Sport w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Bydgoszczy
POL Bydgoszcz COA.svg
Portal Portal Bydgoszcz
Wielka Wioślarska o Puchar Brdy w 2010 r. (na pierwszym planie osada Uniwersytetu Oxford)
Trybuny kryte i wieża sędziowska na torze regatowym
Wioślarze trenujący na Brdzie
Mecz siatkarski Polska-Włochy w hali „Łuczniczka”
Zawody żużlowe na stadionie „Polonii”
Zawodnicy podczas „Kryterium Asów” w 2007 r.
Zawodniczki przygotowujące się do biegu na 3000 m podczas mityngu lekkoatletycznego Enea Cup na stadionie „Zawiszy”

Sport w Bydgoszczy. Bydgoszcz od lat 90. XX w. promuje swój wizerunek marketingowy jako miasto sportu. Działalność prowadzi wiele klubów w różnorodnych dyscyplinach, istnieje również bogata infrastruktura sportowa. Bydgoszcz posiada bogate tradycje w sportach wodnych (wioślarstwie, kajakarstwie), sporcie żużlowym, kolarstwie, a także lekkiej atletyce.

Ujęcie statystyczne[edytuj]

Według danych GUS w 2010 r. w Bydgoszczy znajdowało się 80 klubów sportowych, do których należało 6,9 tys. osób (w tym 80% to młodzież do lat 18). Kluby posiadały łącznie 122 sekcje sportowe, a pracowało w nich 173 trenerów i 195 instruktorów[1].

Spośród obiektów sportowych, w Bydgoszczy znajdowało się 7 stadionów, 3 wielofunkcyjne hale sportowe o wymiarach powyżej 44 × 22 m i ponad 20 mniejszych, 16 kortów tenisowych (w tym 5 krytych), kilkanaście krytych pływalni, tory: łucznicze, kartingowe, mini żużla, speedrowerowy, 4 strzelnice, 3 pola golfowe (w tym jedno profesjonalne, i dwa do nauki golfa), skatepark, tory zjazdowe dla kolarstwa ekstremalnego oraz tor narciarski o długości 300 m. Miłośnicy kolarstwa mogli korzystać z 50 km dróg rowerowych[1]. Bydgoszcz dysponuje bogatą bazą, zarówno klubów, jak i obiektów sportowych dotyczących sportów wodnych.

Historia[edytuj]

Pierwsze informacje o uprawianiu sportu w Bydgoszczy pochodzą z 1818, kiedy zanotowano, że we wsi Bocianowo (dzisiejsze Śródmieście) zorganizowano boisko turnerskie[2] (pole do ćwiczeń gimnastycznych wraz z przyrządami – drążkami, poręczami, trapezem, kółkami, opracowanymi według pioniera systemu ćwiczeń sportowych Friedricha Ludwika Jahna).

Przed 1920 r.[edytuj]

Przed 1920 duży udział w sporcie bydgoskim posiadali Niemcy. W 1894 założyli towarzystwo wioślarskie Frithjof. Powstało również towarzystwo gimnastyczno-atletyczne Turnverein, klub tenisowy Palästra, a kiedy na Pomorzu rozpowszechniła się piłka nożna – kluby SC Bromberg i Sportbrüder. W 1912 w Bydgoszczy powstały kolejne kluby piłkarskie Seminar Sportklub „Hohenzollern” przy Ewangelickim Seminarium Nauczycielskim, Gymnasiasten Fussball Verein (Klub Piłkarski Gimnazjalistów) oraz drużyna przy Katolickim Seminarium Nauczycielskim. Przeciwwagą tych klubów było powstałe w 1886 Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Poza działalnością sportową organizacja ta wychowywała młodych ludzi w duchu patriotyzmu, uczyła adeptów polskiej historii i literatury, a nawet zorganizowała polski teatr amatorski.

W 1918 na Wilczaku młodzi polscy robotnicy założyli Towarzystwo Terminatorów. W tym samym czasie powstało Koło Sportowe Młodzieży Polskiej.

Okres międzywojenny[3][edytuj]

Po 1920 niemieckie towarzystwa sportowe zjednoczyły się w Związek Niemieckich Towarzystw Gimnastycznych w Polsce (z siedzibą w Bydgoszczy). Sport wyczynowy bydgoskich Niemców koncentrował się w klubach:

Dwójka podwójna wioślarzy niemieckich osiągnęła klasę pozwalającą na występowanie w reprezentacji Polski.

W tym samym czasie polskie organizacje sportowe rozpoczęły oficjalną działalność. Poza istniejącymi już organizacjami powstało także dużo nowych klubów, m.in. sekcja piłki nożnej Terminator (późniejsza Gwiazda). 16 marca 1920 założono polską przeciwwagę dla niemieckiego Frithjofu – Towarzystwo Wioślarskie Tryton, przemianowane później na Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie. W mieście w latach 20. XX w. istniało 32 klubów jednosekcyjnych i 23 wielosekcyjnych oraz liczne kluby zakładowe (170 klubów i kół sportowych). W 1933 powstał także Wojskowy Klub Sportowy.

Renomę ogólnopolską, a nawet międzynarodową zdołały sobie wywalczyć następujące kluby bydgoskie:

Szczególnie bogate tradycje posiada Bydgoszcz w sportach wodnych: wioślarstwie i kajakarstwie. Bydgoszcz nazywano przed II wojną światową, a także i obecnie „stolicą polskiego wioślarstwa”, gdyż istniały tu najlepsze kluby wioślarskie w Polsce i wychowali się pierwsi mistrzowie i polscy medaliści olimpijscy w tej dyscyplinie. Popularność tych dyscyplin wynikała z dogodnych warunków naturalnych. Bydgoszcz osadzona jest wśród cieków wodnych: Brdy, Wisły i Kanału Bydgoskiego, których łączna długość na terytorium miasta przekracza 50 km, a w rejonie ujścia Brdy do Wisły od 1879 istnieje port drzewny, przekształcony w 1912 w najstarszy w Polsce tor regatowy[4].

W latach 20. XX w. dzięki inicjatywie Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego rozbudowano tor regatowy w Brdyujściu tworząc z niego krajowe centrum sportów wodnych. Na wyspie dzielącej tor regatowy od Wisły w pobliżu mety w Łęgnowie zbudowano szatnie, hangary oraz drewniane, kryte trybuny na 2500 widzów, które oddano do użytku w dniu 3 sierpnia 1924 podczas Wszechpolskich Regat, na których był obecny Prezydent RP Stanisław Wojciechowski. W 1929 na torze regatowym rozegrano Mistrzostwa Europy w wioślarstwie, w których uczestniczyło 11 państw. Polska załoga, złożona z bydgoszczan zdobyła brązowy medal. Przez dwa dni zawody oglądało wtedy 30 tys. ludzi, co do dzisiaj jest rekordem nie powtórzonym na regatach wioślarskich w Polsce. Regaty ogólnopolskie były organizowane w Brdyujściu corocznie aż do 1937. Tor był także miejscem rozgrywania regat międzynarodowych (1927, 1928, 1936, 1937, 1938).

W rankingu osiągnięć sportowych[3] bydgoskich zawodników najlepiej wypadali przedstawiciele sportów wodnych. Największe sukcesy odnosili wioślarze i wioślarki, którzy byli wielokrotnymi mistrzami Polski (kilkadziesiąt medali), medalistami mistrzostw Europy. Brązowy medal zdobyła bydgoska załoga wioślarska BTW (czwórka ze sternikiem) na olimpiadzie w Amsterdamie w 1928. W igrzyskach olimpijskich w Los Angeles w 1932 bydgoszczanin Jerzy Braun, członek BTW zdobył srebrny i brązowy medal w wyścigach wioślarskich (dwójka i czwórka ze sternikiem). Bydgoski Klub Wioślarski i Kolejowy Klub Wioślarski były najwyżej sklasyfikowanymi klubami wioślarskimi w Polsce lat 30. XX w. Spośród sukcesów międzynarodowych należy wymienić oprócz medalu olimpijskiego liczne medale mistrzostw Europy.

W mieście działało 12 klubów wioślarskich, w tym 2 niemieckie. Najstarsze kluby miały rodowód XIX-wieczny („Brda” – 1894, „Wisła” – 1896). Pod koniec lat 30. XX w. sporty wodne uprawiało w Bydgoszczy 1,1 tys. zawodników i zawodniczek korzystając z floty 112 łodzi. Uprawiano również kajakarstwo i żeglarstwo. Na torze regatowym stacjonowało kilkadziesiąt żaglówek należących do kilku klubów.

Spośród innych dyscyplin, w których wyróżniali się sportowcy z Bydgoszczy można wymienić:

  • łucznictwo: bydgoszczanin F. Majewski został mistrzem świata w 1937, poza tym liczne tytuły mistrzów Polski;
  • kolarstwo: bydgoszczanin Feliks Więcek wygrał w 1928 r. pierwszy Tour de Pologne;
  • lekka atletyka: w Bydgoszczy istniała najsilniejsza sokolska sekcja lekkoatletyczna w kraju, rozegrano tu mistrzostwa Polski w lekkoatletyce żeńskiej 1930 i męskiej 1933; z Bydgoszczy pochodzili liczni medaliści mistrzostw Polski i olimpijczycy (młociarze, oszczepnicy, sprinterzy);
  • tenis: rozegrano w Bydgoszczy kilka turniejów o Mistrzostwo Polski oraz międzynarodowych, w barwach BKS grali czołowi polscy zawodnicy;
  • boks: bydgoszczanin został wicemistrzem Polski w 1927, w latach 30. reprezentantami Polski i czołowymi pięściarzami kraju byli bydgoszczanie Łukowski i Urbaniak;
  • zapasy: w latach 30. mistrzami Polski zostali zawodnicy klubu „Siła”: Franciszek Gestwiński i Rakocki;
  • strzelectwo sportowe: chor. F. Fąferek został mistrzem i reprezentantem Polski,
  • sport żużlowy: Jan Witkowski z Bydgoskiego Towarzystwa Motocyklowego zdobył w 1935 tytuł pierwszego mistrza Polski na żużlu,
  • piłka nożna: KS „Polonia” uzyskiwał tytuły mistrzów Pomorza od 1928, brakowało natomiast sukcesów w rozgrywkach krajowych;

W okresie międzywojennym założono w Bydgoszczy wiele okręgowych organizacji i związków sportowych, które istnieją po dzień dzisiejszy (m.in. Kujawsko-Pomorski Związek Piłki Nożnej). W 1922 zorganizowano pierwszy w kraju Komitet Wychowania Fizycznego, który stał się wzorcem do powołania Komitetu Państwowego.

Zbudowano również wiele obiektów sportowych:

  • Stadion Miejski (otwarty 3 sierpnia 1924 w obecności prezydenta RP S. Wojciechowskiego), zawierał 6 boisk treningowych, urządzenia lekkoatletyczne, tor żużlowy, tor kolarski, dzisiaj KS „Polonia”,
  • cztery boiska piłkarskie, w tym stadion miejski „Świtały” na Wilczaku z trybuną,
  • tor łuczniczy na Stadionie Miejskim,
  • 7 przystani wioślarskich,
  • 2 pływalnie na Brdzie z wodą bieżącą,
  • ponad 30 kortów tenisowych, w tym 2 kryte,
  • 10 sal gimnastycznych,
  • tor wyścigów konnych na Kapuściskach Małych wraz z trybuną i stanowiskiem sędziowskim (zlikwidowany po II wojnie światowej)[5],
  • 4 strzelnice sportowe, w tym najważniejsze: na Jachcikach i przy ul. Toruńskiej,
  • tory saneczkowe w Myślęcinku.

W czasie II wojny[edytuj]

W okresie okupacji w Bydgoszczy istniały niemieckie kluby piłkarskie takie jak: SG Bromberg, Wehrmacht-Sportverein Bromberg, Luftwaffen-Sportverein Bromberg, Reichsbahn SG Bromberg, Polizei SG Bromberg i Post SG Bromberg.

Okres po II wojnie światowej[6][edytuj]

W okresie powojennym Bydgoszcz tradycyjnie stała się „stolicą wioślarstwa polskiego”. W latach 1945–1950, do czasu przeniesienia wszystkich związków sportowych do Warszawy, w Bydgoszczy mieściła się centrala Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich. Reaktywowano większość klubów przedwojennych oraz powołano nowe, w tym Wojskowy Klub Sportowy „Zawisza” z chwilą powołania w mieście dowództwa Pomorskiego Okręgu Wojskowego.

W latach powojennych wybudowano liczne obiekty sportowe m.in.: stadiony: Zawiszy (1957-1960) i „Brdy” (1949-1960), stadion hokejowy „Torbyd” (1959), kilka basenów. W latach 60. XX w. rozbudowano stadion i tor żużlowy „Polonii” oraz zbudowano kompleks sportowy „Astorii” mieszczący m.in. halę sportową i basen. Z kolei w latach 70. zbudowano m.in. tor kartingowy (1974-1977), stadion i halę „Chemika” (1974-1980) i wiele innych obiektów.

Przez cały okres powojenny, w kilku etapach modernizowano tor regatowy. Od 1945 do 1952 na torze w Brdyujściu rozgrywano corocznie regaty krajowe o Mistrzostwo Polski. Później wybudowany Tor regatowy Malta w Poznaniu oraz unowocześnienie wyposażenia torów w Kaliszu, Kruszwicy i Szczecinie odebrało Bydgoszczy wyłączne prawo organizacji mistrzostw Polski. Mimo że w latach 1957–1996 wykonano cztery modernizacje toru, łącznie z jego przedłużeniem, budową trybun, wieży sędziowskiej i wioski zawodniczej, to bydgoski obiekt nie był w stanie dorównać do Malty w Poznaniu. W okresie 1989-2009 wykonano kolejne obiekty: halę sportowo-widowiskową „Łuczniczka” (2002), tor kajakarstwa górskiego (1996), tor łuczniczy, liczne baseny, korty, boiska, zmodernizowano przystanie wioślarskie, kajakarskie i żeglarskie.

Osiągnięcia sportowców bydgoskich po wojnie oprócz sukcesów wioślarzy i kajakarzy dotyczyły również innych dyscyplin. Sport bydgoski zaczął liczyć się w kraju obok takich potentatów jak Śląsk, Warszawa, Kraków, czy Łódź.

Spośród dyscyplin, w których wyróżniali się sportowcy z Bydgoszczy można wymienić:

  • wioślarstwo: potęgami krajowymi były początkowo trzy kluby: Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie, Kolejowy Klub Wioślarski oraz Wojskowy Klub Sportowy „Zawisza”, w 1960 „Zawisza” zdobył wszystkie tytuły mistrzowskie w konkurencjach klasycznych od jedynki do ósemki w mistrzostwach Polski seniorów, kluby bydgoskie są mistrzami Polski nieprzerwanie od 1933, zawodnicy z bydgoskich klubów zdobywali liczne trofea olimpijskie, mistrzostw świata i Europy;
  • kajakarstwo: już w 1950 r. kajakarze bydgoscy (KS „Wodnik”) sięgnęli po tytuł mistrzów Pomorza, Daniela Walkowiakówna-Pilecka była najlepszą polską kajakarką – zdobyła 32 tytuły mistrzów Polski, była medalistką olimpijską z Rzymu, natomiast Zawisza Bydgoszcz tylko do 1967 zdobył 5 razy drużynowe mistrzostwo kraju i 32 tytuły mistrza indywidualnie;
  • lekka atletyka: w Bydgoszczy wychowali się liczni mistrzowie kraju, w 1947 Harcerski Klub Sportowy zdobył drużynowe mistrzostwo Polski, w latach 50. w „Zawiszy” powstał najsilniejszy lekkoatletyczny team w kraju (z medalistami olimpijskimi Zdzisławem Krzyszkowiakiem, Teresą Ciepły oraz medalistami mistrzostw świata i Europy), który wielokrotnie zdobył mistrzostwo kraju indywidualnie i drużynowo, z Bydgoszczy pochodzili mistrzowie kraju w maratonie (R. Marczak, W. Perszke, S. Górny, W. Pałczyński), wieloboju (A. Chmara), biegach (P. Piekarski, A. Kohutek) i wielu innych;
  • sport żużlowy: bydgoszczanie odnosili sukcesy już w latach 50. – „Gwardia” w 1955 została mistrzem Polski i później 6 razy powtórzyła ten sukces, drugie miejsce w rozgrywkach zajęła 7 razy, a trzecie 12 razy, aż do 2008; Mieczysław Połukard w 1961 został drużynowym mistrzem świata, Tomasz Gollob w latach 90. był wielokrotnym medalistą mistrzostw świata i zwycięzcą zawodów z cyklu Grand Prix;
  • gimnastyka: bydgoszczanin T. Bettyna był mistrzem Polski i wielokrotnym reprezentantem kraju z lat 50., Zawisza drużynowym mistrzem Polski w 1967, od 1972 klub „Zawisza” zdobywał większość tytułów indywidualnych i drużynowych mistrzów Polski, jednym z najlepszych zawodników w historii polskiej gimnastyki (m.in. mistrzem Europy z 1975) jest bydgoszczanin Andrzej Szajna;
  • boks: pięściarze Klubu Kolejowego „Brda” należeli do czołówki krajowej sięgając po ekstraklasę bokserską Europy, bydgoszczanin Jerzy Adamski został mistrzem Europy, a w 1960 w Rzymie dwóch medalistów olimpijskich pochodziło z bydgoskich klubów, R. Petek został mistrzem Europy w 1967;
  • strzelectwo sportowe: w latach 40. w Bydgoszczy mieszkał i trenował mistrz świata i olimpijczyk Józef Kiszkurno, a w latach 50. i 60. medaliści mistrzostw Europy i świata; tylko w latach 19451967 bydgoszczanie zdobyli 73 tytuły mistrzów krajowych, w latach 60. i 70. mistrzami Europy zostawali zawodnicy „Zawiszy”: S. Masztak (1965), E. Kowalewska (1972-1973), R. Siemionow (1974, 77), Adam Kaczmarek w 1986 został mistrzem świata;
  • łyżwiarstwo figurowe: w latach 19611964 w barwach BKS „Polonia” startował F. Spitol, który w tym okresie zdobył 3 razy tytuł mistrza Polski;
  • kolarstwo: w latach 40. i 50. członkowie klubu „Brda” nie mieli sobie równych w wyścigach torowych, w latach 70. triumfowali indywidualnie w kraju T. Kmieć i R. Wilczyński, najbardziej znanymi kolarzami wyczynowymi z Bydgoszczy są Marek Leśniewski – srebrny medalista olimpiady w Seulu oraz Sylwester Szmyd – występujący w znanych teamach kolarskich zachodniej Europy;

Bydgoskie kluby sportowe[edytuj]

W Bydgoszczy działa kilka wielosekcyjnych klubów sportowych, kojarzonych przez kibiców nierzadko po jednej z najważniejszych sekcji, na której polu znany jest dany klub.

