Vilfredo Pareto: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 42 bajty ,  7 miesięcy temu
brak opisu edycji
(infobox)
{{Biogram infobox
|imię i nazwisko = Vilfredo Pareto
|imię i nazwisko org = Markiz Vilfredo Federico Damaso Pareto
|grafika = [[File:Vilfredo_Pareto_1870s2Vilfredo Pareto 1870s2.jpg|200px]]
|opis grafiki = Vilfredo Pareto w latach 1870.
|data urodzenia = [[15 lipca]] [[1848]]
|miejsce urodzenia = [[Paryż]]
|data śmierci = [[19 sierpnia]] [[1923]]
|miejsce śmierci = [[Céligny]], [[Szwajcaria]]
|narodowość = [[Włosi|włoska]]
|zawód = [[ekonomista]], [[socjologia|socjolog]], [[filozofia|filozof]], inżynier
|tytuł naukowy = profesor [[Uniwersytet w Lozannie|Uniwersytetu w Lozannie]]
|Alma Mater = Politechnika w [[Turyn|Turynie]]ie
|odznaczenia =
|podpis = [[File:Vilfredo_Pareto_signatureVilfredo Pareto signature.png|200px]]
|commons = Vilfredo Pareto
|wikicytaty = Vilfredo Pareto
|www =
}}
 
[[Plik:Vilfredo Pareto.jpg|thumb|Vilfredo Pareto]]
'''Markiz Vilfredo Federico Damaso Pareto''' (ur. [[15 lipca]] [[1848]] w [[Paryż]]u, [[Francja]], zm. [[19 sierpnia]] [[1923]] w [[Céligny]], [[Szwajcaria]]) – [[Włochy|włoski]] [[ekonomista]] i [[socjologia|socjolog]]. Był współtwórcą tzw. „lozańskiej szkoły w ekonomii”. Od [[1893]] roku był profesorem [[Uniwersytet w Lozannie|Uniwersytetu w Lozannie]].
 
W zakresie ekonomii jego najważniejsza praca to ''Wykłady z ekonomii politycznej'' (1896), a w socjologii ''Traktat o socjologii ogólnej'' (1916).
<br />Pareto rozszerzył zastosowania metod matematycznych w ekonomii oraz rozwinął pojęcie ogólnej równowagi ekonomicznej. Zajmował się też badaniami podziału [[dobrobyt]]u.
<br />Z równowagą ogólną wiąże się pojęcie tzw. [[optimumOptimum w sensie Pareto|optymalności Pareta]] (lub inaczej – ''optimum'' w sensie Pareta), oznaczające sytuację gdy nie jest możliwa realokacja [[Zasoby (zarządzanie)|zasobów]], powiększająca dobrobyt którejkolwiek jednostki bez jednoczesnego zmniejszenia dobrobytu innej jednostki.
<br />W socjologii jego osiągnięciem było sformułowanie teorii krążenia elit, a także teorii rezyduów i [[Derywacja (socjologia)|derywacji]].
 
== Życiorys ==
Pareto urodził się w [[5. dzielnica Paryża|ParyżParyżu]]u w domu przy ulicy Guy La Brosse, pod numerem 10. Pochodził z rodziny kupieckiej, jego dziadek Giovanni Lorenzo Bartolomeo został nobilitowany w 1792 roku do tytułu [[markiz]]a. Był żarliwym republikaninem, zajmował wysokie stanowiska podczas rządów [[Napoleon Bonaparte|napoleońskich]]. Giovanni przekazał swojemu synowi, Raffaellemu Paretowi poglądy polityczne. Ten jednak oprócz udziału w [[Powstanie sabaudzkie|powstaniu Mazziniego]], nie był tak zaangażowany politycznie jak ojciec. Uprawiał zawód inżyniera budownictwa, interesowała go bardzo [[hydrologia]], z dziedziny której ogłosił kilka doniosłych artykułów. Od 1836 do 1855 Raffaelle przeniósł się z [[Francja|Francji]] gdzie chwilowo emigrował po nieudanym powstaniu, do rodzinnych [[Włochy|Włoch]].
 
Vilfredo znający równie dobrze [[język włoski]], jak i [[język francuski|francuski]], dostał staranne wykształcenie w [[Turyn|turyńskiej]] szkole średniej. Po ukończeniu jej z dobrymi ocenami, dostał się do Szkoły Politechnicznej, aby – podobnie jak jego ojciec – zostać inżynierem budownictwa. Jego kolegą podczas studiów był między innymi [[Galileo Ferraris]], późniejszy odkrywca zjawiska wirowania pola magnetycznego. Vilfredo ukończył uczelnię pracą magisterską ''O podstawowych zasadach równowagi ciał stałych''. Ojciec Vilfreda pracował na stanowisku wysokiego urzędnika w [[Piemont|Piemoncie]], skąd został przeniesiony do [[Rzym]]u. Od 1870 do 1873 Vilfredo pracował na stanowisku inżyniera-konsultanta linii kolejowej w prowincji [[Emilia-Romania]]. Dzięki rodzinnym koneksjom Vilfredo został dyrektorem spółki wytwarzającej wyroby żelazne. W tym czasie wiele podróżował, poznawał doktryny ekonomiczne (zainteresował go [[leseferyzm]]) i gospodarcze ([[liberalizm]]).
Skutkiem jednej z publikacji był zakaz publicznych wystąpień. Od tego czasu publikował w fachowych pismach w znacznie spokojniejszym tonie artykuły wskazujące, według niego, na bezcelowość [[socjalizm]]u.
 
