Codex Dublinensis: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dodane 49 bajtów ,  2 miesiące temu
poprawa przek., WP:SK+ToS, wikizacja, źródła/przypisy
m (MalarzBOT: zmiana dotychczasowych szablonów wyróżnień na {{wyróżnienie}})
(poprawa przek., WP:SK+ToS, wikizacja, źródła/przypisy)
 
|data odkrycia =
|odkrywca = John Barrett
|przechowywany = [[TrinityKolegium CollegeTrójcy Świętej w Dublinie|Trinity College (Dublin)]]
|commons = Category:Codex Dublinensis Rescriptus
|wikiźródła =
}}
'''Kodeks Dubliński''', [[łacina|łac.]] '''Codex Dublinensis''' albo '''Codex Dublinensis Rescriptus''' (Gregory-Aland no. '''Z''' albo '''035''') – grecki kodeks [[Kodeks majuskułowy (Nowy Testament)|uncjalny]] Nowego Testamentu, przekazujący fragmenty [[Ewangelia Mateusza|Ewangelii Mateusza]]. Zawiera również fragment Księgi Izajasza w przekładzie [[Septuaginta|Septuaginty]] ('''O''' lub '''918''' w numeracji [[Alfred Rahlfs|Rahlfsa]]). [[Paleografia|Paleograficznie]] datowany jest na VI wiek. Jest [[palimpsest (piśmiennictwo)|palimpsestem]], zachował się we fragmentarycznym stanie, jego tekst cieszy się zainteresowaniem ze strony krytyków tekstu i jest cytowany w krytycznych wydaniach [[Novum Testamentum Graece|greckiego Nowego Testamentu]] oraz Septuaginty.
 
Kodeks przechowywany jest w [[TrinityKolegium CollegeTrójcy Świętej w Dublinie|Trinity College]] (K 3.4), w [[Dublin]]ie{{odn|Aland|Aland|1989|s=123}}{{odn|INTF|Cod. 035}}.
 
== Opis ==
Grecki tekst kodeksu przekazuje [[tekst aleksandryjski]], z licznymi obcymi naleciałościami. Tekst aleksandryjski kodeksu jest w bliskiej relacji do [[Kodeks Synajski|Kodeksu Synajskiego]]{{odn|Metzger|Ehrman|2005|s=81}}.
 
[[Kurt Aland]] dał mu profil tekstualny 3<sup>1</sup>, 5<sup>1/2</sup>, 11<sup>2</sup>, 2<sup>S</sup>, co oznacza, że 3 razy wspiera [[Tekst bizantyjski|tekst bizantyński]] przeciwko oryginalnemu, 5 razy zgodny jest z tekstem bizantyńskim i oryginalnym, 11 razy wspiera tekst oryginalny przeciwko bizantyńskiemu, posiada ponadto 2 sobie właściwe warianty. Aland zaklasyfikował go do [[Kategorie rękopisów Nowego Testamentu#Kategorii III|Kategorii III]]{{odn|Aland|Aland|1989|s=123}}. Oznacza to, że tekst rękopisu zawiera dużo starożytnych wariantów i jest przydatny w rekonstrukcji oryginalnego tekstu{{odn|Aland|Aland|1989|s=116-117}}.
 
Tekst Septuaginty reprezentuje recenzję [[Hezychiusz z Egiptu|hezychiańską]]{{odn|Swete|1900|s=144}}{{odn|Kenyon|1903|s=63}}.
Kodeks został odkryty przez Johna Barretta w 1787 roku. Barrett znalazł rękopis, który był przykryty starymi minuskułowymi tekstami{{odn|Scrivener|1894|s=153}}. Barrett dokonał pierwszej próby odczytania palimpsestu i wydał go w 1801 roku{{odn|Gregory|1900|s=85}}. Ten sam badacz wydał również [[faksymile]]. Po jednej stronie publikacji znajdowało się faksymile, po drugiej transkrypcja tekstu. Faksymile zostało uprzednio przygotowane na miedzianych blachach, przez specjalnego rzemieślnika, który wyrzeźbił podobizny liter. Nie jest ono dokładne, kształty liter są dość dowolne i bardziej symetryczne od oryginalnych. Barrett zostawił puste przestrzenie w miejscach, w których pergamin był uszkodzony bądź niepełny, jednak bez żadnego wyjaśnienia i w rezultacie czytelnik miał wrażenie, że są to partie nie odczytane przez wydawcę, ale skrywające jakiś tekst. Wydanie poprzedzone zostało ''Prolegomeną'', której autor dyskutuje na tematy nie związane z rękopisem. Uczeni nie byli usatysfakcjonowani tym wydaniem{{odn|Scrivener|1894|s=154}}. Gregory ocenił po stu latach, że to wydanie było bardzo słabe{{odn|Gregory|1900|s=85}}.
 