Klub Rok założenia sekcje
Alfa Bydgoszcz 2003 rugby
Artego Bydgoszcz 1994 koszykówka kobiet
AZS WSG Bydgoszcz 2007 rugby
AZS UKW Bydgoszcz 2007 piłka ręczna
Astoria Bydgoszcz 1924 koszykówka, wioślarstwo, kajak-polo, pływanie
Baza Bydgoszcz 1994 baseball
Budowlany Klub Sportowy 1956 piłka nożna, lekkoatletyka, łucznictwo
Bydgoski Klub Wioślarek 1926 wioślarstwo
Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie 1920 wioślarstwo
Bydgostia Bydgoszcz 1928 wioślarstwo, żeglarstwo, turystyka kajakowa
Bydgoszcz Archers 2009 futbol amerykański
Bydgoszcz Raiders 2012 futbol amerykański
Casimirus Bydgoszcz 2006 piłka nożna
Chemik Bydgoszcz 1949 piłka nożna, siatkówka mężczyzn, szachy
Gwiazda Bydgoszcz 1920 piłka nożna, zapasy, tenis stołowy, brydż
KKP Bydgoszcz 2007 piłka nożna kobiet
Kopernik Bydgoszcz 1994 sprint, kajak-polo
Novum Bydgoszcz 1999 koszykówka
Pałac Bydgoszcz 1982 siatkówka kobiet
Polonia Bydgoszcz 1920 piłka nożna, tenis ziemny, żużel
Ramiel Bydgoszcz 2007 piłka nożna
Bydgoszcz Wildcats 2015 futbol australijski
Zawisza Bydgoszcz 1946 lekkoatletyka, piłka nożna, spadochronowa, strzelectwo, podnoszenie ciężarów, gimnastyka, boks, sporty wodne
ZSMS Bydgoszcz  ??? koszykówka kobiet

Sport w Bydgoszczy według dyscyplin sportowych[edytuj]

Lekkoatletyka[edytuj]

Teresa Ciepły – bydgoska sprinterka, zdobywczyni trzech medali olimpijskich (złoto i srebro w Tokio 1964, brąz w Rzymie 1960)
Paweł Wojciechowski z Zawiszy – mistrz świata w skoku o tyczce (2011), wicemistrz Europy (2014)
Sebastian Chmara – były zawodnik Zawiszy, halowy mistrz świata (1999) i Europy (1998) w siedmioboju, na zdjęciu (pośrodku) jako komentator sportowy TVP
Ceremonia otwarcia Mistrzostw Świata Juniorów w Lekkoatletyce 2008 w Bydgoszczy
Medaliści męskiej sztafety 4x100 m podczas Mistrzostw Świata Juniorów w Lekkoatletyce 2016 w Bydgoszczy

Lekkoatletyka to jedna z dyscyplin sportu, w których Bydgoszcz posiada najbogatsze tradycje i osiągnięcia na arenie krajowej i międzynarodowej.

Popularność dyscypliny rozpoczęła się już w okresie międzywojennym[7]. 5 kwietnia 1925 założono w Bydgoszczy Pomorski Okręgowy Związek Lekkiej Atletyki[7], w którym zarejestrowano 14 klubów, w tym 8 bydgoskich[8]. W 1928 dyscyplinę trenowało na Pomorzu 281 zawodników w 32 klubach. Najsilniejszymi były Sokół I, Sokół Żeński oraz Polonia Bydgoszcz. Dwukrotnie (1930, 1937) rozegrano w Bydgoszczy mistrzostwa Polski w lekkoatletyce żeńskiej, w 1933 także w męskiej, a w 1937 – pierwsze Mistrzostwa Polski juniorów w lekkoatletyce[9]. W 1931 najlepsze wyniki w kraju mieli bydgoscy zawodnicy: Stefan Majtkowski w skoku o tyczce (3,55 m), Franciszek Mikrut w rzucie oszczepem (62,60 m) i Władysław Mikrut (60,70 m), w rzucie młotem. W latach 30. XX w. zawodnicy bydgoskiego TG „Sokół” dzierżyli 75 % rekordów Pomorza. Dzięki nim w 1938 reprezentacja Pomorza wygrywała m.in. z reprezentacją Warszawy, Śląska i Poznania[7]. Sprinter Klemens Biniakowski z BKS Polonia brał udział w Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie (1928)[7]. W 1938 zarejestrowano 12 klubów bydgoskich z sekcjami lekkoatletycznymi, m.in.: Sokół I, Sokół V, Sokół Żeński, Policyjny Klub Sportowy, Wojskowy Klub Sportowy, WKS Start, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Gwiazda, KSM Okręg, Bydgoski Klub Sportowy Polonia, Robotniczy Klub Sportowy Amator, Ciszewski Bydgoszcz, IKS Związku Strzeleckiego. Bydgoscy zawodnicy w latach 1925-1939 zdobywali 11-krotnie tytuły mistrza kraju (młociarze, oszczepnicy, sprinterzy)[7]. Byli też rekordzistami i mistrzami Pomorza (na 17 konkurencji, przodowali w 11)[8].

Po II wojnie światowej, sport lekkoatletyczny odrodził się w formach organizacyjnych sprzed 1939. W Bydgoszczy nadal znajdował się Okręg Pomorski Polskiego Związku Lekkoatletycznego, a sekcje lekkoatletyczne prowadziły: Harcerski Klub Sportowy, KS Polonia, KS Gwiazda, Kolejowy KS Brda oraz WKS Zawisza (od 1947), który od połowy lat 50. XX w. stał się najsilniejszym klubem lekkoatletycznym w mieście, regionie, a nawet kraju[8]. 1 i 3 maja 1946 odbyły się w Bydgoszczy pierwsze duże zawody lekkoatletów bydgoskich, z udziałem około 100 zawodniczek i zawodników z 9 klubów[10]. W 1949 zawodnicy Gwardii (Bogdan Masłowski – rzut młotem, Zygfryd Weinberg – trójskok, Eulalia Szwajkowska – 100 m) dzierżyli rekordy Polski i z powodzeniem startowali w zawodach międzynarodowych. Od 1953 do kadry Polski zaliczano około 10 zawodników z Bydgoszczy[10]. Na olimpiadzie w Melbourne (1956) występowało 3 lekkoatletów z Zawiszy (Zimny, Niklas, Krzyszkowiak).

Od 1957 roku nastał czas rozkwitu „królowej sportu” w Bydgoszczy. Uprawianie dyscypliny skoncentrowano w dwóch klubach: WKS Zawisza i BKS Budowlani. W siedmiu igrzyskach olimpijskich (od 1960 do 1988) Polskę reprezentowało 21 bydgoskich lekkoatletów (10 z Zawiszy i 2 z BKS)[8]. Trójskoczek Jan Jaskólski był trzykrotnym olimpijczykiem, a Michał Joachimowski dwukrotnym. Zawodnicy bydgoscy należeli do polskiego wunderteamu lekkoatletycznego (1956-1966). Na Igrzyska Olimpijskie do Rzymu (1960) pojechało 6 zawodników Zawiszy[11]. Zdzisław Krzyszkowiak zdobył jako szósty Polak w historii złoty medal olimpijski w lekkoatletyce (bieg na 5000 m). Na igrzyskach w Tokio (1964) walczyło 6 bydgoskich lekkoatletów. Teresa Ciepły zdobyła złoty medal w sztafecie 4x 100m oraz srebrny w biegu 80 m przez płotki. W kolejnych olimpiadach występowało od 3 do 7 zawodników Zawiszy, podobnie jak w lekkoatletycznych mistrzostwach Europy seniorów i juniorów, zarówno na stadionach jaki i w hali[11]. W latach 1945-2016 126 zawodników (11 – HKS, 7 – Gwardii, 8 – BKS i 100 – Zawiszy) około 400-krotnie sięgało po tytuł indywidualnego mistrza Polski seniorów w różnych konkurencjach lekkoatletycznych[12]. W ekstraklasie lekkoatletycznej występowała drużyna Zawiszy, a także drużyna BKS Bydgoszcz (1977-1978, pozostałe sezony w II lidze)[11]. W latach 50. i 60. XX w. między Zawiszą, a warszawską Legią toczyły się zacięte pojedynki o tytuł drużynowego mistrza Polski[12]. Zawisza tytuł DMP osiągał wielokrotne, podobnie jak mistrzostwo polskiej ligi lekkoatletycznej. W latach 70. rozegrano w Bydgoszczy pierwsze międzynarodowe imprezy lekkoatletyczne: Puchar Europy w Wielobojach 1975, Mistrzostwa Europy Juniorów w Lekkoatletyce 1979 oraz rozgrywano mityng Grand Prix Brdy (1975-1978), w 1976 i 1977 połączony z memoriałem Janusza Kusocińskiego.

W latach 90. XX w. w letnich olimpiadach startowało 4 bydgoszczan: Piotr Piekarski, Wiesław Perszke, Sebastian Chmara i Tomasz Jędrusik. Czas kolejnych sukcesów przyszedł po 2000 roku. Do wybitnych zawodników zaliczali się wówczas m.in.: Artur Kohutek, Dominik Bochenek, Marika Popowicz, Marcin Lewandowski (biegi), Marcin Dróżdż (wielobój), Łukasz Michalski, Paweł Wojciechowski (skok o tyczce) i inni.

Od 1999 roku stadion Zawiszy stał się areną wielu lekkoatletycznych imprez międzynarodowych: Mistrzostw Świata Juniorów (1999, 2008, 2016), Młodzieżowych Mistrzostw Europy (2003, 2017), Superligi pucharu Europy (2004), Europejskiego Festiwalu Lekkoatletycznego (2001-2016), hala Łuczniczka – mityngów lekkoatletycznych Pedro's Cup (2005-2014), a Leśny Park Kultury i Wypoczynku – miejscem mistrzostw świata w biegach przełajowych (2010, 2013). W latach 2005–2011 Bydgoszcz uchodziła za nieoficjalną stolicę lekkoatletyki w Polsce, gdyż stadion im. Zdzisława Krzyszkowiaka jako jedyny w Polsce spełniał normy IAAF i w związku z tym gościł najważniejsze imprezy lekkoatletyczne. Miasto wielokrotnie było gospodarzem mistrzostw Polski seniorów[13]:

Rok Data Miejsce Konkurencje
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1925 8 października maraton
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1928 30 września pięciobój kobiet, maraton
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1929 15 sierpnia Stadion Szkoły Oficerskiej pięciobój mężczyzn
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1930 26–27 lipca Stadion Szkoły Oficerskiej żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1931 27 września maraton
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1932 4 września Stadion Miejski pięciobój mężczyzn
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1933 1–2 lipca Stadion Miejski męskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1934 30 września chód na 50 km mężczyzn
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1935 14 kwietnia bieg przełajowy mężczyzn 8 km
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1936 4 lipca Stadion Miejski dziesięciobój mężczyzn
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1937 10–11 lipca Stadion Miejski żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1947 13-14 września Stadion Miejski dziesięciobój mężczyzn
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1948 10–11 lipca Stadion Miejski żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1950 6 sierpnia Stadion Miejski pięciobój mężczyzn
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1958 18–20 lipca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1963 23–25 sierpnia Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1975 27-29 czerwca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1976 25-27 czerwca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1977 29–31 lipca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1983 25-27 czerwca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1985 2-4 sierpnia Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1994 13 marca LKPiW Myślęcinek bieg przełajowy 5, 9 km
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 1997 20-22 czerwca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2001 29 czerwca - 1 lipca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2004 2-4 lipca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2006 21-23 lipca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2007 11 marca LKPiW Myślęcinek bieg przełajowy 4, 10 km
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2009 31 lipca - 2 sierpnia Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2010 14 marca LKPiW Myślęcinek bieg przełajowy 4, 12 km
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2011 11-13 sierpnia Stadion Zawiszy męskie i żeńskie
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2012 10 marca LKPiW Myślęcinek bieg przełajowy 4, 8, 12 km
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2013 10 marca LKPiW Myślęcinek bieg przełajowy 4, 8, 12 km
Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkoatletyce 2016 24-26 czerwca Stadion Zawiszy męskie i żeńskie

Poza tym w Bydgoszczy odbywały się m.in.: Młodzieżowe Mistrzostwa Polski (2013), Mistrzostwa Polski Juniorów Młodszych (2008) i szereg innych

W rozgrywkach ektraklasy lekkoatletycznej (Drużynowe Mistrzostwo Polski) w latach 1957-2014 Zawisza Bydgoszcz uzyskał 6 tytułów mistrzowskich i 14 wicemistrzowskich, co plasuje klub na 5 miejscu w tabeli medalowej wszechczasów (za Górnikiem Zabrze i klubami warszawskimi: Legią, Skrą i AZS-AWF). Zawisza jest obok Legii Warszawa jedynym klubem lekkoatletycznym, który nigdy nie opuścił ekstraklasy. Natomiast w rankingach klubowego mistrza Polski w lekkiej atletyce Zawisza Bydgoszcz uzyskał tytuły wicemistrza w latach 2010-2011, a brąz w 2013 roku.

W latach 1957-2016 bydgoscy lekkoatleci zdobyli około 20 medali w mistrzostwach Europy (w tym 6 złotych), około 25 medali w mistrzostwach halowych (w tym 4 złote) i kilkanaście w mistrzostwach Europy i świata juniorów. Tytuły mistrzów świata seniorów (rozgrywane od 1983) wywalczyli: Sebastian Chmara (siedmiobój, 1999 – hala) i Paweł Wojciechowski (skok o tyczce, 2011).

Bydgoscy lekkoatleci, który osiągali wielokrotne sukcesy rangi krajowej i międzynarodowej to m.in.:

W 2016 nadal aktualne były rekordy Polski ustanowione przez zawodników Zawiszy: Sebastiana Chmarę – dziesięciobój (8566 pkt. – 1998), Marikę Popowicz – sztafeta 4x100 m (42,68 s – 2010) i Pawła Wojciechowskiego – skok o tyczce (5,91 m – 2011).

Aktualnie (2016) w Bydgoszczy sekcje lekkoatletyczne prowadzą kluby: Zawisza, BKS Bydgoszcz i LUKS Ogrodnik Bydgoszcz[14].

Żużel[edytuj]

Bydgoscy sportowcy – Tomasz Gollob

Jedną z wizytówek sportowych Bydgoszczy jest sekcja żużlowa BKS Polonii Bydgoszcz. Klub założony został w 1920 roku, w 1946 powstała również sekcja żużlowa, a od 2003 roku istnieje ona oddzielnie jako BTŻ (Bydgoskie Towarzystwo Żużlowe) Polonia Bydgoszcz.

Polonia Bydgoszcz jest wielokrotnym medalistą Mistrzostw Polski, zdobyła łącznie ponad 80 medali, w tym prawie 40 złotych (więcej). Najsłynniejszymi zawodnikami klubu byli bydgoszczanie: Mieczysław Połukard i Tomasz Gollob. Ponadto barw klubowych bronili tacy jeźdźcy jak: Bolesław Bonin, Zbigniew Raniszewski, Henryk Glücklich, Stanisław Kasa, Andrzej Koselski, Marek Ziarnik, Bolesław Proch, Zdzisław Rutecki, Ryszard Dołomisiewicz, Jacek Gollob, Waldemar Cieślewicz, Piotr Protasiewicz, Robert Sawina, Emil Sajfutdinow, Tony Rickardsson, Sam Ermolenko, Andy Smith, Henrik Gustafsson, Ryan Sullivan, Todd Wiltshire, Mark Loram, Andreas Jonsson i wielu innych.

Klub był organizatorem wielu bardzo ważnych imprez rangi światowej, jak chociażby Finału Drużynowych Mistrzostw Świata w 1995 r. oraz organizowanego co roku od 1998 r. jednego z turniejów Grand Prix, wyłaniającego indywidualnego mistrza świata. Bydgoszcz organizowała także finały Indywidualnych Mistrzostw Polski. Od 1982 r. w Bydgoszczy odbywa się Kryterium Asów Polskich Lig Żużlowych, które już tradycyjnie otwiera żużlowy sezon na krajowych torach.

Zobacz też: Sport żużlowy, Drużynowe Mistrzostwa Świata na Żużlu, Grand Prix, Indywidualne Mistrzostwa Świata na Żużlu, Indywidualne Mistrzostwa Polski na Żużlu, Kryterium Asów Polskich Lig Żużlowych, Derby Pomorza i Kujaw

Piłka nożna[edytuj]

Zbigniew Boniek – wychowanek Zawiszy Bydgoszcz, piłkarz Widzewa Łódź, Juventusu Turyn i AS Roma, 80-krotny reprezentant Polski (23 bramki), uczestnik 3 turniejów finałowych mistrzostw świata (1978, 1982, 1986), kapitan (1986-1988) i trener reprezentacji Polski (2002), od 2012 prezes PZPN, jedyny polski piłkarz na liście FIFA 100
Stefan Majewski – wychowanek Gwiazdy Bydgoszcz, piłkarz Chemika, Zawiszy, Legii Warszawa, 1. FC Kaiserslautern, 40-krotny reprezentant Polski (4 bramki), uczestnik 2 turniejów finałowych mistrzostw świata (1982, 1986), trener reprezentacji Polski (2009), działacz PZPN

Piłka nożna w Bydgoszczy to historia meczów międzypaństwowych reprezentacji narodowej oraz rodowodu kilku światowej klasy piłkarzy. Dwa kluby bydgoskie uczestniczyły w rozgrywkach Ekstraklasy (Polonia Bydgoszcz oraz Zawisza Bydgoszcz), a dodatkowe trzy kluby na zapleczu ekstraklasy (Brda Bydgoszcz, Chemik Bydgoszcz oraz BKS Bydgoszcz).

