, almanachy z serii ''Bazar'', ''Słowo''. Prezesował Kielecko-Radomskiemu Nauczycielskiemu Klubowi Literackiemu (1973-1996). Przyjęty do ZLP w 1979, stał się współzałożycielem Kieleckiego Oddziału ZLP (1984). Jest jego prezesem (od 1996) i zarazem członkiem Prezydium Zarządu Głównego Związku (od 2000). W 1990-1993 współtworzył wraz z [[radom]]ską pisarką Teresą Opoką Oficynę Wydawniczą „STON”. Od 1994 współdziała z żoną Ireną (redaktorką graficzną) i synem Pawłem (zajmującym się opracowaniem komputerowym) w Oficynie Wydawniczej „STON 2”, mającej w swym dorobku (m.in. w seriach: „Biblioteka Nauczycielskiego Ruchu Literackiego”, „Biblioteka Satyry”, „Twórczość Młodych”, z kolegium pod przewodnictwem [[Piotr Kuncewicz|Piotra Kuncewicza]], od niedawna „Portrety Literackie”) blisko 500 tytułów głównie z zakresu [[Polska literatura współczesna|literatury współczesnej]], [[Esej|eseistyki]], [[Historia|historii]]. Jego starszy syn Radosław – z pierwszego małżeństwa z poetką [[Rena Marciniak|Reną Marciniak]] – kieruje w [[Warszawa|Warszawie]] Wydawnictwem i Centrum „Kormoran”.
 
Poza wspomnianymi oficynami ważną pozycją w dorobku edytorskim Stanisława Nyczaja jest 2-tomowe opracowanie z obszernym komentarzem ''Utworów poetyckich'' w ramach ''Pism'' [[Stanisław Piętak|Stanisława Piętaka]] ([[Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza]] 1986). Od marca 1997 do kwietnia 2003 redagował 8-stronicową część literacką mies. „IKAR”. Od połowy 1997 jest redaktorem naczelnym „Świętokrzyskiego Kwartalnika Literackiego” – czasopisma regionalno-ogólnopolskiego. Pełni funkcję konsultanta literackiego w [[Polski Związek Niewidomych|Krajowym Centrum Kultury PZN]], redagując wiele książek indywidualnych i zbiorowych (z serii „Erotyki”, „Jesteśmy”) twórców [[Ślepota|niewidomych]] i niedowidzących. Od 2005 należy też do [[Stowarzyszenie Kultury Europejskiej|Polskiej Sekcji SEC]].
Stanisław Nyczaj – obok uprawiania twórczości poetyckiej, satyrycznej, eseistycznej – jest zamiłowanym organizatorem problemowych sesji literackich, interdyscyplinarnych plenerów literacko-plastycznych skupiających twórców z różnych regionów kraju, spotkań w ramach Świętokrzyskiej Wiosny Literackiej, prezentacji kielczan podczas [[Warszawska Jesień Poezji|Warszawskiej Jesieni Poezji]], seminariów ogólnopolskich z udziałem pisarzy niewidomych i niedowidzących.
 
Za twórczość i działalność został nagrodzony m.in. (oprócz nagród przyznanych przez redakcje czasopism za niektóre książki) „Świętokrzyską Premierą Literacką” (za rok 1994), [[Nagroda Miasta Kielce|Nagrodą Miasta Kielce]] (2000) i [[Wojciech Lubawski|Prezydenta Kielc]] I st. (2010), wyróżniony w plebiscycie "Człowiek„Człowiek 25-lecia"lecia” organizowanym przez kielecki dziennik [[Echo Dnia]] w kategorii '''Kultura''', także ogólnokrajowymi nagrodami [[Nagroda im. Jarosława Iwaszkiewicza]] (2008), [[Nagroda im. Witolda Hulewicza]] (2010). Odznaczony [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]] (1998).
 
