Spoiwo (geologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Spoiwo (lepiszcze, materiał zespalający) – substancja zgromadzona pomiędzy okruchami ziarn skały, powodująca związanie składników, a tym samym przejście postaci luźnej (sypkiej) w zwięzłą. Przykładowo w wyniku pojawienia się lepiszcza między ziarnami piasku tworzy się piaskowiec.

Spoiwo w zależności od składu chemicznego może być m.in.:

Pod względem wypełnienia przestrzeni rozróżnić można spoiwo:

  • podstawowe, bazalne – ziarna mineralne są rozdzielone spoiwem
  • porowe – spoiwo wypełnia pory
  • kontaktowe, stykowe – spoiwo występuje tylko na kontaktach ziaren

Z genetycznego punktu widzenia można wyróżnić:

  • spoiwo typu cement – jednorodne spoiwo (najczęściej skał osadowych), utworzone w wyniku procesów fizykochemicznych. Może tworzyć się syn-, dia- i epigenetycznie. Najczęściej spotyka się tu spoiwa: wapniste, krzemionkowe, margliste, żelaziste i dolomityczne. Dla skał węglanowych może być rozróżniane jako mikryt lub sparyt.
  • spoiwo typu matriks (matrix, spoiwo wypełniające) – drobnoziarniste spoiwo okruchowe pochodzenia terygenicznego lub wietrzeniowego. Najczęściej ilasto-pyłowe lub ilaste. Nie zawiera materiału wytrąconego chemicznie (cementu). Dla skał magmowych oznacza ciasto skalne.

Literatura[edytuj | edytuj kod]