Pierwszy piłkarski zespół "Fuβballverein" w Bydgoszczy założyli 16 czerwca 1894 roku uczniowie Królewskiego Gimnazjum Realnego, pod nadzorem nauczyciela Bernharda Kuhse. Zajęcia odbywały się dwa razy w tygodniu, mecze rozgrywano w soboty na boisku koło leśniczówki Bocianowo. Zarząd klubu składał się z uczniów. 2 września 1894 roku na łące w Ostromecku gimnazjaliści rozegrali mecz w ramach obchodów „Dnia Sedanu” (Sedantag)[15][16]. Przed I wojną światową powstały kolejne niemieckie kluby piłkarskie: Sport Club Bromberg (1910), Seminar Sportklub Hohenzollern przy Ewangelickim Seminarium Nauczycielskim, Fussball Verein Gymnasiasten oraz drużyna przy Katolickim Seminarium Nauczycielskim[17].

Po przejściu Bydgoszczy w granice odrodzonej Polski założono pierwsze polskie kluby: 25 kwietnia 1920 – Gwiazdę Bydgoszcz, 14 maja Polonię Bydgoszcz, a 4 lata później – Brdę i Astorię. Ich pierwszymi sekcjami była piłka nożna[18]. W 1924 zgłoszono 18 drużyn bydgoskich, w 1925 czynnych było 767 piłkarzy, a w 1937 roku – 30 drużyn piłkarskich i około 900 piłkarzy[19]. Łącznie piłkę nożną uprawiano w około 40 klubach i stowarzyszeniach sportowych[17]. W 1927 zlokalizowano w Bydgoszczy siedzibę Pomorskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej[17]. W jego skład wszedł również tzw Podokręg Morski, skupiający kluby sportowe Gdyni oraz Wolnego Miasta Gdańska[20]. W dwudziestoleciu międzywojennym tytuły mistrzów Pomorza kilkukrotnie uzyskiwała drużyna BKS Polonia (1928, 1929, 1932, 1933, 1935). Mistrzostwo juniorów uzyskała Polonia (1937) i Gwiazda (1938). W połowie lat 30. zaczął z nimi rywalizować Klub Sportowy Ciszewski[18]. Tuż przed wybuchem II wojny światowej w wojewódzkiej klasie A grały bydgoskie drużyny: BKS Polonia, Ciszewski Bydgoszcz i RKS Amator, w klasie B – KS Astoria, KS Gwiazda, KS Brda, a w klasie C – KS Leo[19]. Żaden z miejscowych klubów nie awansował do I ligi państwowej, mimo pięciokrotnie podejmowanych prób w rozgrywkach barażowych, ulegając klubom poznańskim, łódzkim i warszawskim[17]. Za najważniejsze spotkanie międzynarodowe w Bydgoszczy w dwudziestoleciu międzywojennym uchodził mecz rozegrany 3 czerwca 1934 pomiędzy reprezentacjami Pomorza i Prus Wschodnich (0:1). Mecz oglądało 8 tysięcy widzów, a wśród nich m.in. prezydent Bydgoszczy Leon Barciszewski, dowódca garnizonu Bydgoszcz gen. Wiktor Thommée oraz wicekonsul niemiecki[18].

Mistrzowie Bydgoszczy w piłce nożnej

Rok Mistrz Wicemistrz Wynik
1921 Szkoła Oficerska Bydgoszcz  ?  ?:?
1922 Szkoła Oficerska Bydgoszcz  ?  ?:?
1925 Szkolny KS Bydgoszcz Polonia Bydgoszcz  ?:? (wiosna)
1925 Sokół I Bydgoszcz Szkoła Oficerska Bydgoszcz 3:2 (zima)
1926 Polonia Bydgoszcz Sokół I Bydgoszcz 3:1
1927 Polonia Bydgoszcz Korona Bydgoszcz 3:0 (w.o)
1928 Polonia Bydgoszcz Sokół I Bydgoszcz  ?:?
1929 Polonia Bydgoszcz Sokół I Bydgoszcz 3:2
1930 Sparta Bydgoszcz Sokół I Bydgoszcz 1:0
1931 Polonia Bydgoszcz Astoria Bydgoszcz 5:0
1932 Szkoła Podchorążych Bydgoszcz Kabel Polski Bydgoszcz  ?:?
1933 Sokół I Bydgoszcz Polonia Bydgoszcz 4:3
1934 Sokół I Bydgoszcz Ruch Bydgoszcz 5:0

Po II wojnie światowej podjęły działalność zarówno przedwojenne (Polonia, Brda, Gwiazda), jak i nowo powstałe sekcje piłki nożnej (Milicyjny KS, WKS Bezpieczeństwo i Pocztowy KS)[17]. 21 maja 1945 reaktywowano Pomorski Okręgowy Związek Piłki Nożnej w Bydgoszczy[21]. W 1946 rozgrywki prowadziło 30 zespołów z Pomorza, w tym 6 bydgoskich[17]. Mistrzostwo okręgu, uprawniające do walki o wejście do II ligi państwowej uzyskały w 1947 BKS Polonia, w 1949 – KKS Brda, w 1950 – Gwardia, a w 1951 – OWKS (Zawisza)[17].

W latach 50. XX w. Bydgoszcz wyrosła na liczący się w kraju ośrodek piłkarski. Kilka drużyn uczestniczyło w rozgrywkach II ligi: KKS Kolejarz (1950-1952), Gwardia Bydgoszcz (1951-1953) oraz OWKS (1952-1954)[17]. W latach 1953-1956 Polonia Bydgoszcz przez 2 sezony utrzymywała się w ekstraklasie, a po spadku w 1957 roku, ponownie do niej trafiła na 3 sezony (1958-1961). W 1960 roku osiągnęła w niej najwyższe w swojej historii 5. miejsce[17]. W składzie Polonii występował napastnik Marian Norkowski, który został królem strzelców ekstraklasy. Powołano go w skład drużyny narodowej, która wystąpiła na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie (1960)[17]. W 1961 roku w ekstraklasie po raz pierwszy i ostatni występowały równocześnie dwie bydgoskie drużyny: Polonii i Zawiszy, które ze zmiennym szczęściem rozgrywały mecze derbowe[17]. Polonia po spadku do II ligi w 1961 roku, nigdy już do ekstraklasy nie powróciła, natomiast wizytówką piłkarską Bydgoszczy stała się drużyna WKS Zawisza. Klub ten 14 sezonów grał w ekstraklasie (1961, 1964/1965, 1965/1966, 1966/1967, 1977/1978, 1979/1980, 1980/1981, 1989/1990, 1990/1991, 1991/1992, 1992/1993, 1993/1994, 2013/2014, 2014/2015)[17]. W 1977 mecz Zawiszy z Górnikiem Zabrze oglądało 50 tys. widzów co pozostało po dzień dzisiejszy rekordem. Największym sukcesem było 4. miejsce w sezonie 1989/1990. W rozgrywkach II ligi uczestniczyły drużyny: Polonii (1962-1967, 1975-1977), Zawiszy (1952-1998 z przerwami na grę w ekstraklasie i krótko w III lidze), KS Budowlani (1977/1978) i KS Chemik (1978-1980). Zespoły, które występowały z reguły w klasie okręgowej to: Gwiazda Bydgoszcz i Brda Bydgoszcz[17].

Bydgoskie kluby piłkarskie słynęły z osiągnięć w pracy z młodzieżą. Juniorzy Zawiszy byli wielokrotnymi drużynowymi medalistami Polski U-19 (złoto – 1981, 2x srebro – 1958, 1986 i 2x brąz – 1967, 1979), podobnie jak Polonii Bydgoszcz (złoto – 1980, srebro – 1984)[17]. Natomiast juniorzy młodsi (U-17) Zawiszy osiągnęli wicemistrzostwo Polski w 2013 roku. Juniorzy okręgu bydgoskiego osiągnęli także czołowe miejsca w rozgrywkach Pucharu dr Jerzego Michałowicza: 1. miejsce (1972), 2. miejsce (1979, 1989), 3. miejsce (1984)[17].

W I połowie lat 90. zespół Zawiszy przez 5 sezonów uczestniczył w rozgrywkach ekstraklasy. Po spadku (1994) i wycofaniu zespołu z II ligi ze względów finansowych (1998), Zawisza Bydgoszcz rozpoczął rozgrywki od IV ligi, stopniowo awansując do wyższych klas rozgrywkowych[22]. Od 2008 grał w II lidze, a od 2011 w I lidze na zapleczu ekstraklasy. W 2012 roku właścicielem drużyny został Radosław Osuch, który doprowadził w 2013 roku do awansu drużyny do ekstraklasy. W sezonie 2013/2014 Zawisza osiągnął 8. miejsce w najwyższej klasie rozgrywkowej, a ponadto wywalczył Puchar Polski (po zwycięskim finale z Zagłębiem Lubin na Stadionie Narodowym w Warszawie) oraz Superpuchar Polski (po zwycięstwie 3:2 z mistrzem Polski Legią Warszawa). W sezonie 2014/2015 zespół osiągnął 15 miejsce i spadł do I ligi. W 2016 roku Zawisza wywalczył 5 miejsce w I lidze, lecz narastający konflikt właściciela z grupą kibiców doprowadził do wycofania się Radosława Osucha z klubu i rozwiązania drużyny. W konsekwencji tych wydarzeń 9 czerwca 2016 Komisja Licencyjna PZPN nie przyznała Zawiszy licencji na rozgrywki w I i II lidze.

Po rozwiązaniu I-ligowej drużyny piłkarskiej Zawiszy Bydgoszcz, w sezonie 2016/2017 w ligach seniorów grały następujące bydgoskie zespoły:

W wojewódzkiej lidze juniorów starszych występują zespoły: CWZS Bydgoszcz, Polonia Bydgoszcz, Chemik Bydgoszcz, Gwiazda Bydgoszcz, BKS Bydgoszcz, WKS Zawisza II Bydgoszcz SA. Natomiast w ligach i klasach juniorów młodszych, trampkarzy i młodzików występują drużyny: MUKS CWZS Bydgoszcz, Polonia, Chemik, Gwiazda, Budowlany KS, Victoria Bydgoszcz, KP Golden Goal, Wisełka Bydgoszcz-Fordon, Juventus Soccer Schools, KS Football Academy, Akademia Piłkarska Brda i inne, a także z podbydgoskich miejscowości: Białych Błót (1), Osielska (1), Brzozy (2), Solca Kujawskiego (2), Łochowa (2), Mroczy (2), Sicienka (1) itd.

Bydgoscy piłkarze[edytuj]

W latach1956-1986 w różnych reprezentacjach narodowych występowało 72 zawodników bydgoskiego OZPN[23]. Siedmiu piłkarzy grających w Zawiszy było reprezentantami Polski: Stefan Majewski, Andrzej Milczarski, Piotr Nowak, Mirosław Rzepa, Michał Masłowski oraz Igor Lewczuk. Listę uzupełniają wychowankowie Zawiszy, których kariera rozwinęła się po przeprowadzce do czołowych klubów Polski i Europy np. Henryk Miłoszewicz (reprezentant Polski), czy Zbigniew Boniek, późniejszy gracz Widzewa Łódź i Juventusu Turyn, uczestnik 3 turniejów finałowych mistrzostw świata (Argentyna 1978, Hiszpania 1982 – III miejsce, Meksyk 1986), kapitan i trener reprezentacji Polski, prezes PZPN. Do znanych piłkarzy Polonii należeli natomiast m.in.: Józef Boniek (ojciec Zbigniewa), Janusz Turowski, Krzysztof Gawara (późniejszy zawodnik Legii Warszawa), Grzegorz Mielcarski. Z kolei wychowankiem Gwiazdy Bydgoszcz jest Stefan Majewski, późniejszy reprezentant Polski, dwukrotny uczestnik mistrzostw świata (Hiszpania 1982 – III miejsce, Meksyk 1986), trener reprezentacji narodowej, działacz PZPN. Ponadto bydgoskie koneksje ma bramkarz Arkadiusz Onyszko (wicemistrzostwo olimpijskie w Barcelonie 1992).

Zawisza Bydgoszcz[edytuj]
Mecz ekstraklasy Zawisza BydgoszczŚląsk Wrocław (1:0), 30 marca 2014 roku

Zawisza Bydgoszcz ma na koncie kilka piłkarskich sukcesów. Przez 14 sezonów grał w Ekstraklasie. W sezonie 1989/90 zdobył 4. miejsce w I lidze, a w sezonie 2013/2014 zdobył Puchar i Superpuchar Polski w piłce nożnej. Juniorzy Zawiszy zdobyli Mistrzostwo Polski U-19 (1981), dwukrotnie wicemistrzostwo (1958, 1986) i dwukrotnie brąz (1967, 1979), a także wicemistrzostwo U-17 (2013). Klub zajmuje 1. pozycję w tabeli wszech czasów polskiej I ligi piłkarskiej.

Wyniki Zawiszy Bydgoszcz w ekstraklasie piłki nożnej:

Sezon Tabela Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Bilans bramkowy Punkty
2014/15 15/16 37 10 8 19 45-63 24
2013/14 8/16 37 12 10 15 48-48 25
1993/94 18/18 34 4 9 21 30-70 17
1992/93 13/18 34 12 6 16 41-60 30
1991/92 8/18 34 11 12 11 43-42 34
1990/91 14/16 30 8 7 15 27-41 23
1989/90 4/16 30 13 7 10 36-25 37
1980/81 15/16 30 9 5 16 25-43 23
1979/80 14/16 30 8 8 14 35-52 24
1977/78 15/16 30 11 5 14 29-32 27
1966/67 13/14 26 20-35 19
1965/66 9/14 26 10 4 12 30-35 24
1964/65 8/14 26 9 6 11 34-41 24
1961 14/14 26 18-64 10
Polonia Bydgoszcz[edytuj]

Polonia Bydgoszcz przez 7 sezonów grała w Ekstraklasie, zdobywając 5. lokatę w sezonie 1960. W tym samym sezonie Królem strzelców Ekstraklasy z 17 bramkami został zawodnik Polonii, Marian Norkowski. W latach 1950-1956 klub występował pod nazwą Gwardia Bydgoszcz.

Wyniki Polonii Bydgoszcz w ekstraklasie piłki nożnej:

Sezon Tabela Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Bilans bramkowy Punkty
1961 13/14 26 36-69 19
1960 5/12 22 30-43 22
1959 9/12 22 33-42 20
1958 9/12 22 31-58 19
1956 11/12 22 20-36 15
1955 10/12 22 18-26 18
1954 9/11 20 28-37 16
Tabela wszech czasów I ligi[edytuj]

W Tabeli wszech czasów Ekstraklasy w piłce nożnej Zawisza zajmuje 28 pozycję. Drugi bydgoski klub na tej liście, Polonia Bydgoszcz, zajmuje 50 pozycję.

Lp. Nazwa klubu Liczba startów Punkty Mecze Liczba zwycięstw Zwycięstwa za 3 punkty do 1990 r. Zwycięstwa za 3 punkty od 1995 r. Remisy Porażki Porażki za –1 punkt Bramki strzelone Bramki stracone Różnica bramek
28/84 Zawisza Bydgoszcz 14 376 430 126 4 22 98 206 0 461 651 -190
50/84 Polonia Bydgoszcz 7 129 156 47 0 0 35 74 0 186 296 -110

Pięć drużyn bydgoskich obecnych jest także w tabeli wszech czasów polskiej I ligi piłkarskiej:

Lp. Nazwa klubu Liczba startów Punkty Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Bramki strzelone Bramki stracone Różnica bramek
1/193 Zawisza Bydgoszcz 34 1179 976 397 290 289 1275 990 +285
83/193 Polonia Bydgoszcz 11 266 274 98 70 106 357 378 -21
122/193 Zawisza Bydgoszcz SA 2 91 68 25 16 27 68 90 -22
124/193 Chemik Bydgoszcz 3 89 98 32 25 41 115 129 -14
149/193 Brda Bydgoszcz 3 50 50 22 6 22 91 95 -4
176/193 BKS Bydgoszcz 1 17 30 4 9 17 29 54 -25

Mecze międzypaństwowe w Bydgoszczy[edytuj]

W Bydgoszczy odbyło się 10 meczów międzypaństwowych męskiej reprezentacji A:

Typ Nr meczu Data Wynik Przeciwnik Polski Strzelcy dla Polski
tow. 253. 15 października 1972 3:0 (2:0)  Czechosłowacja Kazimierz Deyna 2, Robert Gadocha
tow. 370. 24 maja 1981 3:0 (2:0)  Irlandia Andrzej Iwan, O’Leary (samobójcza), Roman Ogaza
tow. 428. 7 października 1986 2:2 (1:0)  Korea Południowa Ryszard Tarasiewicz, Jan Karaś
tow. 438. 2 września 1987 3:1 (3:0)  Rumunia Marek Leśniak 2, Andrzej Rudy
tow. 597.[24] 25 kwietnia 2001 1:1 (0:0)  Szkocja Radosław Kałużny
tow. 608. 17 kwietnia 2002 1:2 (0:2)  Rumunia Tomasz Hajto
tow. 636. 28 kwietnia 2004 0:0 (0:0)  Irlandia
eME 2008 670.[25][26] 2 września 2006 1:3 (0:0)  Finlandia Łukasz Garguła
tow. 713. 12 sierpnia 2008 2:0 (0:0)  Grecja Ludovic Obraniak 2
tow. 719. 18 listopada 2008 1:0 (1:0)  Kanada Maciej Rybus

Poza tym odbył się jeden mecz żeńskiej reprezentacji w piłce nożnej, w ramach eliminacji do Mistrzostw Europy:

Nr meczu Data Wynik Przeciwnik Polski Strzelcy dla Polski
109. 27 września 2003 2:3 (1:3)  Islandia Żelazko 1', Gawrońska 61'

Piłka nożna kobiet[edytuj]

Radość zespołu po meczu KKP BydgoszczAZS UJ Kraków (3:0), wrzesień 2012

Pierwsza edycja oficjalnych Mistrzostw Polski kobiet w piłce nożnej odbyła się w sezonie 1979/1980. Początkowo drużyny z Bydgoszczy i regionu nie awansowały do wyższych klas rozgrywkowych. Przy klubie Brda powstała kobieca drużyna piłki nożnej, która w od 2003 uczestniczyła w rozgrywkach II ligi, a w 2006 roku awansowała do I ligi. W 2007 drużyna Brdy została przejęta przez nowo powstały Kobiecy Klub Piłkarski Bydgoszcz. Klub ten w 2011 roku awansował do ekstraligi piłki nożnej kobiet, gdzie spędził 5 sezonów. KKP kilkukrotnie awansował do ćwierćfinału (2011-2014), a w 2015 roku – do półfinału Pucharu Polski kobiet. W sezonie 2015/16 spadł do I ligi[27].

