Kolej Wschodniochińska: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 108 bajtów ,  3 lata temu
dr
(drobne techniczne i red.)
(dr)
[[Plik:Chinese Eastern Railway-en.svg|thumb|upright=1.5|Kolej Wschodniochińska (mapa współczesna)]]
'''Kolej Wschodniochińska''' ({{w języku|zh|东清铁路}}, {{w języku|ru|Китайско-Восточная железная дорога}} – ''Kitajsko-Wostocznaja Żeleznaja Doroga'', skrót КВЖД, KWŻD) – linia kolejowa przebiegająca przez północno-wschodnie [[Chiny]] ([[Mandżuria|Mandżurię]]). Została zbudowana, by połączyć [[Rosja|rosyjskie]] miasta [[Czyta]] i [[Władywostok]]. Jej południowa gałąź, znana na Zachodzie jako [[Kolej Południowomandżurska]], stanowiła [[casus belli]] [[wojna rosyjsko-japońska|wojny rosyjsko-japońskiej]] i [[Wojna chińsko-japońska (1937–1945)|drugiej wojny chińsko-japońskiej]] (1937–1945).
 
== Historia ==
Rosyjskie przedsięwzięcie – 1481 km, bez późniejszej odnogi południowej – górowało skalą nad koncesjami uzyskanymi przez Wielką Brytanię (Kolej [[Kowloon]] – [[Kanton]] ukończona z 1911, o długości 35 km) i [[Francja|Francję]] (Linia [[Indochiny]] – [[Junnan]] z 1898, o długości 460 km). Oficjalnie budowę kolei finansował stworzony w tym celu Bank Rosyjsko-Chiński, z kapitałem pochodzącym głównie z Francji. Budowa kolei była ukoronowaniem koncepcji „pokojowego podboju” Dalekiego Wschodu rosyjskiego ministra finansów [[Siergiej Witte|Siergieja Witte]]. W celu budowy powołano Towarzystwo Kolei Chińsko-Wschodniej z kapitałem 5 mln rubli (''Obszczestwo Kitajsko-Wostocznej Żeleznej Dorogi''), z siedzibą w Petersburgu{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Prezes Towarzystwa był wyznaczany przez stronę chińską, wiceprezes – przez rosyjską ([[Stanisław Kierbedź|Stanisław Kierbedź]] w latach 1896–1903, A. Wentcel w latach 1903–1920){{odn|Konariew|1995|s=185}}.
 
Mimo przyjętego przez Chiny standardowego [[Rozstaw szyn|rozstawu toru]] (1435 mm), na trasie KWŻD Rosjanie wymogli swój rozstaw (1524 mm).
 
[[Plik:Title- Manchuria (14238160432).jpg|thumb|Kolej Wschodniochińska, ok. 1910]]
Projektowanie w terenie rozpoczęto w 1897 roku, a budowę – wiosną 1898 roku{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Głównym inżynierem był A. Jugowicz, zastępcą S. Ignacius{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Pierwszy odcinek [[Manzhouli]] – [[Harbin]] otwarto w 1899 roku{{odn|Konariew|1995|s=185}}. W 1903 ukończono całość linii, łącznie z południową odnogą od Harbinu do rosyjskich baz morskich Dalnyj ([[Dalian]]) i Port Artur (ob. [[Lüshunkou]]){{odn|Konariew|1995|s=185}}. Kolej była początkowo jednotorowa, na jej trasie zbudowano 1464 mostów i 9 tuneli{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Długość wynosiła 2269 [[wiorsta|wiorst]] (2420 km){{odn|Konariew|1995|s=185}}. W 1913 roku kolej dysponowała 367 parowozami, 2696 wagonami towarowymi i 903 pasażerskimi{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Towarzystwo KWŻD dysponowało także 20 statkami, odbywającymi rejsy z Władywostoku{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Oprócz samej linii i jej infrastruktury, w tym [[telegraf]]u i telefonu, towarzystwo organizowało wzdłuż linii szpitale, szkoły, w tym 20 szkół kolejowych, biblioteki, a także zakłady przemysłowe związane z jej budową (tartaki itp.){{odn|Konariew|1995|s=185}}.
 
== Zobacz też ==
* [[Konflikt o Kolej Wschodniochińską]]
 
{{Commonscat|Chinese Eastern Railway}}
 
{{przypisy}}
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj|autor=[[Edward Kajdański]]|tytuł=Korytarz. Burzliwe dzieje Kolei Wschodniochińskiej 1898–1998|wydawca=Książka i Wiedza|miejsce=Warszawa|data=2000}}

Menu nawigacyjne