Przyjaźnił się w tym czasie również z wieloma [[ekonomia|ekonomistamiekonomista]]mi i [[socjologia|socjologami]], dzięki jednemu z nich otrzymał w wieku 46 lat katedrę ekonomii politycznej.
W okresie działalności dydaktycznej publikował wiele artykułów i książek – w 1902 roku ukazała się ''Les systemes socialistes''. Cztery lata później zakończył karierę uniwersytecką, a ostatnie lata życia spędzał jako samotnik cierpiąc na chorobę serca i chroniczną [[bezsenność]]. Z powodu jego cierpkiego poczucia humoru, gwałtownych wybuchów, jadowitych obelg przestali odwiedzać go nawet najbliżsi koledzy.
Pracę nad ''Traktatem o socjologii ogólnej'' kończył tylko w towarzystwie swoich kotów.
Vilfredowi Paretowi powszechnie przypisuje się sformułowanie tzw. „zasady Pareta”, nazywanej też „zasadą 20/80” i mającej szerokie zastosowanie w ekonomii i zarządzaniu. Zgodnie z nią rozkład wielu cech przyjmuje stosunek 20 do 80%, np. około 80% przychodów przedsiębiorstwa generowanych jest przez około 20% jego klientów, lub 20% czasu poświęcanego pracy generuje 80% efektów tej pracy.
 
Zasada ta nie pochodzi jednak od Vilfredo Pareta, lecz od amerykańskiego [[zarządzanie|teoretyka zarządzania]] [[Joseph Juran|Josepha Jurana]]. W 1951 r. opublikował ''Quality Control Handbook'', w którym zawarł zasadę „kluczowych nielicznych i błahych licznych” (''vital few and trivial many''), mającą ujmować złą dystrybucję większości zasobów. Juran ujął tę zasadę jako pewne uniwersalne prawo odnoszące się do alokacji zasobów. W podawanych przykładach, wskazał m.in., iż Vilfredo Pareto zajmował się kwestią nierównej dystrybucji bogactwa, nazywając zasadę 20/80 „zasadą Pareta”. Zrodziło to powszechne, błędne mniemanie, iż zasada ta wywodzi się od Pareta. Po latach Juran zaznaczył, że przypisanie takie jest błędne i jego źródłem jest nieprecyzyjny styl podręcznika. Zasada „kluczowych nielicznych i błahych licznych” została zaobserwowana przez wiele osób, na długo przed Paretem. Jako uniwersalną zasadę sformułował ją dopiero Juran<ref>{{cytuj książkę |autornazwisko r=|rozdział=The Non-ParetoJuran Principle; Mea Culpa|imię = Joseph|nazwisko=Juran |tytuł = Juran on Quality by Design|wydawca=Free Press|miejsce=Newurl York|rok= 1992|url=http://www.projectsmart.co.uk/docs/the-non-pareto-principle.pdf |stronyrozdział =68 The Non-71Pareto Principle; Mea Culpa |wydawca = Free Press |miejsce = New York |rok = 1992 |strony = 68–71}}</ref>.
 
== Pareto jako socjolog ==
Właściwym źródłem równowagi społecznej jest konflikt i walka pomiędzy przeciwstawnymi siłami społecznymi. Działania te mogą być obiektywnie logiczne (gdy rzeczywiście są zdolne osiągnąć cel, do którego zmierzają), bądź subiektywnie logiczne (gdy jednostka wierzy w ich skuteczność). Większość działań podejmowanych przez jednostkę jest jednak nielogiczna i nie przybliża jej do realizacji zamierzonych celów (są to np. działania magiczne, utopijne, realne, bądź oparte na przesądach).
 
Pareto jest również autorem [[teoria krążenia elit|teorii krążenia elit]] opisującej zasady rządzące [[elita]]mi w społeczeństwach ludzkich. Pareto uważał, że [[elita]] jest złożona z tych ludzi, którzy w danej dziedzinie działania osiągają najwyższe wskaźniki. Odchodził zatem zarówno od tradycyjnego rozumienia elity jako arystokracji, jak i od utożsamiania elit wyłącznie z elitami rządzącymi.
 
== Wybrane publikacje ==
{{Kontrola autorytatywna}}
 
{{SORTUJ:Pareto, Vilfredo}}
[[Kategoria:Włoscy ekonomiści]]
[[Kategoria:Włoscy naukowcy]]
63 923

edycje

Menu nawigacyjne