Wyniki KKP Bydgoszcz w ekstraklasie piłki nożnej kobiet:

Sezon Tabela Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Bilans bramkowy Punkty
2015/2016[28] 12/12 27 2 6 19 14-52 12
2014/2015[29] 9/12 22 5 4 13 20-49 19
2013/2014[30] 7/10 18 4 5 9 21-40 17
2012/2013 7/10 18 5 2 11 25-41 17
2011/2012 7/10 18 5 2 11 16-54 17

W 2014 założono Akademię Piłkarską Golden Goal (przy współpracy i patronacie KKP Bydgoszcz) do uprawiania piłki nożnej dla dziewczynek w wieku 5-11 lat. W Gimnazjum Sportowym nr 6 w Bydgoszczy istnieje klasa sportowa o profilu piłka nożna dziewcząt[31].

W sezonie 2015/2016 w ligach seniorek grały następujące bydgoskie zespoły:

  • KKP Bydgoszcz – I liga (grupa północna)
  • KKP II MAX-Sprint Bydgoszcz – III liga kujawsko-pomorska
  • UKS Tęcza Bydgoszcz – III liga kujawsko-pomorska

KKP i UKS Tęcza posiadają ponadto zespoły w lidze młodziczek oraz uczestniczą w rozgrywkach ligi halowej.

Wioślarstwo[edytuj]

Wielka Wioślarska o Puchar Brdy 2016, osady Cambridge (z lewej) i Oxford (z prawej)
Na torze regatowym w Brdyujściu
Magdalena Fularczyk-Kozłowskawioślarka, zawodniczka RTW Bydgostia, zdobywczyni dwóch medali olimpijskich (brąz w Londynie 2012, złoto w Rio de Janeiro 2016)

Tradycje wioślarstwa sportowego w Bydgoszczy sięgają lat 80. XIX wieku[32]. W okresie międzywojennym Bydgoszcz z racji istnienia jedynego w Polsce toru regatowego spełniającego przepisy Międzynarodowej Federacji Wioślarskiej, sukcesów sportowych oraz popularności dyscypliny uchodziła za „stolicę polskiego wioślarstwa”. W latach 1920-1937 odbywały się tu corocznie mistrzostwa Polski, liczne zawody międzynarodowe (m.in. w 1929 mistrzostwa Europy w wioślarstwie) oraz regaty okolicznościowe obserwowane m.in. przez prezydentów Polski: Stanisława Wojciechowskiego i Ignacego Mościckiego. Pierwszy medal olimpijski dla Polski (Amsterdam 1928) zdobyła czwórka ze sternikiem, złożona z bydgoszczan.

W 1937 wioślarstwo w Bydgoszczy uprawiało 1116 zawodników i zawodniczek, zrzeszonych w 10 klubach polskich i 2 niemieckich[32]. Na arenie międzynarodowej i ogólnokrajowej liczyły się zwłaszcza cztery bydgoskie kluby: Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie (zał. 1920), Kolejowy Klub Wioślarski (zał. 1928), Bydgoski Klub Wioślarek (zał. 1927) oraz niemiecki Klub Wioślarski Frithjof Bydgoszcz (zał. 1894)[32]. Największymi sukcesami BTW były medale olimpijskie: brąz czwórki ze sternikiem (Amsterdam 1928) oraz brązowy i srebrny Jerzego Brauna w czwórce i dwójce (Los Angeles 1932). Osady BTW zdobywały również brązowe medale dla Polski w mistrzostwach Europy (Lucerna 1927, Bydgoszcz 1929)[33]. Czwórki ze sternikiem BTW uzyskały tytuły mistrzów Polski 7-krotnie (1921, 1922, 1926, 1927, 1934, 1935, 1936), czwórki bez sternika w 1929 i 1932, a ósemki w latach 1933-1935 i w 1937[33]. W ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej mistrzostwo Polski uzyskiwał Kolejowy Klub Wioślarski (1938 – czwórka i ósemka ze sternikiem), Bydgoski Klub Wioślarek (1932, 1936, 1938, 1939 – czwórka ze sternikiem) oraz RC Frithjof (1938 – dwójka)[32].

W 1945 powołano w Bydgoszczy pierwszy w Polsce Okręgowy (Pomorski) Związek Wioślarski oraz zlokalizowano siedzibę Polskiego Związku Towarzystw Wioślarskich (w 1950 w ramach centralizacji przeniesiony do Warszawy)[32]. Do 1956 roku osady BTW dominowały na torach wioślarskich Polski, zdobywając 21 tytułów mistrza kraju w konkurencji mężczyzn oraz 3 w zawodach kobiet[32]. W mistrzostwach Polski w 1947 osady bydgoskie uzyskały łącznie 345 pkt., podczas gdy pozostałe z całej Polski 347 pkt.[34] W 1947 roku zawodnicy BTW reprezentowali Polskę w pierwszym powojennym starcie zagranicznym osad polskich[34].

Na torze regatowym w Brdyujściu rozgrywano najważniejsze zawody wioślarskie do 1953 roku, kiedy oddano do użytku nowy tor Malta w Poznaniu oraz unowocześniono tor na Gople w Kruszwicy[32]. W latach 1954-1960 sukcesy odnosił wychowanek BTW Teodor Kocerka – wielokrotny mistrz Polski w jedynkach, dwójkach, czwórkach i ósemkach, dwukrotny brązowy medalista olimpijski (Helsinki 1952, Rzym 1960), mistrz Europy (Gandawa 1955) i czterokrotny medalista mistrzostw Europy[34]. W tym czasie Polskę reprezentowały też osady Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego (dwójka podwójna) i Kolejowego Klubu Wioślarskiego (czwórka ze sternikiem)[32]. W 1957 reaktywowano Okręgowy Związek Towarzystw Wioślarskich w Bydgoszczy z zasięgiem na województwo bydgoskie i olsztyńskie[35]. Na arenie ogólnokrajowej liczyły się bydgoskie kluby: BTW, WKS Zawisza i KKW, których osady w latach 1957-1986 zdobyły ponad 200 tytułów mistrza i wicemistrza Polski[32]. Wioślarze Zawiszy wielokrotnie zwyciężali w konkurencji drużynowej mistrzostw Polski. W 1961 roku 12 zawodników Zawiszy zdobyło wszystkie siedem tytułów mistrzów Polski w klasycznych konkurencjach od skiff u do ósemki. Takiego wyczynu nie dokonał wcześniej nikt w historii polskiego wioślarstwa[35].

W latach 1960-1980 w igrzyskach olimpijskich reprezentowało Polskę 28 wioślarzy z Bydgoszczy, z których brązowy medal uzyskał: Ryszard Kubiak (Moskwa 1980). Tacy zawodnicy jak Jerzy Broniec i Alfons Ślusarski (KKW), Grzegorz Stellak, Ryszard Kubiak, Waldemar Wojda (Zawisza) zdobywali również srebrne i brązowe medale mistrzostw świata i Europy[32]. Bydgoscy wioślarze zdobywali też kilkukrotnie „Diamentowe Wiosła” w prestiżowych, królewskich regatach Henley na Tamizie: Teodor Kocerka dwukrotnie (1955, 1956); dwójka bez sternika bydgoskiego KKW: Jerzy Broniec i Alfons Ślusarski (1972) oraz czwórka ze sternikiem z Wojciechem Neumanem i Ryszardem Kubiakiem z WKS Zawisza (1986)[35].

W latach 90. XX w. dominację w polskim wioślarstwie wywalczyło Regionalne Towarzystwo Wioślarskie Bydgostia (dawne KKW), które jest drużynowym mistrzem Polski nieprzerwanie od 1993 roku !. Zawodnicy Bydgostii zdobywali dla Polski liczne medale igrzysk olimpijskich, mistrzostw świata i Europy[32].

W latach 1928-2016 wioślarze z bydgoskich klubów zdobyli 13 medali olimpijskich:

Tytuły mistrzów świata seniorów zdobywali m.in.: Robert Sycz (1997-1998), Daniel Trojanowski (2007), Magdalena Fularczyk-Kozłowska (2009), Magdalena Kemnitz (2012). Srebrne medale mistrzostw świata seniorów w wioślarstwie zdobywali ponadto m.in. Robert Sycz (2001, 2002, 2003, 2005), Jerzy Broniec, Alfons Ślusarski (1970), Iwona Tybinkowska, Aneta Bełka, Iwona Zygmunt (2000), Marcin Wika (2004), a brązowe m.in. – Alfons Ślusarski (1974), Jarosław Bielaszewski, Tomasz Kowalik, Łukasz Siemion, Rafał Woźniak (2006), Mikołaj Burda (2014), Natalia Madaj, Magdalena Fularczyk-Kozłowska (2013, 2014)[36].

Od 1992 roku odbywają się na Brdzie regaty ósemek ze sternikiem – Wielka Wioślarska o Puchar Brdy. Od 2004 roku w wyścigach ósemek startują legendarne osady z Uniwersytetu Cambridge i Uniwersytetu Oxfordzkiego. Ich przeciwnikiem w latach 2004-2005 był Uniwersytet Kazimierza Wielkiego z Bydgoszczy, który z obu osadami zwyciężył. W kolejnych latach osady brytyjskie rywalizują między sobą, podobnie jak w królewskich regatach na Tamizie.

W mieście czynnych jest 8 klubów wioślarskich, z których 4 osiągają regularne sukcesy w sporcie wyczynowym. Bydgostia Bydgoszcz, Zawisza Bydgoszcz, Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie, Bydgoski Klub Wioślarek posiadają własne przystanie. Kilkunastu zawodników z bydgoskich klubów należy do polskiej kadry narodowej, uczestnicząc z powodzeniem w zawodach międzynarodowych. Bazę treningową stanowi rzeka Brda na długości 10 km oraz tor regatowy o długości 2 km.

Zobacz też: Wioślarstwo, Wielka Wioślarska o Puchar Brdy
Linki zewnętrzne: www.wielkawioslarska.byd.pl

Kajakarstwo[edytuj]

Daniela Walkowiak na podium Igrzysk XVII Olimpiady w Rzymie w 1960 roku (po prawej)
Beata Mikołajczyk - bydgoska kajakarka, wielokrotna mistrzyni świata i Europy, multimedalistka olimpijska (srebro Pekin 2008, 2x brąz Londyn 2012 i Rio de Janeiro 2016)

Kajakarstwo to jedna z dyscyplin, w której zawodnicy z Bydgoszczy odnoszą największe sukcesy w zawodach krajowych i międzynarodowych.

Tradycje kajakarstwa sportowego w Bydgoszczy sięgają 1931 roku[37]. 17 lipca 1932 odbyły się na torze regatowym w Brdyujściu pierwsze regaty kajakowe i żeglarskie o mistrzostwo Pomorza[37]. W 1935 założono w Bydgoszczy Pomorski Okręgowy Związek Kajakowy[38]. Do wybuchu II wojny światowej wykształciły się cztery kluby kajakarskie: BKS Wodnik, Pocztowe PW, Sokół III i 16 Drużyna Harcerska[33]. Po II wojnie światowej pierwszym drużynowym mistrzem Polski została drużyna Pocztowego PW. Reaktywowany w Bydgoszczy Pomorski Okręgowy Związek Kajakowy zapoczątkował spływy turystyczne, które przekształciły się w Ogólnopolskie Regaty Kajakowe „O Błękitną Wstęgę Brdy[34]. W latach 50. XX w. na Pomorzu dominowały sekcje kajakowe: BKS Wodnik, KS Łączność, OWKS-Zawisza (od 1952) i Start-Astoria (od 1953)[38]. Zawodniczka KS Gwiazda, a potem Zawiszy Daniela Walkowiak była ówcześnie najlepszą polską kajakarką – zdobyła 32 tytuły mistrzów Polski, była trzykrotną olimpijką, medalistką z Rzymu 1960[34]. Wśród klubów w latach 60., 70. i 80. XX w. prym wiodły: Astoria, której zawodnicy byli olimpijczykami (Zdzisław Szubski – Moskwa 1980, Dariusz Białkowski – 1992-2004, zdobywca 2 brązowych medali)[38] oraz Zawisza, który w latach 1954-1956 i 1960-1966 zdobył 37 indywidualnych tytułów mistrza kraju, a w latach 60. XX w. był 6-krotnie drużynowym mistrzem Polski (1961, 1963-1967)[39].

W latach 1957-1986 bydgoscy kajakarze wywalczyli 97 złotych medali w mistrzostwach Polski seniorów, z czego Zawisza zdobył 91 tytułów mistrzowskich, Astoria – 3 i Łączność – 3[40]. W 1995 KS "Łączność" przekształcił się w Uczniowski Klub Sportowy „Kopernik”, której zawodniczką była m.in. trzykrotna medalistka olimpijska Beata Mikołajczyk[38]. W latach 1956-2016 kluby bydgoskie wypromowały około 20 olimpijczyków[38], którzy zdobyli 8 medali olimpijskich:

Poza tym tytuły mistrzów świata seniorów zdobywali m.in.: Daniel Wełna (1977), Arkadiusz Byliński (1989), Iwan Klemientjew (1994), Maciej Freimut (1994), Marcin Kobierski (2001,2002), Beata Mikołajczyk (2009), Piotr Siemionowski (2011) oraz Sebastian Szypuła (2013). W latach: 1958, 1959, 1986, 1987, 1990, 2001, 2002, 2004, 2008, 2013 odbywały się w Bydgoszczy Mistrzostwa Polski w kajakarstwie.

W mieście czynnych jest kilka sekcji kajakarskich, z czego 3 liczące się w sporcie wyczynowym: Zawisza Bydgoszcz, Astoria Bydgoszcz[41] i UKS „Kopernik”[42], które posiadają własne przystanie. W Bydgoszczy siedzibę ma Kujawsko-Pomorski Związek Kajakowy[43].

Żeglarstwo[edytuj]

Tradycje sportu żeglarskiego w Bydgoszczy sięgają 1921 roku, kiedy utworzono drużynę „Marynarki Harcerskiej” im. króla Zygmunta Augusta[44]. Na torze regatowym w Brdyujściu oraz na Wiśle organizowano regaty żeglarskie z udziałem klubów zamiejscowych, zaś sekcja żeglarska Pocztowego PW brała m.in. udział w żeglarstwie lodowym na jeziorze Charzykowskim[44]. W latach 30. XX w. w Bydgoszczy istniały m.in.: Wojskowy Jacht Klub, Bydgoski Jacht Klub, sekcja żeglarska Ligi Morskiej, sekcja sportu wodnego Oddziału Ligi Morskiej przy Państw. Zarządzie Dróg Wodnych oraz żeglarskie drużyny harcerskie[44]. Każdy z klubów miał własną przystań względnie szałas. Po II wojnie światowej sport żeglarski rozwijała Liga Morska oraz harcerstwo, lecz szybszy rozwój dyscypliny datuje się dopiero po odwilży październikowej w 1956. W województwie bydgoskim sport uprawiało wówczas 3 tys. osób w 27 klubach i sekcjach, a w 1986 – 8 tys. osób w 48 klubach i sekcjach[45].

Od 1946 w Brdyujściu organizowano regaty żeglarskie, m.in. o mistrzostwo Polski Związku Harcerstwa Polskiego, Pomorza i Bydgoszczy, a później m.in. regaty „O Puchar Pokoju” na Wiśle z Bydgoszczy do Torunia[45]. W 1956 uruchomiono ośrodek żeglarski w Brdyujściu (Klub Wodny LOK), natomiast sekcja żeglarska Ligi Morskiej w Bydgoszczy posiadała swoją bazę na jeziorze Jezuickim w Chmielnikach. Od lat 50. działały m.in. Yacht Klub Polski, klub żeglarski PTTK, sekcje żeglarskie „Gwardii”, „Ogniwa”, „Astorii”, „Budowlanych”, „Kolejarza”, „Zawiszy”, „Unii” Łęgnowo[45]. W województwie bydgoskim silnymi ośrodkami żeglarskimi były m.in.: Charzykowy, Kruszwica, Żnin i Chełmża, gdzie dostępne były rozległe akweny.