== Twórczość ==
* ''Przerwany sen'' ([[wiersz]]e), [[grafika|grafiki]] Zdzisława Chudego. Warszawa 1968, [[Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza]]
* ''Gry z naturą (wiersze), [[rysunek|rysunki]] Henryka Papierniaka. Kielce 1975, Literacka Biblioteka „Przemian”
* ''Najcichsza odwaga'' (wiersze), Warszawa 1977, [[Wydawnictwo „Iskry”Iskry|Iskry]]
* ''Głos w dyskusji'' (wiersze), [[Łódź]] 1978, Wydawnictwo Łódzkie
* ''Tęsknota za nadzieją'' (wiersze), Łódź 1983, Wydawnictwo Łódzkie
* ''Puls'' (poemat dramatyczny), [[muzyka]] Mirosława Niziurskiego. Kielce 1988, Ośrodek Kultury Literackiej (wystawiony w [[Ostrowiec Świętokrzyski|ostrowieckim]] Miejskim Centrum Kultury w reżyserii Elżbiety Baran)
* ''Wiersze dla ciebie'', [[Kraków]] 1990, [[Wydawnictwo Miniatura]]
* ''Mała księga przysłów polskich'' (we własnym wyborze i układzie tematycznym). Radom 1993, 1994 – Oficyna Wydawnicza „STON”, 1996 – Oficyna Wydawnicza „STON I”, ISBN 839011321X.
* ''Księga powiedzeń i powiedzonek polskich'' (we własnym wyborze i układzie tematycznym). Kielce 1994, DCF, ISBN 8390277808.
* ''Tęczowy świat'' (wiersze i [[baśń|baśnie]] dla dzieci), [[ilustracja|ilustracje]] kolegi Zdzisława Chudego, [[Kajetanów (gmina Zagnańsk)|Kajetanów]] 1994, Bogart, ISBN 8390199025, wyd. 2 1996, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8386976047.
* ''Wiersze wybrane'' (z opiniami krytyków), Łódź 1994, Wydawnictwo Łódzkie, ISBN 8321810101.
* ''Żarty na stół''. Wiersze biesiadne, fraszki, aforyzmy, [[groteska|groteski]] liryczne, [[kolaż]]e Ireny Nyczaj, [[posłowie]] Tadeusza Szweja, Kielce 1995, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8390450437.
* ''Najmniej słów. Aforyzmy na różne tematy'', kolaże Ireny Nyczaj, posłowie [[Joachim Glensk|Joachima Glenska]]. Kielce 1999, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8386976934.
* ''Poezie / Poezje'' (wiersze w j. polskim i czeskim), przekład Libora Martinka, {{Link-interwiki|pl=Wilhelm Przeczek|lang=en|tam=Wilhelm Przeczek|tekst=Wilhelma Przeczka}}, [[Erich Sojka|Ericha Sojki]], wstęp i nota biograficzna Libora Martinka. [[Opawa]] 1999, Open Education & Sciences, ISBN 8090197469.
* ''O dzielnym kucyku i wesołych pieskach'' ([[opowiadania]] dla dzieci), ilustracje. Zdzisława Chudego. Kielce 2001, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8372730512.
* ''Płonący wodospad'' (wiersze dawne i nowe), kolaże Ireny Nyczaj, posłowie [[Stefan Melkowski|Stefana Melkowskiego]]. Kielce 2003, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8372731071.
* ''Album liryki miłosnej'' z malarstwem Ryszarda Kowala, wstęp [[Emil Biela|Emila Bieli]]. Kielce 2004, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8372731284.
* ''Aforyzmy i fraszki''. Kielce 2006, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 8372731918.
* ''Metafizyka tworzenia. Na kanwie zwierzeń polskich poetów współczesnych'', liczne [[Zdjęcie fotograficzne|zdjęcia]] pisarzy, ich książek i czasopism, fotokopie [[rękopis]]ów oraz [[autograf]]ów na 2 i 3 stronie okładki. Kielce 2007, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 9788372731616.
* ''Poezje wybrane'' (z credo autora), wstęp i nota biobibliograficzna [[Krystyna Cel|Krystyny Cel]]. Warszawa 2008, „Biblioteka Poetów” Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, ISBN 9788320547351.
* ''Przedążyć pęd Ziemi'' (wiersze), malarstwo Uty Przyboś, w [[suplement|suplemencie]]: [[Wywiad (rozmowa)|wywiad]] [[Stanisław Stanik|Stanisława Stanika]] z autorem oraz wywiad autora i Jerzego Wróblewskiego z Jerzym Grotowskim. Kielce 2009, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 9788372732200.
* ''Wśród pisarzy. Rozmowy i wspomnienia'', liczne zdjęcia pisarzy i ich książek, [[portret]]owe rysunki, fotokopie rękopisów, na 2 i 3 stronie okładki kolorowe zdjęcia z otwarcia Centrum Edukacyjnego im. Stefana Żeromskiego w [[Ciekoty|Ciekotach]]. Kielce 2010, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 9788372732774.
* ''Arcymiara'' (wiersze), kolaże Ireny Nyczaj, fragmenty opinii krytyków: [[Harry Duda|Harry`egoHarry’ego Dudy]], [[Stanisław Żak|Stanisława Żaka]], [[Zdzisław Tadeusz Łączkowski|Zdzisława Łączkowskiego]], [[Jan Adam Borzęcki|Jana Adama Borzęckiego]], [[Libor Martinek|Libora Martinka]], [[Štěpán Vlašín|Štěpána Vlašína]], [[Jan Zdzisław Brudnicki|Jana Zdzisława Brudnickiego]], [[Janusz Detka|Janusza Detki]], [[Jerzy Korey-Krzeczowski|Jerzego Korey-Krzeczowskiego]], [[Krystyna Cel|Krystyny Cel]], [[Stefan Melkowski|Stefana Melkowskiego]], [[Marek Wawrzkiewicz|Marka Wawrzkiewicza]], [[Emil Biela|Emila Bieli]], [[Andrzej Gnarowski|Andrzeja Gnarowskiego]], [[Stefan Jurkowski|Stefana Jurkowskiego]], [[Alicja Patey-Grabowska|Alicji Patey-Grabowskiej]], Kielce 2014, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 9788372738332.
* ''Pojedynek z losem'' (wiersze), kolaże Ireny Nyczaj, Kielce 2015, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 9788372738110.
* ''Żarliwy niepokój, Wiersze wybrane / Пламенно безпокойство, Избрани стихотворения'' (wiersze w j. polskim i bułgarskim), przekład Łyczezara Seliaszki, Kielce 2015, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 978-83-7273-827-1.
* ''Żarliwy niepokój, Wiersze wybrane / Impassioned Anxiety, Selected Poems'' (wiersze w j. polskim i angielskim), przekład Elżbiety Kwasowskiej-Jachimowskiej, Kielce 2015, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ISBN 978-83-7273-828-8.
 
