Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (drobne)
|kod mapy =
|współrzędne =
|commons = Category:Ministry of Public Security (Poland)
|www =
}}
Na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych XX w. wraz z przyjęciem [[stalinizm|stalinowskiej]] tezy o zaostrzaniu się [[walka klas|walki klasowej]] w miarę budowy socjalizmu, działalność tajnej policji politycznej MBP coraz częściej i głębiej ingerowała w różne strefy życia społecznego. Procesy publiczne, podczas których stawiani przed sądem byli m.in. członkowie Polski Podziemnej, oskarżani przez śledczych z MBP o tak absurdalne czyny jak współpraca z Gestapo, szpiegostwo, sabotaż itp. Niektóre z zarzutów sformułowane były następująco: „Ponieważ oskarżona jest osobą bardzo inteligentną i czyta Sherlocka Holmesa, wiedziała, że rozmawia ze szpiegiem”.
 
Rozgrywane były także tzw. gry wywiadowcze, ciągnące się nieraz latami. Agentura ([[Osobowe źródło informacji|OZI]]) Ministerstwa BP wsławiła się m.in. zwalczaniem organizacji Polski Podziemnej, takich jak np. [[Armia Krajowa]] i [[Rada Jedności Narodowej]], akcją aresztowania i porwania 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, których porwano i wywieziono do Moskwy, gdzie zostali osądzeni i uwięzieni przez aparat bezpieczeństwa NKWD ZSRR (zobacz: [[proces szesnastu]]). Bardzo znaną akcją przeprowadzoną przez wywiad Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego była tzw. [[operacja Cezary]], czyli utworzenie tzw. ''V Komendy [[Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość|WiN]]-u''. Pozwoliła ona poznać bezpiece metody i techniki szkolenia zachodniego wywiadu. Operację „Cezary” podsumowano następująco:
 
(..)Udało się nam prowadzić za nos, wpędzić Wywiad Amerykański w pułapkę, wykiwać i ośmieszyć. Świadczy to o rosnących umiejętnościach operacyjnych MBP.
Ministerstwo, podobnie jak tzw. Informacja Wojskowa ([[Główny Zarząd Informacji]]), było wykorzystywane do rozgrywek politycznych wewnątrz sfer rządzących. [[Henryk Piecuch]], autor wielu prac o tematyce [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]]-owskich służb specjalnych, w swojej książce pt. ''Akcje Specjalne'' ujął to następująco:
<blockquote>
Gdy pod koniec 1947 roku spacyfikowano legalną opozycję i wymordowano podziemie zbrojne, co oznaczało definitywne zdobycie władzy, namiestnicy Kremla rządzący Polską przeszli do nowej, wyższej formy budowy komunizmu – utrwalenia władzy. Bezpieka zaczęła tworzyć własne organizacje opozycyjne, a w partii wymyślono tzw. odchylenie nacjonalistyczne. W obu przypadkach wzory czerpano z Moskwy. Ze stolicy Kraju Rad wysłano właśnie sygnały o zagrożeniu titoistowskim. Należało znaleźć kolejnych wrogów również w Polsce. W poszukiwaniu znakomicie spisał się pułkownik [[Anatol Fejgin]], powiadamiając swoich radzieckich opiekunów o istnieniu w zasobach archiwalnych przedwojennego [[Oddział II Sztabu Generalnego WPWojska Polskiego|Oddziału II Sztabu Generalnego WP]] interesujących materiałów wskazujących na zagrożenie ruchu komunistycznego. [[Moskwa]] zarządziła przewietrzenie szeregów. Pierwszy atak poszedł na [[Włodzimierz Lechowicz|Włodzimierza Lechowicza]], posła i ministra w rządzie [[Józef Cyrankiewicz|Józefa Cyrankiewicza]], działacza Stronnictwa Demokratycznego, wtyczkę komunistyczną w przedwojennej dwójce. Zgodnie z dyrektywą [[Kreml]]a rozpoczęto poszukiwanie prowokatorów i likwidowanie zagrożenia. Poprzez Lechowicza planowano ustrzelić Spychalskiego ([[Marian Spychalski]]). Jednak główną osobą na celowniku był [[Władysław Gomułka]].<br />
Sprawę czystki nadzorowali [[Bolesław Bierut]] z [[Jakub Berman|Jakubem Bermanem]], zrzucając obowiązek zgromadzenia materiałów i typowania podejrzanych na [[Roman Romkowski|Romana Romkowskiego]] (właściwie Natana Grinszpana-Kikiela), który mianowany wiceministrem bezpieczeństwa publicznego, dobrał sobie do pomocy [[Józef Różański|Józefa Różańskiego]] (właściwie Józefa Goldberga) i [[Józef Światło|Józefa Światłę]] (właściwie Izaaka Fleischfarba). Ten zespół po powiększeniu składu osobowego od 24 lutego 1949 roku, decyzją wąskiego sekretariatu, tzw. czwórki (Bierut, Berman, Minc i Radkiewicz), przyjął nazwę ''Grupy Specjalnej''. Siedzibą grupy były budynki przy ulicy Koszykowej w [[Warszawa|Warszawie]], ale ''schowek'' dla wytypowanych do rozpracowania osób zlokalizowano w filii MBP w [[Miedzeszyn]]ie, zakonspirowanej pod kryptonimem ''Obiekt Spacer''.
</blockquote>
* Departament V (społeczno-polityczny) – dyr./płk [[Julia Brystiger]]
* Departament VI (więziennictwa) – dyr./komisarz I stopnia [[Hipolit Duljasz|Hipolit Duliasz]]
* Departament VII (wywiad zagraniczny) – dyr./ppk [[Witold Sienkiewicz (działacz PRL1920–1990)|Witold Sienkiewicz]]
* Departament VIII (komunikacyjny) – dyr./mjr [[Czesław Radziukiewicz]]
* Departament IX (ochrona przemysłu ciężkiego i specjalnego) – dyr./ppłk [[Stanisław Wolański (generałoficer MO)|Stanisław Wolański]]
* Departament X (walka z tzw. prowokacją w ruchu robotniczym) – dyr./płk [[Anatol Fejgin]]
* Departament XI (walka z wrogą działalnością w związkach wyznaniowych) – dyr./ppłk/płk [[Karol Więckowski]]
# Dowództwo Wojsk Ochrony Pogranicza –
# Zarząd Informacji Wojsk Wewnętrznych –
# Komenda Główna Milicji Obywatelskiej – Komendant Główny MO gen. [[Stanisław Wolański (generałoficer MO)|Stanisław Wolański]]
 