Żeglowanie na torze regatowym w Brdyujściu

W latach 1957-1964 istniał w Bydgoszczy Zarząd Okręgu Polskiego Związku Żeglarskiego, przekształcony w Bydgoski Okręgowy Związek Żeglarski[46]. BOZŻ mieścił się w pierwszej trójce najsilniejszych i najlepiej zorganizowanych okręgów w Polsce. Żeglarze wyczynowi sięgali po tytuły mistrzów i wicemistrzów świata i Europy na lodzie i na wodzie oraz zwycięstwa w ogólnopolskich spartakiadach młodzieży[46]. W 1966 Henryk Kowalski (Gryf Bydgoszcz) zdobył wicemistrzostwo świata w klasie cadet[47]. W 1976 Romuald Knasiecki (Chemik Bydgoszcz) wywalczył tytuł mistrza Polski oraz mistrza świata w żeglarstwie bojerowym, a BOZŻ drużynowo pierwsze miejsce w kraju w żeglarstwie regatowym[46]. W okresie 1957-1986 regatowcy okręgu zdobyli na mistrzostwach Polski 34 medale (12 złotych, 14 srebrnych i 8 brązowych). W latach 80. XX w. z uwagi na coraz wyższe koszty jachtingu regatowego, wyczynem zajmowały się tylko 3 kluby bydgoskie: Astoria, Yacht Klub Polski oraz Zjednoczeni. Istniało natomiast kilkanaście sekcji przy klubach sportowych oraz zakładach pracy (Zachem, Makrum, Eltra, Stomil, Famor), które zajmowały się żeglarstwem turystycznym[46]. Od lat 60. bazą bydgoskiego żeglarstwa stał się Zalew Koronowski, gdzie m.in. w Pieczyskach wybudowano przystanie. W 1967 w ZNTK wybudowano żaglowy jacht pełnomorski „Euros” (armator Kolejowy Klub Sportowy „Brda”), który odbył kilka pionierskich wypraw oceanicznych, m.in. opływając Islandię (1968), przylądek Horn (1972, trzeci raz po „Darze Pomorza” i „Polonezie”), rejs non stop z Buenos Aires do Helu (kapitan Henryk Jaskuła), opłynięcie Spitsbergenu (1977) i inne[46].

Zapleczem sportu żeglarskiego w Bydgoszczy jest przede wszystkim tor regatowy oraz Zalew Koronowski. Istnieje 5 przystani żeglarskich, m.in. w Brdyujściu, na Brdzie (przystań Bydgoszcz) i Kanale Bydgoskim (marina Gwiazda). W Bydgoszczy znajduje się siedziba Kujawsko-Pomorskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego.

Siatkówka[edytuj]

Mecz ligowy siatkówki mężczyzn Łuczniczka Bydgoszcz - Skra Bełchatów 28 listopada 2009
Drużyna KS Pałac Bydgoszcz w sezonie 2014/2015

Wizytówką bydgoskiej siatkówki są seniorskie drużyny: KS Pałac Bydgoszcz występująca w ekstraklasie siatkówki kobiet oraz Łuczniczka Bydgoszcz w ekstraklasie siatkówki mężczyzn.

Początki uprawiania siatkówki w Bydgoszczy sięgają lat 20. XX w. W 1933 najlepszą drużyną męską w mieście była CWT Lotnictwa, a żeńską BKS Polonia[48]. W 1937 siatkówkę uprawiano w 8 klubach: KS KPW, Ciszewski Bydgoszcz, WKS ”Lot”, KSM KS „Leo”, Polonia, WKS i Kabel Polski Bydgoszcz[49], a w 1945 m.in. w klubach: Zjednoczenie, Brda, MKS, Polonia, Drukarz, Harcerski Klub Sportowy[50]. O mistrzostwo Pomorza w latach 1945-1950 bydgoskie „Zjednoczenie” konkurowało z toruńskim „Pomorzaninem”. W latach 50. w rozgrywkach okręgowych mężczyzn wyróżniały się „Kolejarz” i OWKS Zawisza[50]. Zespoły z województwa bydgoskiego nie odnosiły jednak większych sukcesów w skali krajowej. W latach 1965-1972 drużyna żeńska Astorii występowała w rozgrywkach ligi międzywojewódzkiej, a w II lidze w 1960 roku występował siatkarski zespół Zawiszy, a w 1961-1963 Astorii[51]. Po likwidacji sekcji w Astorii czołowi zawodnicy przeszli do innych klubów, w których zdobywali nawet miejsce w kadrze narodowej i olimpijskiej m.in. Romuald Paszkiewicz i Stanisław Zduńczyk[51]. W 1975 reaktywowano sekcję siatkówki męskiej w klubie Chemik Bydgoszcz. W 1976 powołano w Bydgoszczy Okręgowy Związek Piłki Siatkowej, w którym zarejestrowano 16 sekcji siatkarskich oraz 635 zawodniczek i zawodników[51]. Siatkówkę męską prowadziły m.in. kluby: Chemik Bydgoszcz, AZS-ATR, AZS-WSP, PZG Bydgoszcz, a żeńską – założony w 1976 MKS Pałac Bydgoszcz, którego bazą była hala sportowa w nowej placówce oświatowo-kulturalnej w Bydgoszczy – Pałacu Młodzieży[51]. W latach 1979-1981 w II lidze rywalizowała drużyna męska Chemika Bydgoszcz, a w 1986 do II ligi awansowały: Chemik oraz KS Pałac Bydgoszcz[51]. Obie drużyny w kolejnych latach rozwijały się sportowo.

Chemik Bydgoszcz grał w II i I lidze (1993, 1999-2005). Po awansie do najwyższej klasy ligowej w 2006 roku przekształcił się w spółkę akcyjną, przyjmując nazwę Łuczniczka Bydgoszcz S.A. W latach 2007-2016 klub osiągnął kilka sukcesów, m.in. w 2013 roku uzyskując 4. miejsce w ekstraklasie siatkówki mężczyzn, dwukrotnie dochodząc do półfinału Pucharu Polski (2010, 2013) oraz Pucharu Challenge siatkarzy (2013). W 2012 został mistrzem Polski Młodej Ligi. Wychowankiem i zawodnikiem Chemika był m.in. Michał Winiarski, długoletni zawodnik i kapitan reprezentacji Polski (212 spotkań), mistrz świata juniorów (2003) i seniorów (2014). W latach 2011-2013 w drużynie Łuczniczki grał późniejszy trener kadry Polski Stéphane Antiga.

Drużyna żeńska Pałacu Bydgoszcz w 1990 roku awansowała do I ligi, w 1992 wywalczyła Puchar Polski i awansowała do ekstraklasy siatkówki kobiet, a w 1993 osiągnęła mistrzostwo Polski (seniorek i juniorek)[52]. W kolejnych latach zespół był wielokrotnie medalistą mistrzostw Polski, zdobywcą Pucharu Polski (2001, 2005) i Superpucharu (2006). W klubie wychowano ponad 20 reprezentantek Polski w różnych kategoriach wiekowych[52]. Zawodniczka klubu Dominika Leśniewicz w 2003 roku została mistrzynią Europy, Ewa Kowalkowska była kapitanem reprezentacji Polski, uczestniczką Mistrzostw Europy (1995, 1997, 1999) i Mistrzostw Świata (2002), Dominika Schulz i Monika Gorzewska zdobyły z reprezentacją Polski złoty medal Letniej Uniwersjady 2007, a Agnieszka Obremska-Malinowska rozegrała w reprezentacji Polski 158 spotkań, trzykrotnie wystąpiła w mistrzostwach Europy (1995, 1997, 1999).

W 2001 roku drużyna Pałacu II awansowała do II ligi zapewniając Bydgoszczy obecność dwóch zespołów żeńskich grających w ligach państwowych[52]. Zawodniczki Pałacu Bydgoszcz uczestniczyły również w mistrzostwach Polski siatkówki plażowej uzyskując tytuły mistrzowskie (1998, 1999, Dominika Leśniewicz), srebrne (1999, 2000) oraz brązowe medale (1998)[52]. Dominikę Leśniewicz i Izabelę Rutkowską powołano do kadry Polski[52].

W 2016 w Bydgoszczy funkcjonowało kilka sekcji siatkówki mężczyzn: Łuczniczka Bydgoszcz (PlusLiga), BKS Chemik Bydgoszcz (III liga, juniorzy, kadeci, młodzicy), BKS Chemik II (juniorzy, kadeci, młodzicy) oraz kobiet: KS Pałac Bydgoszcz (Orlen Liga, juniorki, młodziczki), Pałac II WSG Bydgoszcz (II liga, juniorki, młodziczki)[53]. Mecze zespołów seniorskich Łuczniczki i Pałacu odbywają się w hali Łuczniczka. W Bydgoszczy znajduje się siedziba Kujawsko-Pomorskiego Związku Piłki Siatkowej[53].

W hali widowiskowo-sportowej „Łuczniczka” rozegrano od 2003 kilkanaście meczów reprezentacji Polski (Liga Światowa, Word Grand Prix), a także odbyły się mecze Mistrzostw Europy Kobiet w Siatkówce 2009 oraz drugiej fazy grupowej Mistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014.

Koszykówka[edytuj]

Zespół Artego Bydgoszcz rozgrywa mecz ekstraklasy koszykówki kobiet – 7 listopada 2015 w Artego Arenie
Zespół Astorii Bydgoszcz przed sezonem 2005/2006

Wizytówką bydgoskiej koszykówki są seniorskie drużyny: Artego Bydgoszcz występująca w ekstraklasie koszykówki kobiet oraz Astoria Bydgoszcz w I lidze koszykówki mężczyzn.

Początki uprawiania koszykówki w Bydgoszczy sięgają lat 20. XX w. W 1924 założono sekcję koszykówki w klubie Astoria Bydgoszcz. W 1929 w turnieju o mistrzostwo miasta grało 11 drużyn: szkolnych, TG Sokół i BKS Polonia[54]. W 1936 zorganizowano w Bydgoszczy podokręg Pomorskiego Okręgowego Związku Gier Sportowych[54]. W 1945 w Bydgoszczy istniało już 8 sekcji koszykówki. W rozgrywkach pomorskiej klasy A pierwsze i drugie miejsce zajęły kluby bydgoskie: „Zjednoczenie” i „Brda”[55]. W latach 50. XX w. w regionie kujawsko-pomorskim funkcjonowało 24 klubów, w tym kilka z Bydgoszczy, m.in.: MKS, Zawisza, Gwiazda, Brda, Astoria. W tym okresie najlepszą drużyną w województwie bydgoskim był AZS Toruń, w latach 1954-1969 występujący w ekstraklasie[55]. Drużyny bydgoskie walczyły m.in. w II lidze i lidze regionalnej do 1963, kiedy do ekstraklasy (na jeden sezon) awansował zespół Zawiszy. W latach 60. sekcje koszykówki posiadały ponadto: KKS „Brda” (liga okręgowa), AZS Bydgoszcz (liga okręgowa), KS „Głuchoniemi” (A-klasa), Astoria (juniorki i juniorzy), Międzyszkolny Klub Sportowy (juniorki i juniorzy) oraz szkolne koła sportowe[56]. W 1970 sekcję koszykarską w Zawiszy rozwiązano i przekazano bydgoskiej Astorii, gdzie od 1962 istniała nowo zbudowana hala sportowa z widownią na 2 tys. osób[55]. Do 1986 Astoria Bydgoszcz grała przez osiem sezonów w II lidze, pozostałe spędzając w III lidze. W 1987 zawodnicy klubu zdobyli tytuł mistrzów Polski w kategorii juniorów[55]. W tym roku koszykówkę w Bydgoszczy uprawiano w 4 klubach: Astorii, AZS, BKS oraz MKS-MDK nr 2[55]. W sezonach 1989/1990, 1991/1992, 2003/2004, 2004/2005 i 2005/2006 Astoria grała w ekstraklasie koszykówki mężczyzn. Najwyższą lokatą było 6 miejsce uzyskane w sezonie 2004/2005.

Koszykówka kobieca początkowo nie odnosiła większych sukcesów w skali krajowej. Dopiero w 1987 żeński zespół BKS Bydgoszcz awansował do II ligi[55]. W 1994 założono klub sportowy „Basket 25”, który później przekształcił się w Artego Bydgoszcz. Drużyna od sezonu 2008/2009 występuje w ekstraklasie koszykówki kobiet. W sezonach 2012/2013 i 2013/2014 uzyskała 3 lokaty, a w 2014/2015 i 2015/2016 – tytuły wicemistrza Polski.

W 2016 w Bydgoszczy funkcjonowało kilka sekcji koszykówki mężczyzn: Astoria Bydgoszcz (I liga, juniorzy), Novum/Astoria Bydgoszcz (III liga, juniorzy), MKS Novum Bydgoszcz (juniorzy), UKS Basket Regnum Bydgoszcz (juniorzy U-12) oraz kobiet: Artego Bydgoszcz (Basket Liga Kobiet), KS Basket 25 Bydgoszcz (juniorki), MUKS Bydgoszcz (juniorki), UKS Błękitny Delfin / Basket 25 Bydgoszcz (juniorki), MKS Flesz 63 (juniorki U-12), MKS Basket 67. Mecze zespołów seniorskich Astorii i Artego odbywają się w Artego Arenie. W Bydgoszczy znajduje się siedziba Kujawsko-Pomorskiego Związku Koszykówki[57].

W hali widowiskowo-sportowej „Łuczniczka” rozegrano od 2003 kilka meczów reprezentacji Polski, a także odbyły się w niej mecze grupy E Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009.

Piłka ręczna[edytuj]

Tradycje piłki ręcznej w Bydgoszczy sięgają dwudziestolecia międzywojennego. Propagatorami szczypiorniaka (piłki ręcznej mężczyzn) i hazeny (piłki ręcznej kobiet) były szkoły średnie, wojsko, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Rozgrywano turnieje o mistrzostwo miasta i regionu[58]. W latach 1946-1949 istniała w Bydgoszczy silna sekcja piłki ręcznej przy Klubie Sportowym „Zjednoczenie” (później „Związkowiec”), która grała z powodzeniem w I lidze[59]. W latach 50. XX w. utworzono sekcję piłki ręcznej przy Kolejowym Klubie Sportowym „Brda”, w 1958 przeniesioną do WKS Zawisza[60]. Szczypiorniści uczestniczyli w rozgrywkach ligi międzywojewódzkiej (województwa: bydgoskie, gdańskie, koszalińskie, szczecińskie), a później II i I ligi. W 1964 sekcję w Zawiszy rozwiązano, a dyscyplinę uprawiano tylko w szkołach (III liga)[60]. Dopiero w 1984 zespół AZS Bydgoszcz, składający się ze studentów (WSP, ATR) oraz uczniów bydgoskich szkół awansował na jeden sezon do II ligi[60]. W 1986 w Okręgowym Związku Piłki Ręcznej zarejestrowanych było 14 sekcji, a uprawnienia do gry posiadało około 500 zawodniczek i zawodników[60]. W 2007 roku założono Klub Uczelniany AZS UKW Bydgoszcz, który w kilku sezonach występował w I lidze (2010/2011, 2013/2014)[61].

W 2016 w Bydgoszczy funkcjonowało kilka sekcji piłki ręcznej: AZS UKW Bydgoszcz (II liga mężczyzn), BKS Bydgoszcz (II liga kobiet, liga juniorek), UKS „Iskra” (III liga, liga juniorów), BKS „Sokół”, UKS „Ułan” przy SP48[62]. W hali widowiskowo-sportowej „Łuczniczka” rozegrano od 2008 kilka meczów reprezentacji Polski.

Baseball[edytuj]

Bydgoski baseball reprezentuje UBKS Baza Bydgoszcz, założona przy Szkole Podstawowej nr 35 w 1994 r. przez dzisiejszego prezesa i trenera panią Beatę Kruszczyńską-Henke. Klub może pochwalić się wieloma sukcesami i osiągnięciami[63]. Baza od 2006 roku startuje w polskiej lidze baseballa.

Zobacz też: baseball, Polski Związek Baseballu i Softballu
Linki zewnętrzne: baseball.pl, [1]

Kolarstwo[edytuj]

Uczestnicy rajdu rowerowego w Myślęcinku

Bydgoszcz posiada godne uwagi tradycje kolarskie. Miasto poczynając od okresu międzywojennego było kojarzone z przemysłem rowerowym. W 1938 wyprodukowano w 4 bydgoskich fabrykach 130 tys. rowerów, co stanowiło 60% całej ówczesnej produkcji krajowej[64]. W latach 60., 70. i 80. XX w. w Zakładach Rowerowych „Romet” produkowano 1,2 mln rowerów rocznie w kilkudziesięciu gatunkach, w tym rowery wyścigowe używane przez kadrę narodową np. Romet Jaguar[65].

Pierwszy sportowy klub rowerowy: Bydgoskie Towarzystwo Cyklistów założono w 1922 roku[66]. W 1925 założono Bydgoski Klub Kolarzy, w 1928 włączony do Polonii Bydgoszcz[67]. W 1928 Feliks Więcek z klubu Polonia Bydgoszcz został historycznym zwycięzcą pierwszego Tour de Pologne[67]. W 1930 zwyciężył w ogólnopolskim „Biegu do Morza Polskiego”, a w 1932 w wyścigu „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” na trasie Kraków-Katowice-Kraków[64]. Więcek jeździł na rowerze „Pafaro-Rekord”, który był wyrobem bydgoskich zakładów rowerowych[67]. Innym kolarzem odnoszącym sukcesy był członek BTC Marian Ritter, który w 1935 został mistrzem województwa poznańskiego na szosie, a w 1936 mistrzem Pomorza oraz członkiem kardy narodowej na wyścig Berlin-Warszawa[67]. W 1935 utworzono w Bydgoszczy Okręg Polskiego Związku Towarzystw Kolarskich. Należało do niego 6 klubów, w tym 4 bydgoskie: BTC, Kolejowe Przysposobienie Wojskowe, KS „Tornedo” i TG „Sokół”[67]. W tym czasie na stadionie Polonii zbudowano tor wyścigowy (ziemny). W 1936 Pomorski Okręgowy Związek Kolarski zrzeszał 11 towarzystw kolarskich, urządził 20 wyścigów oraz 22 wycieczki rowerowe[67]. W1938 Bydgoszcz była organizatorem przełajowych mistrzostw Polski w kolarstwie[67].