Ponadto publikował w licznych antologiach i almanachach poetyckich, aforystycznych i fraszek, np. ''W zawikłanym krajobrazie świata''. Laureaci „Świętokrzyskiej Premiery Literackiej” 1993-1995 w wyborze i z komentarzem [[Stanisław Żak|Stanisława Żaka]], Kielce 1997, ''Aforyzmy kulinarne i biesiadne'' w wyborze Joachima Glenska, Kielce 1997, ''Zjawa realna. Antologia poezji lat sześćdziesiątych'' w wyborze [[Jerzy Koperski|Jerzego Koperskiego]], Warszawa 1999, ''Współcześni pisarze Kielecczyzny'', Kielce 2000, ''Aforyzmy polskie'' w wyborze Danuty i Włodzimierza Masłowskich, [[Kęty]] 2001, ''Poezja polska – antologia tysiąclecia'', Warszawa 2002, ''Księga aforystyki polskiej XXI wieku'', [[Katowice]] 2002, Antologii utworów współczesnych pisarzy regionu świętokrzyskiego – wydanie polsko-angielskie, ''„Świętokrzyski Kwartalnik Literacki”'' 2003, nr 1-2, ''Z fraszką przez stulecia. XV–XX wiek'' w wyborze [[Józef Bułatowicz|Józefa Bułatowicza]], Kęty 2005, antologii dwujęzycznej ''Из века в век. Польская Поэзия / Od wieku do wieku. Poezja polska'', [[Moskwa]] 2011.
 