<small>Źródło struktury MBP (na koniec 1953 rok) – Leszek Pawlikowicz – ''Tajny front zimnej wojny. Uciekinierzy z polskich służb specjalnych 1956-1964'', Oficyna Wydawnicza RYTM Warszawa 2004 Wydanie 1</small>
[[Plik:Swiatlo.jpg|thumb|upright|[[Józef Światło]], wicedyrektor Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, uciekł podczas podróży do Berlina Zachodniego, gdzie oddał się do dyspozycji tajnym służbom amerykańskim]]
[[Plik:Grzegorz Korczyński.jpg|thumb|upright|[[Grzegorz Korczyński]]]]
W listopadzie 1953 roku [[Bolesław Bierut]], ówczesny [[premier]] [[Polska Rzeczpospolita Ludowa|PRL]] za pośrednictwem członka Biura Politycznego [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]] [[Jakub Berman|Jakuba Bermana]] polecił wysokiemu i wpływowemu funkcjonariuszowi MBP podpułkownikowi [[Józef Światło|Józefowi Światle]] załatwić we wschodnioniemieckim ministerstwie bezpieczeństwa ([[Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego NRD|Stasi]]) sprawę „uciszenia” (wyeliminowania) [[Wanda Brońska|Wandy Brońskiej]]. Tej ostatniej misji Światło nie wykonał. Wyjechał do [[Berlin Wschodni(wschodni)|Berlina Wschodniego]] wraz z dyrektorem Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego płk. [[Anatol Fejgin|Anatolem Fejginem]], odbył konferencję z sekretarzem stanu ministerstwa bezpieczeństwa [[Erich Mielke|Erichem Mielke]], przedłożył mu całą dokumentację i w imieniu polskiej bezpieki zażądał uciszenia Wandy Brońskiej. Mielke przyrzekł, że poczyni odpowiednie kroki. Następnego dnia, tj. 5 grudnia 1953 roku, podczas chwilowego pobytu w [[Berlin Zachodni|Berlinie Zachodnim]], Józef Światło uciekł i oddał się w ręce amerykańskie. 6 grudnia 1953 roku, czyli już następnego dnia, amerykańskie władze przewiozły Józefa Światłę z Berlina Zachodniego do [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtu]], następnie 23 grudnia odleciał specjalnym samolotem do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]], do [[Waszyngton]]u, gdzie rozpoczął nowe życie.
 
Józef Światło powiedział tajnym służbom USA prawie wszystko co wiedział, a wiedział bardzo dużo. Występował też w audycjach [[Radio Wolna Europa|Radia Wolna Europa]] pt. ''Za kulisami partii i bezpieki'', a jego wystąpienia oraz zrzucane od lutego 1955 roku za pomocą balonów 40-stronicowe ulotki docierały do kraju. Z nich dowiedziano się o masowych aresztowaniach, torturach podczas przesłuchań i represjach politycznych. Światło wiedział bardzo dużo o wewnętrznych sprawach partyjnych. To on rozpracowywał i następnie aresztował m.in. [[Władysław Gomułka|Władysława Gomułkę]], późniejszego [[I sekretarze KC PZPR|I sekretarza PZPR]] oraz [[Marian Spychalski|Mariana Spychalskiego]], późniejszego ministra obrony narodowej.
 
== Zobacz też ==
* [[Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Bielsku Podlaskim|Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Bielsku Podlaskim 1944-1956]]
 
== Przypisy ==
* Н.В. Петров: ''Кто руководил органами госбезопасности, 1941 – 1954: Справочник'', Memoriał Moskwa 2010
* Н.В. Петров: ''Сталин и органы НКВД-МГБ в советизации стран Центральной и Восточной Европы. 1945-1953 гг.'', Uniwersytet w Amsterdamie 2008; praca doktorska
 
== Linki zewnętrzne ==
{{commonscat|Ministry of Public Security (Poland)}}
 
{{Urząd Bezpieczeństwa Publicznego}}

Menu nawigacyjne