W 1946 reaktywowano w Bydgoszczy Pomorski Okręgowy Związek Kolarski, który organizował wyścigi na szosie, na torze oraz przełaje[66]. Drużyna „Brdy” Bydgoszcz początkowo dominowała w rozgrywkach kolarskich województwa pomorskiego. Jako jedyna z terenu Polski północnej uczestniczyła w 1948 w Tour de Pologne[68]. W latach 50. XX w. dominowały w Bydgoszczy trzy sekcje kolarskie: KKS Brda-Kolejarz, Zrzeszenie-Stal (klub fabryczny Zjednoczonych Zakładów Rowerowych) oraz OWKS Zawisza[66]. W 1952 odbył się po raz pierwszy czteroetapowy wyścig kolarski „Dookoła Pomorza” (446 km), w którym 3 pierwsze miejsca zajęli członkowie klubów bydgoskich”[68]. W 1956 Cierajewski z Brdy-Kolejarza i M. Woźniak z Zawiszy znaleźli się w kadrze narodowej. Zawodnicy bydgoscy dominowali na Pomorzu i odnosili także pierwsze sukcesy w skali kraju, np. w 1954 W. Drążkowski Z Zawiszy wygrał wyścig na 200 km w ramach II Ogólnopolskiej Spartakiady w Warszawie i był drugi w wyścigu „Dookoła Warmii i Mazur”[69].

Po 1958 klubem kolarskim, który odnosił sukcesy na arenie krajowej był Romet Bydgoszcz (Stal, od 1957 Pafaro, później Romet)[70]. W latach 70. XX w. klub zdobywał drużynowe mistrzostwo Polski (1977), a jego zawodnicy byli indywidualnymi mistrzami Polski (Tadeusz Kmieć, Roman Wilczyński – 1972, 1973)[70]. Sekcja młodzieżowa Rometu – MKS MDK nr 2 (samodzielny od 1983) zdobywał drużynowe mistrzostwo Polski juniorów młodszych (1977) i młodzików (1978)[70]. Henryk Santysiak z Rometu uczestniczył w Wyścig Pokoju (1982), gdzie wygrał klasyfikację górską. W latach 80. XX w. Romet Bydgoszcz plasował się w ścisłej czołówce ośrodków kolarskich w Polsce[70].

Wychowankami tego klubu byli m.in.: Marek Szerszyński, Zbigniew Ludwiniak, Andrzej Maćkowski oraz olimpijczycy: Marek Leśniewski (1988 Seul, Barcelona 1992) i Sylwester Szmyd (2004 Ateny)[66]. Największymi sukcesami Marka Leśniewskiego były: zwycięstwo w Tour de Pologne 1985, srebrny medal w jeździe drużynowej na czas na Igrzyskach Olimpijskich w Seulu (1988), srebrny medal w wyścigu drużynowym na 100 km w mistrzostwach świata (1989) oraz 15 medali mistrzostw Polski, w tym 4 złote. Wielokrotnym mistrzem Polski był również Zbigniew Ludwiniak (1984-1990), a wicemistrzem Andrzej Maćkowski (1988-1990), który również uczestniczył w Wyścigu Pokoju (1990), zajmując w nim piąte miejsce - najlepsze z Polaków[69].

W 2016 Bydgoszcz dysponowała dwoma klubami kolarskimi (Romet Bydgoszcz i MKS „Emdek” – szkolenie młodzieży)[71].

Bydgoszcz na mapie wyścigów Tour de Pologne:

Rok Data Etap Zwycięzca
Tour de Pologne 1929 5 sierpnia II ŁódźBydgoszcz (224 km) Polska Józef Stefański
Tour de Pologne 1929 6 sierpnia III Bydgoszcz – Poznań (136 km) Polska Eugeniusz Michalak
Tour de Pologne 1949 27 sierpnia V Gdynia – Bydgoszcz (162 km) Rumunia Marin Niculescu
Tour de Pologne 1949 28 sierpnia VI Bydgoszcz – Poznań (136 km) Włochy Ulisse Spalazzi
Tour de Pologne 1952 21 sierpnia III Gdynia – Bydgoszcz (190 km) Polska Wacław Wrzesiński
Tour de Pologne 1952 22 sierpnia IV Bydgoszcz – Poznań (136 km) Polska Wacław Wrzesiński
Tour de Pologne 1953 14 września II Włocławek – Bydgoszcz (125 km) Polska Henryk Hadasik
Tour de Pologne 1953 15 września III Bydgoszcz – Gdańsk (203 km) Polska Wacław Wrzesiński
Tour de Pologne 1954 9 września IX Poznań – Bydgoszcz (140 km) Polska Stanisław Bugalski
Tour de Pologne 1954 10 września X Bydgoszcz – Gdańsk (175 km) Polska Józef Woźniak
Tour de Pologne 1955 21 września I Gdynia – Bydgoszcz (189 km) Polska Stanisław Królak
Tour de Pologne 1955 22 września II Bydgoszcz – Poznań (135 km) Polska Wacław Wójcik
Tour de Pologne 1956 14 września VI Poznań – Bydgoszcz (137 km) Polska Stanisław Królak
Tour de Pologne 1956 15 września III Bydgoszcz – Toruń (39 km, jazda ind. na czas) Polska Stanisław Bedyński
Tour de Pologne 1993 10 września XI Gniezno – Bydgoszcz (106 km) Polska Cezary Zamana
Tour de Pologne 1993 11 września XII Bydgoszcz – Płock (165 km) Litwa Jonas Romanovas
Tour de Pologne 2003 10 września III Ostróda – Bydgoszcz (204 km) Włochy Daniele Bennati
Tour de Pologne 2004 8 września III Ostróda – Bydgoszcz (204 km) Australia Allan Davis
Tour de Pologne 2005 14 września III Ostróda – Bydgoszcz (212 km) Estonia Jaan Kirsipuu
Tour de Pologne 2006 7 września IV Bydgoszcz – Poznań (182 km) Włochy Daniele Bennati
Tour de Pologne 2014 3 sierpnia I Gdańsk – Bydgoszcz (226 km) Białoruś Jauhien Hutarowicz

Hokej na lodzie[edytuj]

Początki uprawiania hokeja na lodzie w Bydgoszczy sięgają 1926 roku w sekcjach: BTW i BKS Polonia[72]. Bazą do uprawniania hokeja było początkowo lodowisko BKS przy parku Jana Kochanowskiego (0,4 ha) oraz BTW w ogrodach Patzera (0,8 ha). W 1932 otwarto lodowisko BKS Polonia przy ul. Hetmańskiej z bufetem, oświetleniem i megafonami[72]. W 1945 sekcję hokeja na lodzie zorganizował „Partyzant” (później „Gwardia”) oraz „Brda”[73]. Obie bydgoskie drużyny rywalizowały z toruńskim „Pomorzaninem”. Od 1948 hokeiści „Gwardii” uczestniczyli w rozgrywkach I ligi. W 1953 w województwie bydgoskim trzy zespoły osiągnęły „miarę krajową”: Kolejarz Toruń, Gwardia Bydgoszcz i OWKS Zawisza Bydgoszcz[73]. W 1954 i 1955 Gwardia uzyskała tytuł wicemistrza kraju (za OWKS Warszawa), a trzech zawodników zaliczono do kadry narodowej[73]. W klasie wojewódzkiej grało wówczas 8 drużyn, a w klasie B i juniorów – 20. W I lidze, bądź okresowo w II lidze występowały dwie drużyny bydgoskie: Gwardia i CWKS Bydgoszcz (sekcja rozwiązana w 1957)[73]. W 1959 roku zbudowano w czynie społecznym czwarte w Polsce sztuczne lodowisko (po Katowicach, Warszawie i Łodzi) przy Bydgoskich Zakładach Mięsnych, które dostarczały mocy chłodniczej[74]. W konkursie „Ilustrowanego Kuriera Polskiego” lodowisko otrzymało nazwę „Torbyd” i stało się bazą dla zawodników Polonii Bydgoszcz[74]. W latach 1979-1980 w Bydgoszczy zbudowano drugą płytę hokejową (w latach 80. zadaszoną), zaś własna maszynownia pozwoliła na oddzielenie się od Zakładów Mięsnych[74]. W latach 60. XX w. hokej w Bydgoszczy rozwijał się bujnie i stał na wysokim poziomie w skali całego kraju. Sekcje hokejowe utrzymywały: Polonia, Budowlani (do 1966), MKS, a w latach 1962-1967 ponownie Zawisza, który występował w II lidze[74]. Zespół Polonii w 1960 awansował do ekstraklasy, gdzie dwa razy osiągnął 3. miejsce (1964 i 1965)[74], a w 1963 także puchar Polskiego Związku Hokeja na Lodzie[75]. W 1966 hokeiści Polonii uzyskali tytuł mistrza Polski juniorów, w latach 1967 i 1972 – tytuł wicemistrza kraju, a w 1963, 1973 i 1975 – 3. miejsca. Polonia występowała w ekstraklasie aż do 1978, kiedy po spadku do II ligi została przekazana do BKS „Budowlani”, który z kolei grał w ekstraklasie w latach 1980-1984[74]. Sekcje hokejowe innych klubów z powodu malejącej popularności dyscypliny (m.in. z uwagi na koszty) uległy likwidacji. W 1984 bydgoski hokej wrócił do Polonii, która przejęła na własność od miasta lodowisko „Torbyd[74]. Drużyna Polonii mimo awansu, zrezygnowała z gry w ekstraklasie z powodów finansowych. W 1992 sekcja hokejowa usamodzielniła się i działała pod nazwą BTH Bydgoszcz, występując na zapleczu ekstraklasy[76]. W 2003 z powodu zamknięcia lodowiska „Torbyd” sekcja uległa rozwiązaniu, a zawodnicy zasilili inne kluby hokejowe.

Wychowankami Polonii było wielu zawodników kadry Polski, m.in. Andrzej Tkacz – dwukrotny olimpijczyk (1972 Sapporo, 1976 Innsbruck), 8-krotny uczestnik mistrzostw świata, późniejszy trener kadry narodowej, Marian Feter – olimpijczyk z Sapporo 1972, uczestnik czterech mistrzostw świata. Poza tym 13 zawodników Polonii w latach 60., 70. i 80. występowało w reprezentacji Polski[74]. W latach 90. wychowankowie BTH Bydgoszcz: Łukasz Sokół i Tomasz Proszkiewicz) występowali w meczach kadry narodowej.

 Z tym tematem związane są kategorie: Hokeiści Polonii Bydgoszcz, Hokeiści BTH Bydgoszcz.

Psie Zaprzęgi[edytuj]

Od 2006 r. na terenie Bydgoszczy istnieje Klub Miłośników Psich Zaprzęgów „Śnieżne Psy”, który należy do Polskiego Związku Sportu Psich Zaprzęgów, a jego członkowie mogą się poszczycić wieloma nagrodami, wyróżnieniami, a także trzykrotnie zorganizowanymi zawodami w Myślęcinku[77].

Wioślarstwo i kajakarstwo w Bydgoszczy. W wierszu górnym przystanie wioślarskie i kajakarskie na Brdzie: dawny budynek klubu Frithjof (1894), Bydgoski Klub Wioślarek (1926), przystań UKS Kopernik, Lotto-Bydgostia (1928), Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie (1920), przystań WKS Zawisza na Wyspie Młyńskiej, tor regatowy w Brdyujściu, stanica wodna Pałacu Młodzieży, ognisko TKKF Orzeł. W wierszu dolnym medaliści olimpijscy Lotto-Bydgostii, wioślarze i kajakarze na Brdzie, osady brytyjska i litewska podczas regat Wielka Wioślarska o Puchar Brdy, zawody na torze regatowym
Wioślarstwo i kajakarstwo w Bydgoszczy. W wierszu górnym przystanie wioślarskie i kajakarskie na Brdzie: dawny budynek klubu Frithjof (1894), Bydgoski Klub Wioślarek (1926), przystań UKS Kopernik, Lotto-Bydgostia (1928), Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie (1920), przystań WKS Zawisza na Wyspie Młyńskiej, tor regatowy w Brdyujściu, stanica wodna Pałacu Młodzieży, ognisko TKKF Orzeł. W wierszu dolnym medaliści olimpijscy Lotto-Bydgostii, wioślarze i kajakarze na Brdzie, osady brytyjska i litewska podczas regat Wielka Wioślarska o Puchar Brdy, zawody na torze regatowym

Tenis stołowy[edytuj]

W tenisa stołowego w Bydgoszczy grano już w dwudziestoleciu międzywojennym: w klubach sportowych (Polonia, BKW, Gwiazda i inne), harcerstwie, organizacjach młodzieżowych i stowarzyszeniach wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego. Organizowano wewnętrzne zawody, a od 1931 także turnieje o mistrzostwo miasta[78]. W 1933 w mistrzostwach Bydgoszczy brało udział 100 zawodników, a na turnieju w Toruniu reprezentacja Bydgoszczy zajęła II miejsce za reprezentacją Warszawy. W 1935 zawodnicy bydgoscy zdobyli drużynowo 5. miejsce w mistrzostwach Polski[78]. Po II wojnie światowej sekcje tenisa stołowego założono w wielu klubach sportowych (m.in. Zjednoczenie, Polonia, Budowlani, Ogniwo, Zawisza), przy stowarzyszeniach, zakładach pracy, harcerstwie, rozgrywano też indywidualne mistrzostwa miasta oraz województwa pomorskiego[79]. Na przełomie lat 40. i 50. XX w. Pomorze obok Śląska uznawano za region o największej popularności tenisa stołowego. W 1949 w wojewódzkiej klasie A grało 10 drużyn, a w klasie B – 34 zespołów[79]. W 1954 powołano ligę państwową, lecz nie występowały w niej zespoły z województwa bydgoskiego. W 1973 w ramach reformy administracyjnej powstało 49 Okręgowych Związków Tenisa Stołowego, m.in. w Bydgoszczy, a w 1976 rozpoczęto rozgrywki ligi kobiet[80]. W latach 70. i 80. w polskim tenisie stołowym dominowali zawodnicy wywodzący się z klubów akademickich z Gdańska, Warszawy, Łodzi i Górnego Śląska. Zawodnicy Gwiazdy Bydgoszcz w latach 90. XX w. grali w II lidze tenisa stołowego mężczyzn. W 1999 powołano 16 Związków Tenisa Stołowego, m.in. Kujawsko-Pomorski Związek Tenisa Stołowego w Bydgoszczy[81], a w 2009 założono Polską Superligę Tenisa Stołowego[82]. W tym okresie wysoki poziom sportowy osiągnęła sekcja tenisa stołowego w klubie Gwiazda Bydgoszcz. W ciągu 3 lat (2011-2014) tenisiści Gwiazdy awansowali z III ligi do ekstraklasy. W pierwszym sezonie w Superlidze (2014/2015) wywalczyli 8. miejsce[83]. W 2015 w Bydgoszczy odbył się turniej finałowy Drużynowego Pucharu Polski mężczyzn, w którym zwyciężyła drużyna Zooleszcz Gwiazdy[84].

W 2016 w Bydgoszczy funkcjonowały następujące sekcje tenisa stołowego: KS Gwiazda Bydgoszcz, MKS Emdek Bydgoszcz, UKS Tytan Bydgoszcz, UKS ZS 27 Osowa Góra[85]. Gwiazda i Emdek posiadają szeroką kadrę młodzieżową, która uczestniczy w rozgrywkach od II do VI ligi. Drużyna Zooleszcz Gwiazda Bydgoszcz uczestniczy w rozgrywkach Superligi mężczyzn[86], a MKS Emdek-Eltech Bydgoszcz w rozgrywkach I ligi kobiet (grupa północna)[87]. Mecze ligowe zespołu Zooleszcz Gwiazda odbywają się w hali przy ul. Bronikowskiego 45 w Bydgoszczy.

Bydgoscy mistrzowie[edytuj]

Z Bydgoszczą związana jest duża liczba rekordzistów i medalistów Mistrzostw Polski, Europy, Świata czy Igrzysk Olimpijskich.

Bydgoscy indywidualni mistrzowie Polski[edytuj]

Bydgoscy drużynowi mistrzowie Polski[edytuj]

Bydgoscy mistrzowie Europy[edytuj]

Bydgoscy mistrzowie świata[edytuj]

Bydgoscy medaliści Igrzysk Olimpijskich[edytuj]

Olympic rings with white rims.svg

26 bydgoszczan zdobyło łącznie 29 medali, w tym 5 złotych, 8 srebrnych i 16 brązowych. Stanowi to 10% wszystkich medali zdobytych na letnich olimpiadach przez Polaków. Lekkoatletka Teresa Ciepły zdobyła 3 medale (złoto, srebro i brąz), podobnie jak kajakarka Beata Mikołajczyk (srebro, dwukrotnie brąz) oraz piątka bydgoszczan po dwa: wioślarze: Robert Sycz (dwukrotnie złoto), Jerzy Braun (srebrny i brązowy), Magdalena Fularczyk-Kozłowska (złoto i brąz), Teodor Kocerka (dwukrotnie brąz), Dariusz Białkowski (dwukrotnie brąz).