[[Samuel Prideaux Tregelles|Tregelles]], mając na uwadze puste przestrzenie w wydaniu Barretta, postanowił przygotować nowe wydanie, by odczytać pominięte, jak sądził, partie tekstu{{odn|Tregelles|1856|s=181}}. Na jego prośbę kodeks został poddany chemicznej obróbce (w 1853 roku). Po chemicznej obróbce pergamin został przebarwiony na żółty kolor, ale nie poprawiło to czytelności palimpsestu{{odn|Waltz|2007}}. Okazało się, że puste przestrzenie z wydania Barretta to brakujące partie kodeksu, pomimo tego do odczytu Barrett dodał około 200 liter, odczytując również i te lekcje, które dla Barretta były nieczytelne{{odn|Scrivener|1894|s=154}}. Tekst odczytany przez Tregellesa wydany został dopiero w 1863 roku{{odn|Tregelles|1863}}. Niemniej [[KonstantyKonstantin von Tischendorf|Tischendorf]] wykorzystał odczyt Tregellesa do swego wydania Nowego Testamentu z roku 1859{{odn|Gregory|1900|s=85}}.
 
W 1880 roku T.K. Abbott, profesor z Dublinu, opublikował nowy odczyt palimpsestu, poprawiając dzieło Tregellesa. Abbott odczytał czterysta dodatkowych liter, których nie zdołał odczytać Tregelles{{odn|Gregory|1900|s=85}}. Abbott dołączył do swego wydania również odczyt nie wydawanej dotychczas Księgi Izajasza{{odn|Scrivener|1894|s=154}}.
 
Na listę rękopisów Nowego Testamentu wciągnął go [[KonstantyKonstantin von Tischendorf|Tischendorf]], nadając mu siglum '''Z'''{{odn|Tischenrodf|1859|s=CLXXII}}. W 1908 roku Gregory nadał mu siglum '''035'''{{odn|Gregory|1908|s=36}}. [[Hermann von Soden]] nadał mu siglum ε 26{{odn|Aland|1963|s=350}}. Na liście rękopisów Septuaginty oznaczony został przy pomocy siglum '''O'''{{odn|Swete|1900|s=144}}{{odn|Kenyon|1903|s=63}}, Alfred Rahlfs nadał mu siglum '''918'''{{odn|Trismegistos}}.
 
Rękopis jest wykorzystywany w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu. W 27 wydaniu Nestle-Alanda (NA27) zaliczony został do grupy rękopisów cytowanych w pierwszej kolejności{{odn|NA27|2001|s=58*}}. Został wykorzystany w ''Synopsis Quattuor Evangeliorum'' Alanda, w którym cytowany jest nie tylko oryginalny tekst 035, ale również tekst poprawek dokonanych przez późniejszych korektorów{{odn|Aland|1996|s=XXI}}<ref group = "uwaga">NA27 nie cytuje poprawek korektorów.</ref>.
; Wydania tekstu
* {{Cytuj książkę | imię = John | nazwisko = Barrett | tytuł = Evangelium secundum Matthaeum ex codice rescripto in bibliotheca collegii ssae Trinitatis iuxta Dublinum | miejsce = Dublin | rok = 1801}}
* {{Cytuj książkę | imię = Thomas Kingsmill | nazwisko = Abbott | tytuł = Par palimsestorum Dublinensium. The codex rescriptus Dublinensis of St. Matthew’s gospel (Z)… a new edition revised and augmented | url = https://archive.org/stream/parpalimpsestoru00abbo#page/n9/mode/2up | wydawca = Hodges, Foster and Figgis | miejsce = Dublin - London | rok = 1880 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Samuel Prideaux | nazwisko = Tregelles | autor link = Samuel Prideaux Tregelles | tytuł = The Dublin codex rescriptus: a supplement | miejsce = London | rok = 1863 | odn = tak}}
 
* {{Cytuj książkę | imię = Frederick | nazwisko = Kenyon | autor link = Frederic George Kenyon | url = https://archive.org/stream/MN41613ucmf_0#page/n95/mode/2up | tytuł = The Ancient Versions of the Old Testament | wydanie = 4 | miejsce = London | rok = 1903 | język = en | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Bruce M. | nazwisko = Metzger | autor link = Bruce M. Metzger | imię2 = Bart D. | nazwisko2 = Ehrman | autor link2 = Bart D. Ehrman | tytuł = The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration | wydanie = 4 | wydawca = Oxford University Press | rok = 2005 | strony = 81 | język = en | isbn = 978-0-19516122-9 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Scrivener | imię = Frederick Henry Ambrose | autor link = Frederick Henry Ambrose Scrivener | tytuł = A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament | wydawca = Deighton, Bell, and Co. | rok = 1861 | miejsce = Cambridge | wydanie = 1 | strony = 119-121 | język = en | url = | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Scrivener | imię = Frederick Henry Ambrose | autor link = Frederick Henry Ambrose Scrivener | inni = ed. Edward Miller | tytuł = A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament | wydawca = George Bell & Sons | rok = 1894 | miejsce = London | wydanie = 4 | tom = 1 | strony = 153-155 | język = en | url = | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Henry B. | nazwisko = Swete | tytuł = An Introduction to the Old Testament in Greek | url = https://archive.org/stream/introductiontool00swetuoft#page/144/mode/2up | wydanie = 2 | miejsce = Cambridge | rok = 1914 | strony = | język = en | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | imię = Constantinus | nazwisko = Tischendorf | tytuł = Novum Testamentum Graece | url = https://archive.org/stream/Tischendorf.I.GreekNewTestament.NovumTestamentumGraece.various/01.NovumTestamentumGraece.v1.Tischendorf.7th.1859.#page/n173/mode/2up | wydanie = Editio Septima | wydawca = | miejsce = Lipsiae | rok = 1859 | odn = tak}}

Menu nawigacyjne