Tlen: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 3 bajty ,  2 miesiące temu
→‎Historia: wikizacja, drobne redakcyjne
Znacznik: edytor kodu źródłowego 2017
(→‎Historia: wikizacja, drobne redakcyjne)
 
== Historia ==
Uznaje się, że tlen został odkryty przez [[Carl Scheele|Carla Scheelego]] przed 1773, ale odkrycie nie zostało opublikowane do 1777. W tym czasie za odkrywcę tlenu od dwóch lat uznawany był [[Joseph Priestley]], który ogłosił jego odkrycie w ''[[Royal Society]]'' 23 marca 1775 roku{{r|IE1}}. Otrzymał on tlen 1 sierpnia 1774 roku, ogrzewając [[tlenek rtęci(II)]] i zbierając wydzielający się gaz{{r|IE2}}.
 
Historyk [[alchemia|alchemii]] [[Roman Bugaj]] wskazał, że tlen został odkryty już w XVII wieku przez [[Michał Sędziwój|Michała Sędziwoja]], który nazywał go, między innymi, „pokarmem żywota” (łac. ''cibus vitae'') i „duchem świata” (łac. ''spiritus mundi'')<ref name=Bugaj>{{cytuj|autor=Roman Bugaj|tytuł=„Saletra filozofów” a odkrycie tlenu|czasopismo=Kwartalnik Historii Nauki i Techniki|wolumin=31|numer=3–4|data=1986|s=749–780|url=http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki-r1986-t31-n3_4/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki-r1986-t31-n3_4-s749-780/Kwartalnik_Historii_Nauki_i_Techniki-r1986-t31-n3_4-s749-780.pdf|data dostępu=2018-06-01|dostęp=o}}</ref>. Sędziwój wiedział, że „pokarm żywota, ukryty w powietrzu” jest niezbędny do życia i że [[wymiana gazowa|przedostaje się z powietrza do krwi]]. Otrzymał go w drodze rozkładu [[azotan potasu|saletry potasowej]], który zachodził podczas jej prażenia; swoje doświadczenie opisał w dziele ''Dwanaście traktatów o kamieniu filozofów'' (1604). Stwierdził, że saletra jest ciałem złożonym, zawierającym „duch świata” (tak nazwał tlen, uznając go za [[kamień filozoficzny]]), umożliwiającym życie ludzi i zwierząt<ref name="Iłowiecki">{{cytuj książkę |autor = Maciej Iłowiecki |tytuł = Dzieje nauki polskiej |wydawca = Wydawnictwo „Interpress” |miejsce = Warszawa |rok = 1981 |strony = 55 |isbn = 83-223-1876-6}}</ref>.
 
[[Ciekły tlen]] po raz pierwszy otrzymali profesorowie [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytetu Jagiellońskiego]], [[Zygmunt Wróblewski]] i [[Karol Olszewski]], 5 kwietnia 1883. Wcześniej, w 1877, mgłę skroplonego tlenu zaobserwowali niezależnie Szwed [[Raoul Pictet]]<ref>Sloan, T. O’Connor (1920). [http://books.google.com/books?id=eLk3AAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Liquid+Air+and+the+Liquefaction+of+Gases&as_brr=1&pgis=1#PPA153,M2 Liquid Air and the Liquefaction of Gases]. New York: Norman W. Henley. {{lang|en}}.</ref> i Francuz [[Louis-Paul Cailletet]]<ref>{{Cytuj pismo |autor=Cailletet L |tytuł=The liquefaction of oxygen |czasopismo=Science |rok=2007 |doi=10.1126/science.ns-6.128.51 |wolumin = NS-6| wydanie = 128 |pmid= 17806947 |strony=51–52}}</ref>.
 
Łacińska nazwa tlenu ''oxygenium'' (z greckiego ''oksy'', kwaśny, i ''gennao'', rodzę), wprowadzona została przez [[Antoine Lavoisier|Antoine’a Lavoisiera]]<ref>{{cytuj|autor=[[Pierre Chaunu]]|tytuł=Cywilizacja wieku oświecenia|wydawca=PIW|miejsce=Warszawa|data=1993|s=409–410}}</ref>. Jako pierwszy uznał on tlen za pierwiastek chemiczny{{r|IE1}}.

Menu nawigacyjne