Medal Medalista Dyscyplina Olimpiada
Gold medal with cup.svg Magdalena Fularczyk-Kozłowska
Natalia Madaj
wioślarstwo Rio de Janeiro 2016
złoto Robert Sycz wioślarstwo Ateny 2004
złoto Robert Sycz wioślarstwo Sydney 2000
złoto Teresa Ciepły lekkoatletyka Tokio 1964
złoto Zdzisław Krzyszkowiak lekkoatletyka Rzym 1960
Silver medal with cup.svg Beata Mikołajczyk kajakarstwo Pekin 2008
srebro Miłosz Bernatajtys
Bartłomiej Pawełczak
wioślarstwo Pekin 2008
srebro Ivan Klementiev kajakarstwo Atlanta 1996
srebro Maciej Freimut kajakarstwo Barcelona 1992
srebro Marek Leśniewski kolarstwo Seul 1988
srebro Teresa Ciepły lekkoatletyka Tokio 1964
srebro Jerzy Adamski boks Rzym 1960
srebro Jerzy Braun wioślarstwo Los Angeles 1932
Bronze medal with cup.svg Beata Mikołajczyk kajakarstwo Rio de Janeiro 2016
brąz Monika Ciaciuch wioślarstwo Rio de Janeiro 2016
brąz Beata Mikołajczyk kajakarstwo Londyn 2012
brąz Magdalena Fularczyk wioślarstwo Londyn 2012
brąz Dariusz Białkowski kajakarstwo Sydney 2000
brąz Jacek Streich wioślarstwo Barcelona 1992
brąz Dariusz Białkowski kajakarstwo Barcelona 1992
brąz Sławomir Zawada podnoszenie ciężarów Seul 1988
brąz Ryszard Kubiak wioślarstwo Moskwa 1980
brąz Brunon Bendig boks Rzym 1960
brąz Teresa Ciepły lekkoatletyka Rzym 1960
brąz Teodor Kocerka wioślarstwo Rzym 1960
brąz Daniela Walkowiakówna-Pilecka kajakarstwo Rzym 1960
brąz Teodor Kocerka wioślarstwo Helsinki 1952
brąz Jerzy Braun wioślarstwo Los Angeles 1932
brąz Leon Birkholc
Franciszek Bronikowski
Edmund Jankowski
Bernard Ormanowski
Bolesław Drewek (sternik)
wioślarstwo Amsterdam 1928

Historia poszczególnych bydgoskich medali[edytuj]

W eliminacjach Polacy wygrali kolejno z Japonią, Francją i Belgią, w półfinale najpierw płynąc sami uzyskali czas 7.20,4, a następnie przegrali ze Szwajcarią w czasie 7.12,8 (Szwajcaria 7.01,4), zajmując 3 miejsce i zdobywając brązowy medal (zwycięstwo Włochy – 6.43,4).
Wszyscy członkowie osady należeli do Bydgoskiego Towarzystwa Wioślarskiego.
Wygrał m.in. z ówczesnym mistrzem Europy Horstem Rascherem (RFN)

Imprezy sportowe w Bydgoszczy[edytuj]

Mistrzostwa Świata Karate Shōtōkan, 1-3 kwietnia 2016 w hali Łuczniczka

W Bydgoszczy rozgrywane są co roku imprezy międzynarodowe, głównie w dyscyplinach: lekkiej atletyce, sporcie żużlowym, wioślarstwie, kajakarstwie, piłce nożnej oraz sportach halowych: koszykówce, siatkówce, piłce ręcznej.

Lekkoatletyka[edytuj]

W latach 2005–2011 Stadion im. Zdzisława Krzyszkowiaka jako jedyny w Polsce spełniał normy IAAF, z tego też powodu Bydgoszcz stała się nieoficjalną stolicą lekkiej atletyki w Polsce. Miasto gościło następujące imprezy rangi międzynarodowej:

Żużel[edytuj]

Bydgoszcz jest pierwszym miastem w Polsce, które organizowało turnieje Grand Prix IMŚ na Żużlu, od 1998 r. nieprzerwanie do 2010 r. Impreza ta wyłania Indywidualnego Mistrza Świata na Żużlu.

Piłka nożna[edytuj]

Siatkówka[edytuj]

Od 2003 r. w Bydgoszczy rozegrano w hali widowiskowo-sportowej „Łuczniczka” kilkanaście spotkań reprezentacji Polski w siatkówce:

Koszykówka[edytuj]

Od 2003 w Bydgoszczy rozegrano w hali widowiskowo-sportowej „Łuczniczka” kilka spotkań reprezentacji Polski, m.in. mecz reprezentacji żeńskiej PolskaBiałoruś 31 maja 2009 r.

W 2009 rozegrano w Bydgoszczy 9 meczów, pomiędzy zespołami grupy E Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn: Rosji, Francji, Grecji, Niemiec, Chorwacji i Macedonii.

W 2011 rozegrano mecze grup A, B i E Mistrzostw Europy w Koszykówce Kobiet w hali Łuczniczka z udziałem zespołów: Litwy, Rosji, Turcji, Słowacji, Czech, Białorusi, Wielkiej Brytanii i Izraela

Piłka ręczna[edytuj]

W Bydgoszczy rozegrano w hali widowiskowo-sportowej „Łuczniczka” kilka spotkań reprezentacji Polski, m.in.:

Karate[edytuj]

Strzelectwo[edytuj]

Sporty wodne[edytuj]

Obiekty sportowe i rekreacyjne[edytuj]

Stadion TKKF, na którym trenuje i rozgrywa mecze ekstraligowy kobiecy zespół piłkarski KKP Bydgoszcz
Boisko Orlik 2012 w Fordonie
Kartodrom Bydgoszcz w 2005 r. przed przebudową
Przystań sekcji wodnej Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej
Stok narciarski w Myślęcinku
Wnętrze skateparku w Myślęcinku

Na terenie miasta Bydgoszczy znajdują się cztery główne obiekty sportu wyczynowego oraz ponad setka innych obiektów sportowych[101].

Obiekty sportu wyczynowego[edytuj]

Według opracowań Miejskiej Pracowni Urbanistycznej obiekty sportu wyczynowego na terenie Bydgoszczy to[101]:

  • Stadion Zawiszy Bydgoszcz im. Zdzisława Krzyszkowiaka o pojemności 21,5 tys. widzów, spełniający wymogi techniczno-organizacyjne PZPN, UEFA i FIFA. Posiada boisko piłkarskie o wymiarach 105 × 63 m z podgrzewaną murawą, otoczone infrastrukturą lekkoatletyczną (m.in. 9-torową bieżnia i miejscami do uprawiania wszelkich lekkoatletycznych konkurencji technicznych). www panorama
  • Hala sportowo-widowiskowa Łuczniczka o pojemności do 8 tys. widzów. Może pełnić funkcję hali sportowej, koncertowej i wystawienniczej. Dysponuje m.in. boiskiem o wymiarach 53 × 33 m, kręgielnią, restauracją i klubem fitness. Przy obiekcie zlokalizowano boisko sportowe, kryte korty tenisowe i tor łuczniczy. www panorama
  • Stadion Polonii Bydgoszcz (żużlowy i piłkarski) o pojemności 20 tys. widzów. Posiada boisko piłkarskie o wymiarach 105 × 66 m, otoczone torem żużlowym o długości 343 m o nawierzchni granitowej. www
  • Tor regatowy – długości 2 km w pobliżu ujścia Brdy do Wisły. Organizowane są na nim treningi oraz zawody krajowe i międzynarodowe w dyscyplinach: wioślarstwa, kajakarstwa, kajak-polo oraz żeglarstwa.

Obiekty sportowe ogólnodostępne[edytuj]

Według opracowań Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w 2012 r. na terenie Bydgoszczy znajdowało się 111 obiektów sportowych (nie uwzględniając sal gimnastycznych przy placówkach oświatowych), z czego 97 obiektów jest publicznie dostępnych[101]. Niektóre z nich dostępne są dla mieszkańców tylko częściowo, na ogół po godzinach zarezerwowanych dla uczniów, placówek oświaty, bądź członków klubów sportowych[101].

Na ww. obiekty sportowe składają się[101]:

  • Stadiony sportowe (6, w tym 2 z widownią powyżej 10 tys.). Spośród stadionów sportowych na terenie Bydgoszczy jeden jest w pełni otwarty, zaś cztery są dostępne do użytku publicznego częściowo. W pełni dostępny jest obiekt ZM TKKF przy ul. Słowiańskiej 7, gdzie można uprawiać piłkę nożną, sporty lekkoatletyczne i inne formy rekreacji. Niedostępny pozostaje natomiast stadion Bydgoskiego Towarzystwa Żużlowego przy ul, Sportowej 2, dostosowany do żużla i piłki nożnej. Obiekty dostępne częściowo to:
    • stadion Zawiszy (ul. Gdańska 133),
    • boiska rezerwowe CWZS „Zawisza” (ul. Sielska 12),
    • stadion BKS „Chemik” (ul. Glinki 79),
    • stadion KS „Gwiazda” (ul. Nakielska 34), dostosowany do piłki nożnej, piłki plażowej i sportów lekkoatletycznych.
  • Hale sportowe (14). Dziesięć hal zapewnia częściowy dostęp dla osób postronnych:
    • hala CWZS „Zawisza” (ul. Gdańska 163) – piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny;
    • hala BKS „Chemik” (ul. Glinki 79) – piłka siatkowa, koszykówka;
    • hala ZS Mechanicznych nr 1 (ul. Świętej Trójcy 37) – piłka siatkowa, koszykówka, futsal, unihokej, gimnastyka;
    • hala sportowo-widowiskowa „Łuczniczka” (ul. Toruńska 59) – piłka ręczna, piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny;
    • hala AZS UKW (ul. Sportowa 2) – piłka ręczna, siatkowa, koszykówka, tenis ziemny, judo;
    • hala ZS nr 28 (ul. Kromera 11) – piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny;
    • hala ZS nr 7 (ul. Waryńskiego 1) – piłka ręczna, piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny, futsal;
    • hala ZS nr 16 (ul. Koronowska 74) – piłka ręczna, piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny, futsal;
    • hala ZS nr 15 (ul. Czerkaska 8) – piłka siatkowa, koszykówka;
    • hala CWZS „Zawisza” (ul. Królowej Jadwigi 23) – posiada nienormatywne wymiary areny;
    • hala gimnastyczna CWZS „Zawisza” (ul. Gdańska 163, niedostępna dla ogółu mieszkańców) – gimnastyka sportowa, akrobatyka sportowa, fitness, tenis ziemny;
    • hala Pałacu Młodzieży (ul. Jagiellońska 27, niedostępna dla ogółu mieszkańców) – piłka siatkowa, koszykówka, tenis ziemny;
    • hala bokserska CWZS „Zawisza” (ul. Gdańska 163, niedostępna dla ogółu mieszkańców) – boks, boks tajski;
    • hala podnoszenia ciężarów CWZS „Zawisza” (ul. Gdańska 163, niedostępna dla ogółu mieszkańców) – sporty siłowe, podnoszenie ciężarów.
  • Korty tenisowe (14). Wszystkie dostępne są do użytku publicznego, ale 5 obiektów tylko częściowo. Są to obiekty: AZS UKW (ul. Sportowa 2, częściowo dostępny), CWZS „Zawisza” (ul. Gdańska 163, częściowo dostępny), TKKF Śródmieście (ul. Markwarta 10a), TKKF Zjednoczenia (ul. Kalinowa 1), TKKF Świt (ul. Nakielska 70), TKKF Orzeł (ul. Abrahama 2a), Towarzystwo Gimnastyczne Sokół 2 (osiedle Bajka w Fordonie), ZS nr 5 (ul. Piwnika Ponurego 10), ZS nr 5 (ul. Berlinga 3), ZS nr 27 (ul. Sardynkowa 7), SP nr 26 (ul. Zacisze 16), Bydgoskie Towarzystwo Tenisowe (ul. Toruńska 51a, częściowo dostępny), Klub Tenisowy Centrum (ul. Nowotoruńska 3, częściowo dostępny), TKKF Zjednoczeni (ul. Curie Skłodowskiej 33 b).
  • Baseny (11). Przy placówkach oświatowych funkcjonuje 8 basenów, w tym 7 w szkołach i 1 w Pałacu Młodzieży. Sieć pływalni dopełniają baseny zarządzane przez CWZS Zawisza oraz AZS UKW. Kompleks przy ul. Królowej Jadwigi 23, mieszczący pływalnię krytą i odkrytą, przeznaczony jest do pływania i uprawiania dyscypliny kajak-polo. Nowy basen powstaje przy ul. Stawowej 39 na osiedlu Błonie.
  • Boiska sportowe Orlik 2012. Na terenie Bydgoszczy zlokalizowanych jest 23 kompleksów tego typu przystosowanych do uprawiania piłki nożnej, koszykówki i siatkówki. Wszystkie obiekty znajdują. się przy placówkach oświaty: ZS nr 5 (ul. Piwnika Ponurego 10), ZS nr 27 (ul. Sardynkowa 7), SP nr 28 (ul. Baczyńskiego 1), Gm nr 24 (ul. Kościuszki 37a), SP nr 63 (ul. Goszczyńskiego), ZS (ul. Stawowa 53), ZS nr 28 (ul. Kromera 11), ZS nr 3 (ul. Pijarów 4), ZS nr 14 (ul. Kcyńska 49), ZS nr 19 (ul. Siedleckiego 11), ZS nr 13 (ul. Hutnicza 39), SP nr 10 (ul. Śląska 7), SP nr 33 (ul. Węgierska 11), ZS nr 16 (ul. Koronowska 74), ZS nr 15 (ul. Czerkaska 3), Gm nr 9 (ul. Gajowa 94), SP nr 65 (ul. Duracza 7), SP nr 20 (ul. Grabowa 4), ZSO nr 3 (ul. Nowogrodzka 3), SP nr 36 (ul. Berlinga 3). SP nr 37 (ul. Gdańska 122), ZS nr 22 (ul. Opławiec 157), ZSO nr 6 (ul. Staszica 4).
  • Boiska do siatkówki plażowej (2). Obiekty umożliwiają uprawianie siatkówki plażowej i piłki nożnej plażowej:
    • boisko KS „Gwiazda” (ul. Nakielska 84)
    • boisko przy hali Łuczniczka (ul. Toruńska 59)
  • Boiska wielofunkcyjne (9). Dwa boiska zarządzane są przez rady osiedli i udostępnione w pełni do użytku publicznego. Są to boiska przy ul. Swobodnej i Bora Komorowskiego, przystosowane do siatkówki koszykówki, piłki ręcznej i tenisa. Reszta, funkcjonująca przy placówkach oświaty i klubie UKS, udostępnia swoją infrastrukturę tylko częściowo. Są to boiska: przy przy ZS nr 15 (ul. Czerkaska 3), ZS nr 20 (ul. Sielska 34), ZS Budowlanych (ul. Pestalozziego 13), UKS „Alfa” (ul. Sielska 12, dostosowane do rugby), ZS nr 17 (ul. Kapliczna 7), SP nr 4 (ul. Wyzwolenia 4), VII LO (ul. 11 Listopada 4).
  • Strzelnice (4). Na terenie miasta znajdują się strzelnice kulowe i pneumatyczne. Strzelnica CWZS „Zawisza” (ul. Gdańska 163) i strzelnica Bydgoskiego Towarzystwa Strzeleckiego „Kaliber” (ul. Śniadeckich 32) nie są powszechnie dostępne dla mieszkańców. Natomiast obiekty należące do Zarządu Wojewódzkiego Ligi Obrony Kraju przy ul. Toruńskiej 30 i do ZS Medycznych przy ul. Swarzewskiej 10 są dostępne częściowo.
  • Przystanie żeglarskie (5). Dwie dostępne są wyłącznie dla członków klubów i organizacji zarządzających obiektami, dwie dostępne częściowo, a jedna (marina Gwiazda) całkowicie dostępna do użytku publicznego. Przystanie znajdują się przy torze regatowym w Brdyujściu, Brdzie, Kanale Bydgoskim i na akwenie Balaton.
  • Przystanie wioślarskie (6). Większość jest dostępnych wyłącznie dla członków klubów sportowych, zaś częściowo udostępnione dla osób postronnych są dwie przystanie: CWZS „Zawisza” realizowana w ramach kompleksu turystycznej przystani jachtowej na Wyspie Młyńskiej oraz CWZS „Zawisza” przy ul. Witebskiej 18 na torze regatowym w Brdyujściu.
  • Przystanie kajakarskie (7). Większość jest dostępnych wyłącznie dla członków klubów i organizacji zarządzających obiektami, zaś przystań TKKF „Orzeł” (ul. Nadrzeczna 2) otwarta jest w pełni do użytku publicznego.
  • Pola golfowe (2). W Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku znajdują się dwa obiekty golfowe, przy czym mniejszy z nich dostosowany jest wyłącznie do mini golfa.. Drugie pole posiada dziewięć dołków, z czego dwa to tzw. dołki specjalne. Ponadto na łące w centralnej części wyspy przy ul. Spornej, znajduje się pole golfowe (zarządzane do 2010 roku przez Bydgoski Klub Golfowy).
  • Kręgielnie (2). Są to: Broadway Bowling & Club przy ul. Pułaskiego 45 i w HSW „Łuczniczka” przy ul. Toruńskiej 59.
  • Skateparki (2). Jeden skatepark zlokalizowany jest w Fordonie przy ulicy Piwnika Ponurego 10, a drugi w LPKiW. Obiekt znajdujący się w Myślęcinku jest kryty. Hala o powierzchni 100 × 30 m przystosowana jest dla osób jeżdżących na rolkach, deskorolkach i BMX-ach.
  • Tor kartingowy (ul. Fordońska 150). Obiekt zarządzany jest przez Polski Związek Motorowy i udostępnia częściowo swoją infrastrukturę do użytku publicznego. Po przebudowie w 2012 r. mierzy 1017 metrów.
  • Tor speedrowerowy (ul. Wiszniewskiego 2). Odpowiada wymogom Międzynarodowej Federacji Cycle Speedway. Dostępny jest dla członków BTS „Speedrower” zarządzającej obiektem.
  • Tor łuczniczy, zlokalizowany przy hali Łuczniczka.
  • Tor kajakarstwa górskiego – jedyny w Polsce usytuowany centrum miasta,

Pozostałe obiekty sportu i rekreacji[edytuj]

Na terenie miasta funkcjonuje także wiele innych obiektów sportu i rekreacji dostępnych dla mieszkańców, stanowiących własność komunalną, bądź prywatną. Najważniejsze z nich to[101]:

  • Stok narciarski sztucznie naśnieżany na górze Myślęcińskiej o wysokości 107 m n.p.m. Wyposażony jest w trzy wyciągi, które prowadzą do trzech osobno wyznaczonych tras dostosowanych do narciarzy o różnym stopniu umiejętności i w różnym wieku.
  • Kryte lodowiska (2). Funkcjonują w porze zimowej w Fordonie i na Wyżynach.
  • Wakepark – od 2012 r. w ofercie LKPiW, umożliwia uprawianie wakeboardingu (sportu polegającego na płynięciu na powierzchni wody stojąc na desce i trzymając w rękach linę zaczepioną do wyciągu).
  • Ośrodki jazdy konnej:
    • Ośrodek Rekreacji Konnej „Myślęcinek”;
    • Ośrodek Rekreacji Konnej w Fordonie (ul. Bora-Komorowskie go 85a);
    • Stowarzyszenie Kujawsko-Pomorskie Klub Jeździecki w Bydgoszczy (ul. Nakielska 264).
  • Park linowy na terenie Parku Rozrywki LPKiW;
  • Siłownie i kluby fitness
    • Indigo Studio Pilates & Fitness (ul. Gajowa 85);
    • Studio Treningu Personalnego CB163 Fitness (ul. Gdańska 163, Obiekty Zawisza)
  • Centrum Zabaw Rodzinnych Family Park;
  • Paintball Planet, wykorzystujący dwa pola na terenie Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku;
  • Laser Fight (laserowy paintball, ul. Dworcowa 100);
  • Miasteczko rowerowe na Wyżynach (ul. Ogrody);
  • Tor mini-kartingowy w hali pod hipermarketem Tesco (ul. Toruńska 101);
  • Ścianki wspinaczkowe (ul. Świecka 8, ul. Jagiellońska 12, Fordońska 246);
  • Nurkowanie (pływalnia „Astoria” przy ul. Królowej Jadwigi 23);
  • Wędkarstwo. Według Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w Bydgoszczy, do wód ogólnie dostępnych dla wędkarzy należą: Kanał Bydgoski (wchodzący w obwód Noteci), Brda od granicy miasta do jazu Czersko Polskie i śluzy Brdyujście, glinianka Fordon (6 ha), jezioro Plątnowo (3,4 ha). Wędkarze, mają także możliwość połowu ryb na zbiornikach wodnych Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku od 1 maja do 30 listopada (za opłatą).