== Ważniejsze rozmowy ze Stanisławem Nyczajem ==
* [[Tadeusz Olszewski (literat)|Tadeusz Olszewski]] ''Uparcie szukał własnej drogi'' dla „Okolic” 1987, nr 5.
* [[Leszek Żuliński]] ''Impuls nie powinien przejść mimo'' do książki tegoż ''Między wierszami. Rozmowy o życiu i literaturze'', Kielce 1997.
* [[Stanisław Stanik]] ''Być w literackim krwiobiegu'' dla „Sekretów ŻARu” 2008, nr 2, przedruk poprawiony i uzupełniony w tomie poety ''Przedążyć pęd Ziemi'', Kielce 2009.
 
== Ważniejsze opracowania o twórczości Stanisława Nyczaja ==
* [[Lesław Bartelski]], ''Polscy pisarze współcześni 1939-1991. Leksykon'', Warszawa 1995, [[Wydawnictwo Naukowe PWN]], ISBN 8301115939, s. 294.
* ''Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny'', tom 6 (Warszawa 1999, ISBN 8302054445, s. 114-116) i tom 10 (Warszawa 2007, ISBN 9788389348944, s. 642-643), [[Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne]].
* [[Bogumiła Truchlińska]], ''„Na przekór wątpiącemu sobie” (O poezji Stanisława Nyczaja)'' w: ''Słowo. II almanach literacki'', Łódź 1987, przedruk w tejże ''Między afirmacją a sceptycyzmem'', Kielce 1995, ISBN 8390263831, s. 40-53.
* [[Harry Duda]], ''Stanisław Nyczaj'' w: ''Pisarze regionu świętokrzyskiego'', tom 4, Kielce 1995, ISBN 8386006358, s. 129-161.
* [[Krystyna Cel]], ''Stanisław Nyczaj'', seria „Sylwetki Współczesnych Pisarzy”, Agencja Wydawnicza Gens, Kielce 1999, ISBN 8386285591, s. 96 (w tym liczne zdjęcia z życia i działalności literackiej); ''Wspomnieniem przywołani'', ''Hamletowskie reminiscencje Stanisława Nyczaja''; ''Ironia, kpina, żart w Nyczajowym wydaniu'' w książce Krystyny Cel ''Między dawnymi i młodszymi laty'', Związek Literatów Polskich Oddział w Kielcach, Oficyna Wydawnicza "STON„STON 2"2”, Kielce 2011, ISBN 9788372733740, s. 23-25, 33-38.
* [[Stefan Melkowski]], ''Pomiędzy. O poezji Stanisława Nyczaja'' w: ''„Świętokrzyski Kwartalnik Literacki”'' 2002, nr 3-4, ISSN 1429-849X, przedruk w tomie poety ''Płonący wodospad'' jako posłowie, Kielce 2003, s. 90-153.
* [[Leszek Żuliński]], ''Tajemnice wiersza'', „Autograf” 2008, nr 6, s. 39.
* [[Jerzy Korey-Krzeczowski]], „Bym więcej nie garnął się do światła na oślep”. Stanisława Nyczaja gry nie tylko z naturą, w tegoż ''Powracam tutaj z własnej woli'', Rzeszów 2006, ISBN 9788392082040, s. 64-78.
 
{{DEFAULTSORTSORTUJ:Nyczaj, Stanisław}}
[[Kategoria:Polscy pisarze współcześni]]
[[Kategoria:Polscy poeci]]

Menu nawigacyjne