Rewolta ikonoklastów: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 55 bajtów ,  3 lata temu
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
 
== Geneza ==
Historycy nie są jednomyślni, jeśli chodzi o bezpośrednie źródła wybuchu rewolty. Oczywistą przyczyną jest rozpowszechnianie się w Niderlandach [[kalwinizm]]u, który przeciwstawia się tworzeniu i czczeniu wizerunków [[święty]]ch. Innych przyczyn można szukać zarówno w sytuacji politycznej, społeczno-ekonomicznej jak i religijnej [[Zjednoczone Prowincje Niderlandów|Siedemnastu Prowincji]]. [[Filip II Habsburg|Filip II]], rządzący w Niderlandach przez namiestniczkę Niderlandów, swoją siostrę - [[Małgorzata Parmeńska|Małgorzatę Parmeńską]], ograniczył wpływy [[Rada Państwa|Rady Państwa]], zreorganizował [[biskupstwoDiecezja|biskupstwa]], przeznaczając część klasztorów na uposażenie nowych [[diecezja|diecezji]], wydał nakaz przestrzegania edyktów antykacerskich, co w praktyce oznaczało przymus pomocy sądom [[inkwizycja|inkwizycyjnym]] i wykonanie wyroków na uwięzionych zwolennikach reformacji. Oprócz tego Niderlandy miały problemy finansowe spowodowane przestarzałym systemem podatkowym, a słabe plony i głód wśród klas niższych, potęgował niechęć do bogatego kościoła katolickiego. Wszystkie te czynniki doprowadziły do wzrostu niezadowolenia, które podzielali zarówno możni, jak i klasy niższe. Ponieważ największą siłą napędową rewolty była konfederacja zawiązana przeciwko inkwizycji, toteż działania skierowane były głównie przeciwko kościołom. Bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia akcji obrazoburczych było kazanie kalwińskiego kaznodziei [[Sebastian Matte|Sebastiana Matte'a]]. Drugim głównym przywódcą w początkowej fazie rewolty był Jacob de Buyzere.
Przytaczany jest także pogląd mówiący, że rewolta była hiszpańską prowokacją. Dzięki temu Hiszpania mogła zaostrzyć reżim panujący w Niderlandach, co zdaje się potwierdzać natychmiastowe mianowanie przez [[Filip II Habsburg|Filipa II]] nowym namiestnikiem Niderlandów księcia [[FernandoFerdynand AlvarezÁlvarez de Toledo, książę Alba|Albę Fernando Álvareza de Toledo]], zwanego ''Żelaznym Księciem''.
 
== Przebieg rewolty ==
10 sierpnia 1566 w [[Steenvoorde]], po wspomnianym kazaniu, splądrowana została przez kalwinistów kaplica św. Wawrzyńca. Jeszcze tego samego dnia w innych kościołach w mieście uzbrojony w siekiery, młoty i łomy tłum niszczył wszelkie przedmioty kultu i naczynia liturgiczne. W kolejnych dniach fala niszczycielska ogarnęła kolejne miasta Niderlandów. Niewiele kościołów czy klasztorów nie padło ofiarą obrazoburców. [[ikonoklastaikonoklazm|Ikonoklaści]] splądrowali kościoły m.in. w [[Antwerpia|Antwerpii]], [[Gandawa|Gandawie]], [[Tournai]], [[Valenciennes]], [[Oudenaarde]], [[Mechelen]], [[Turnhout]]. Od 23 sierpnia rozruchy objęły także północną część Niderlandów - [[Amsterdam]], [[Utrecht]], [[Lejda|Leiden]], [[Delft]]. Jednak w tej części zniszczenia były nieco mniejsze. Jednym z miast, które ucierpiało najbardziej była Gandawa, gdzie w ciągu 24 godzin ikonoklaści dokonali poważnych zniszczeń w siedmiu kościołach parafialnych, jednym kościele kolegialnym, 25 klasztorach, dziesięciu klasztornych domach dla gości i siedmiu kaplicach<ref>{{lang|nl}} http://www.geschiedenis.nl/index.php?option=com_content&task=view&id=237&Itemid=149&limit=1&limitstart=1 , s.2</ref>. Rewolta ikonoklastów trwała aż do początków października.
 
== Kim byli obrazoburcy? ==
Powszechnie uważa się, że rewolta była dziełem gminu. Jednak najnowsze badania dowodzą, że obrazoburcy działali prawie zawsze pod przywództwem kaznodziejów czy szlachty. Hasłem działań nie było samo niszczenie, a raczej oczyszczenie, co wyrażało sympatię, jaką ikonoklaści darzyli [[kalwinizm]], który potępiał [[Kult religijny|kult]] świętych.
 
== Skutki ==
Początkowo kalwiniści cieszyli się dość powszechnym poparciem, jednak coraz większe sukcesy ikonoklastów zaczęły wzbudzać niepokój u katolickiej większości społeczeństwa. Dzięki temu doszło do podpisania przez Małgorzatę Parmeńską porozumienia, które uśpiło nieco czujność przeciwników Filipa II. Po stłumieniu powstania, władca planował pozbawić Niderlandy dawnych przywilejów i zaprowadzić władzę absolutną. Filip II mianował nowym namiestnikiem Niderlandów księcia [[FernandoFerdynand AlvarezÁlvarez de Toledo, książę Alba|Albę Fernando Álvareza de Toledo]], zwanego ''Żelaznym Księciem''. Rozpoczęto karanie uczestników rewolty. Szybko nastąpił rozłam wśród niderlandzkich przywódców - wielu w nich, wliczając hrabiów [[Lamoral Egmont|Egmonta]] i [[Filip van Montmorency|Hoorne'a]], złożyła przysięgę na wierność królowi, natomiast [[Wilhelm I Orański|Wilhelm Orański]] udał się do [[Święty Cesarzcesarz Rzymskirzymski|władz Cesarstwa]] w poszukiwaniu poparcia dla swoich planów niepodległościowych. Zorganizował on powstanie, które było początkiem [[wojna osiemdziesięcioletnia|wojny osiemdziesięcioletniej]].
 
== Przypisy ==
9757

edycji

Menu nawigacyjne