Infrastrukturę rekreacyjną uzupełnia baza kempingów i pól biwakowych na terenie miasta[101]:

  • Kemping PTTK nr 16 przy ul. Biwakowej 8 (osiedle Janowo), z sezonową bazą noclegową dla 120 osób w domkach campingowych;
  • Pole biwakowe PTTK przy ul. Biwakowej 8 w gestii Regionalnego Oddziału PTTK „Szlak Brdy”. Jest to obiekt sezonowy, położony w obszarze leśnym nad rzeką Brdą. Dysponuje wypożyczalnią sprzętu wodnego oraz 323 miejscami noclegowymi w domkach i 716 miejscami noclegowymi na polu campingowym:
  • Marina Gwiazda usytuowana na styku nowego i starego odcinka Kanału Bydgoskiego, przy śluzach: Czyżkówko i zabytkowej śluzie VI. Dysponuje ze stanowiskami postojowymi dla ok. 15 jachtów oraz parkingiem dla samochodów i wozów campingowych.

Muzeum sportu[edytuj]

 Osobny artykuł: Galeria Sportu Bydgoskiego.

W 2009 r. otwarto w budynku pod główną trybuną stadionu im. Zdzisława Krzyszkowiaka Galerię Sportu Bydgoskiego. Prezentowana jest w niej historia sportu w Bydgoszczy, medale, trofea, sprzęt, wyposażenie i archiwalne zdjęcia bydgoskich klubów i sportowców, którzy odnosili sukcesy w kraju i na świecie. Do pierwszych wystaw stałych należy galeria bydgoskich medalistów olimpijskich oraz wioślarstwa bydgoskiego[102].

Przypisy

  1. a b http://www.stat.gov.pl/bdl/app/dane_cechter.display?p_id=228450&p_token=0.804450369377951 dostęp 2011-11-29.
  2. Bogucki Andrzej: Bydgoscy turnerzy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1997.
  3. a b Mrozik Konrad: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej, [w:] Kronika Bydgoska XIV (1992). Bydgoszcz 1993.
  4. Kocerka Henryk. Historia toru regatowego w Brdyujściu 1912-2004, [w:] Kronika Bydgoska XXVI (2004). Bydgoszcz 2005.
  5. Kuczma Rajmund: Wyścigi konne na Kapuściskach Małych, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2007.
  6. Urbanyi Zbigniew, Smoliński Zbigniew: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy, [w:] Kronika Bydgoska III. Bydgoszcz 1970.
  7. a b c d e Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  8. a b c d Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ISBN 978-83-926423-3-6, str. 254
  9. Włodzimierz Jastrzębski: Sport na Kujawach i Pomorzu w latach II Rzeczypospolitej [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  10. a b Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  11. a b c Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  12. a b Zbigniew Urbanyi, Zbigniew Smoliński: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy [w:] Kronika Bydgoska III
  13. http://pzla.pl/statystyka.php?_a=1&kat_id=55&_id=3781
  14. http://kpzla.pl/images/wykaz_2016.pdf
  15. Bromberger Tageblatt. J. 18, 1894, nr 209 – 58/78.
  16. Jahresbericht des Königlichen Realgymnasiums zu Bromberg
  17. a b c d e f g h i j k l m n o Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ISBN 978-83-926423-3-6, str. 259
  18. a b c Piotr Fiutak: Piłka nożna w Bydgoszczy (1920-1939) kluby i towarzystwa sportowe [w:] Kronika Bydgoska XIX
  19. a b Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  20. Jerzy Stroiński: Gdzie te piękne lata ? Bydgoska piłka nożna ma już 50 lat. [w:] Kalendarz Bydgoski 1974
  21. Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  22. https://www.zawisza.info.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=48&Itemid=50 dostęp 28-11-2016
  23. Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  24. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/scotland/1294904.stm – raport pomeczowy na BBC Sport (po angielsku).
  25. http://www.yle.fi/urheilu/looppi/id50263.html – raport pomeczowy na witrynie fińskiej telewizji YLE (po fińsku).
  26. http://www.hs.fi/urheilu/artikkeli/Litmanen+tahditti+Suomen+yll%C3%A4tysvoittoon+Puolasta/1135221375990 – raport pomeczowy na Helsingin Sanomat, największej fińskiej gazecie (po fińsku).
  27. http://www.90minut.pl/liga/0/liga8097.html
  28. http://www.90minut.pl/liga/0/liga8097.html
  29. http://www.90minut.pl/liga/0/liga7493.html
  30. http://www.90minut.pl/liga/0/liga6880.html
  31. http://www.kobiecapilka.pl/news,7185.html dostęp 28-11-2016
  32. a b c d e f g h i j k Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ISBN 978-83-926423-3-6, str. 271
  33. a b c Włodzimierz Jastrzębski: Sport na Kujawach i Pomorzu w latach II Rzeczypospolitej [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  34. a b c d e Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  35. a b c Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  36. http://www.bydgostia.org.pl/?wpfb_dl=21 dostęp 14-09-2016
  37. a b Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  38. a b c d e Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ISBN 978-83-926423-3-6, str. 252
  39. Zbigniew Urbanyi, Zbigniew Smoliński: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy [w:] Kronika Bydgoska III
  40. a b c d e f Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  41. http://www.pzkaj.pl/index.php/pzkaj/czlonkowie-pzkaj/100-kluby.html dostęp 14-11-2016
  42. http://www.pzkaj.pl/index.php/pzkaj/czlonkowie-pzkaj/101-uczniowskie-kluby-sportowe.html dostęp 14-11-2016
  43. http://www.pzkaj.pl/index.php/pzkaj/czlonkowie-pzkaj/99-okregowe-zwiazki-kajakowe.html dostęp 14-11-2016
  44. a b c Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  45. a b c Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  46. a b c d e Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  47. Zbigniew Urbanyi, Zbigniew Smoliński: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy [w:] Kronika Bydgoska III
  48. Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  49. Włodzimierz Jastrzębski: Sport na Kujawach i Pomorzu w latach II Rzeczypospolitej [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  50. a b Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  51. a b c d e Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  52. a b c d e Hanna Jasińska: XXV lat działalności Klubu Sportowego przy Pałacu Młodzieży w Bydgoszczy [w:] Kronika Bydgoska XXII
  53. a b http://www.kpzps.pl// dostęp 15-11-2016
  54. a b Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  55. a b c d e f Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  56. Zbigniew Urbanyi, Zbigniew Smoliński: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy [w:] Kronika Bydgoska III
  57. http://www.kpzkosz.com/ dostęp 15-11-2016
  58. Włodzimierz Jastrzębski: Sport na Kujawach i Pomorzu w latach II Rzeczypospolitej [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  59. Zbigniew Urbanyi, Zbigniew Smoliński: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy [w:] Kronika Bydgoska III
  60. a b c d Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  61. http://www.reczna.ukw.edu.pl/jednostka/azs_ukw_bydgoszcz/o_klubie_zespol dostęp 15-11-2016
  62. http://www.kpwzpr.pl/art/6/kluby.html dostęp 15-11-2016
  63. Index of /.
  64. a b Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  65. 60 lat zakładów rowerowych „ROMET” 1924-1984. Bydgoszcz 1984
  66. a b c d Encyklopedia Bydgoszczy. t.1. praca zbiorowa pod red. Włodzimierza Jastrzębskiego. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2011. ISBN 978-83-926423-3-6, str. 252
  67. a b c d e f g Włodzimierz Jastrzębski: Sport na Kujawach i Pomorzu w latach II Rzeczypospolitej [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  68. a b Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  69. a b Jerzy Długosz: Bydgoszcz kuźnią kolarskich talentów [w:] Kalendarz Bydgoski 1998
  70. a b c d Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  71. http://kpzkol.pl.tl/Wykaz-klub%F3w-kolarskich.htm dostęp 16-11-2016
  72. a b Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  73. a b c d Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  74. a b c d e f g h Tomasz Malinowski, Zbigniew Smoliński, Zbigniew Urbanyi: Ważniejsze osiągnięcia sportowców woj. bydgoskiego w latach 1957-1986 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  75. Zbigniew Urbanyi, Zbigniew Smoliński: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy [w:] Kronika Bydgoska III
  76. http://www.sportowabydgoszcz.pl/news/2313 dostęp 15-11-2016
  77. Więcej informacji na www.klubsnieznepsy.com.
  78. a b Konrad Mrozik: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej [w:] Kronika Bydgoska XIV
  79. a b Zbigniew Kuras: Sport wyczynowy w województwie bydgoskim (pomorskim) w latach 1945-1956 [w:] 100 lat sportu na Kujawach i Pomorzu. Praca zbiorowa pod red. Prof. dr hab. Włodzimierza Jastrzębskiego. Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej oddział w Bydgoszczy 1993
  80. http://www.pzts.pl/zwiazek/historia/ dostęp 20-11-2016
  81. http://kpozts.bydgoszcz.pl/ dostęp 15-11-2016
  82. http://superliga.com.pl/superliga/historia
  83. http://sportowabydgoszcz.pl/news/Porazka-na-zakonczenie-sezonu-[relacja]-14336 dostęp 15-11-2016
  84. http://sportowabydgoszcz.pl/news/Puchar-Polski-dla-Zooleszcz-Gwiazdy!-14389
  85. http://kpozts.bydgoszcz.pl/content/view/107/131/ dostęp 15-11-2016
  86. http://www.wr.pzts.pl/pdf/2016/dokumenty/2016_2017_sklady_sm.pdf
  87. http://www.wr.pzts.pl/pdf/2016/dokumenty/2016_2017_1kpn_ranking_1r.pdf
  88. http://www.zawisza.info.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1390:poniatowski-bogdan&catid=102&Itemid=130 dostęp 14-11-2016
  89. http://www.zawisza.info.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1385:kubiak-ryszard&catid=102&Itemid=130 dostęp 14-11-2016
  90. http://www.bydgostia.org.pl/index.php/osiagniecia/sukcesy-wioslarzy/robert-sycz/ dostęp 14-09-2016
  91. http://www.bydgostia.org.pl/index.php/osiagniecia/sukcesy-wioslarzy/milosz-bernatajtys/ dostęp 14-09-2016
  92. http://www.bydgostia.org.pl/index.php/osiagniecia/sukcesy-wioslarzy/bartlomiej-pawelczak/ dostęp 14-09-2016
  93. http://www.bydgostia.org.pl/index.php/osiagniecia/sukcesy-wioslarzy/magdalena-fularczyk-kozlowska/ dostęp 14-09-2016
  94. Jerzy Stroiński: Tysiące sportowców na bydgoskich obiektach sportowych [w:] Kalendarz Bydgoski 1980
  95. Długosz Jerzy: Mistrzostwa Świata w Bydgoszczy [w:] Kalendarz Bydgoski 2002
  96. Rudnicki Daniel Bernard: Bydgoskie wydarzenia 2008 [w:] Kalendarz Bydgoski 2010
  97. Romeyko-Baciarelli Krystyna: Bydgoskie wydarzenia 2010 [w:] Kalendarz Bydgoski 2012
  98. http://www.pzla.pl/index.php?_a=4&id_imprezy=2709&_id=9549 dostęp 28-09-2016
  99. https://www.pzpn.pl/reprezentacje/reprezentacje-mlodziezowe/reprezentacja-u-21/mecze-eliminacyjne dostęp 28-09-2016
  100. http://strzelectwozawisza.pl/akademickie-mistrzostwa-swiata/ dostęp 28-09-2016
  101. a b c d e f g Tereny wypoczynku i rekreacji w Bydgoszczy – diagnoza stanu istniejącego i kierunki rozwoju. Miejska Pracownia Urbanistyczna w Bydgoszczy. Załącznik do Uchwały nr XXXV/731/12 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2012 roku.
  102. http://www.galeria-sportu.pl/index.php dostęp 2010-03-15.

Bibliografia[edytuj]

  • Bogucki Andrzej: Bydgoscy turnerzy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1997.
  • Brodowski Marek: Zawada, Leśniewski, Głąb i inni, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1990.
  • Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1968.
  • Derenda Jerzy: Stadion „Chemika” i kartodrom w czynie społecznym, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1980.
  • Długosz Jerzy: Tradycje szachowe Bydgoszczy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1991.
  • Długosz Jerzy: Największe sukcesy sportu bydgoskiego, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1992.
  • Długosz Jerzy: Największe porażki bydgoskiego sportu, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1993.
  • Długosz Jerzy: Z młotem przez stadiony Polski i świata, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1994.
  • Długosz Jerzy: Bydgoszcz kuźnią kolarskich talentów, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1998.
  • Długosz Jerzy: Walka życia, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1996.
  • Długosz Jerzy: „Astoria” klub mistrzów i rekordzistów, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1999.
  • Długosz Jerzy: Mistrzostwa świata w Bydgoszczy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2002.
  • Długosz Jerzy: Maraton po bydgosku, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2006.
  • Jastrzębski Zdzisław: Sztafeta sportowych pokoleń, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1979.
  • Hałys Józef, Polska piłka nożna almanach, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1986, ISBN 83-03-00804-8.
  • Kocerka Henryk. Historia toru regatowego w Brdyujściu 1912-2004, [w:] Kronika Bydgoska XXVI (2004). Bydgoszcz 2005.
  • Kocon Wacław: Jak bydgoszczanie przeżywali olimpiady w latach 1924–1928, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1984.
  • Kocon Wacław: Olimpijskie emocje w Bydgoszczy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1990.
  • Kocon Wacław: Czterej wspaniali młociarze (1928-1939), [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1995.
  • Kocon Wacław: Legenda harcerskiego klubu sportowego, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1998.
  • Kocon Wacław: Walka Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Bydgoszcz Macierz o wolność i niepodległość w latach 1886–1919, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1999.
  • Kuczma Rajmund: Wyścigi konne na Kapuściskach Małych, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2007.
  • Maliszewski T., Szymkowiak M., 1967, Na stadionach piłkarskich, Wyd. „Sport i Turystyka”, Warszawa.
  • Michalski Stanisław red.: Bydgoszcz wczoraj i dziś 1945-1980. Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Warszawa-Poznań 1988.
  • Mrozik Konrad: Osiągnięcia bydgoskiego sportu w czasach II Rzeczypospolitej, [w:] „Kronika Bydgoska” XIV (1992). Bydgoszcz 1993.
  • Mrozik Konrad: Bydgoskie inicjatywy sportowe, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1983.
  • Mrozik Konrad. Jak budowano Bydgoski Stadion Miejski i boisko im. Świtały, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1986.
  • Mrozik Konrad: Bydgoskie wioślarstwo lat międzywojennych, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1987.
  • Mrozik Konrad: Kultura fizyczna w regionie bydgoskim w pierwszych latach po wyzwoleniu, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1988.
  • Nowicki Bronisław Zygfryd: Wioślarze z Humy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1977.
  • Od Sokoła do TKKF, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1986.
  • Perlińska Anna: Bydgoszcz miasto wioślarzy, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1981.
  • Sosnowski Zdzisław: Akademickie wiosłowanie, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2006.
  • Stroiński Jerzy: Bydgoska piłka nożna ma już 50 lat, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1974.
  • Stroiński Jerzy: Tysiące sportowców na bydgoskich obiektach sportowych, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 1980.
  • Urbanyi Zbigniew, Smoliński Zbigniew: Bydgoszcz jako ośrodek sportowy, [w:] Kronika Bydgoska III. Bydgoszcz 1970.
  • Urbanyi Zbigniew: BTW! Czołem!, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2002.
  • Urbanyi Zbigniew: BTW! Czołem! Lata powojenne, [w:] „Kalendarz Bydgoski” 2003.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Stadion „Zawiszy” podczas mityngu lekkoatletycznego w 2011 r.
Stadion „Zawiszy” podczas mityngu lekkoatletycznego w 2011 r.