Przejdź do zawartości

Sportowe życie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Sportowe życie
This Sporting Life
Gatunek

dramat
obyczajowy
sportowy

Rok produkcji

1963

Data premiery

7 lutego 1963

Kraj produkcji

Wielka Brytania

Język

angielski

Czas trwania

134 min

Reżyseria

Lindsay Anderson

Scenariusz

David Storey

Główne role

Richard Harris
Rachel Roberts

Muzyka

Roberto Gerhard

Zdjęcia

Denys N. Coop

Scenografia

Alan Withy

Kostiumy

Sophie Devine

Montaż

Peter Taylor

Produkcja

Karel Reisz

Wytwórnia

Independent Artists
Julian Wintle/Leslie Parkyn Productions

Dystrybucja

kina – Rank (UK),
Continental Distributing (USA)
VHS – Carlton Video (USA)
DVD – The Criterion Collection

Budżet

197-230 tys. £

Nagrody
Oscar – 2 nominacje
BAFTA – 5 nominacji 1 wygrana
MFF w Cannes – 1 wygrana 1 nominacja
Złoty Glob – 2 nominacje

Sportowe życie (ang. This Sporting Life) – brytyjski dramat obyczajowy z 1963 roku w reżyserii Lindsaya Andersona. Film utrzymany jest w konwencji nurtu kitchen-sink drama. Adaptacja powieści Davida Storeya pod tym samym tytułem (wyd. polskie: Sportowe życie, 1976)[1].

Fabuła

[edytuj | edytuj kod]

Anglia lat 50. XX wieku. Młody i ubogi górnik Frank Machin jest graczem rugby. Utalentowany i ambitny szybko pnie się w górę po drabinie sportowej kariery. Dostrzeżony przez bonzów z branży przechodzi na zawodowstwo i zaczyna zarabiać spore pieniądze. Jego cechy charakteru, które doskonale sprawdzają się na boisku, uniemożliwiają mu jednak udany związek z wdową i zarazem swoją gospodynią Margaret.

Obsada

[edytuj | edytuj kod]

i inni.

Produkcja

[edytuj | edytuj kod]

Sportowe życie był debiutem fabularnym Lindsaya Andersona – jednej z czołowych postaci brytyjskiego kina zaangażowanego lat 60. (nurtu tzw. "młodych gniewnych")[2], adaptacją głośnej, autobiograficznej powieści Davida Storeya pod tym samym tytułem[3]. Był filmem przełomowym dla brytyjskiej kinematografii, jednym z najciekawszych dzieł "nowego realizmu"[4]. Odbrązawiał funkcjonujący na Zachodzie mit awansu społecznego[5]. Przyrównywany do innego arcydzieła kina brytyjskiego tego okresu – Samotności długodystansowca Tony’ego Richardsona z 1962[6]. Zarówno sam film jak i powieść były mocno usadowione w nurcie kitchen-sink drama – podgatunku kina brytyjskiego końca lat 50. przedstawiającego życie ludzi z klasy robotniczej w realistycznych i zwykle ponurych warunkach[7].

Krytyka

[edytuj | edytuj kod]

Wielka Brytania

[edytuj | edytuj kod]

Film miał swoją premierę w Londynie 7 lutego 1963 roku. Chociaż miał kłopoty z cenzurą (sceny nagich mężczyzn w łaźni i gwałt Franka na Margaret)[8], został na ogół dobrze przyjęty przez krytyków na wyspach (otrzymał aż pięć nominacji do nagrody BAFTA w różnych kategoriach, w tym jedną wygraną)[9]. Chwalono wierność literackiemu pierwowzorowi, aktorstwo[8] oraz jego nowatorskość (ukazanie złożoności relacji w społeczności klasy robotniczej w sposób, który nigdy wcześniej nie miał miejsca w brytyjskim filmie)[7]. W opinii krytyków na realizm filmu w dużym stopniu wpływ miały zdjęcia (czarno-białe, robione w autentycznych plenerach, bez retuszu)[10].

Film został na ogół życzliwie przyjęty przez środowisko rugby za wprowadzenie tego sportu do przestrzeni publicznej. Sam Harris został honorowym członkiem Wakefield Trinity, zawodnicy i działacze zostali zaproszeni na premierę. Po mimo to, niektórzy działacze tej dyscypliny skarżyli się, że film nie był uczciwą refleksją i był „szkodliwy dla idei rugby”[7].

Sportowe życie nie był komercyjnym sukcesem. Sygnalizował koniec brytyjskiej "nowej fali" i obecnie uważa się go za ostatniego przedstawiciela tego nurtu[1]. Chociaż jego styl i przesłanie wciąż wywierały wpływ na widzów, porażka w kasach oznaczała, że producenci nie będą więcej inwestować swoich pieniędzy w "ostre", realistyczne tematy. Dało się odczuć, że widzowie ponownie zwracają się ku eskapizmowi[11]. Widoczna nędza i złożoność emocjonalna filmu okazały się niepopularne zarówno wśród krytyków, jak i publiczności[1]. Sam Anderson twierdził po latach, że jeden z jego sponsorów (John Davis – szef wytwórni Rank Organisation) powiedział mu, że „publiczność wyraźnie pokazała, że nie chce ponurego dramatu kitchen-sink” i zapewnił, że nigdy więcej nie zaangażuje się już w tego typu film[1]. Przez następne cztery lata Anderson nie zrobił żadnego filmu.

Nietrudno zrozumieć, dlaczego "To sportowe życie" nie był komercyjnym sukcesem. [...] "Z soboty na niedzielę" Karela Reisza lub "Smak miodu" Tonego Richardsona ukazują trudne problemy i malują "żwirowy" obraz Anglii, który daje jednak nadzieję, że duch może zatriumfować. W przeciwieństwie do nich, "To sportowe życie" jest całkowicie, nieubłaganie ponury. Nie oznacza to jednak, że film jest w jakikolwiek sposób porażką. W rzeczy samej jest to prawdopodobnie najbardziej ceniony film "nowej fali".

Phil Wickham (Brytyjski Instytut Filmowy)[11]

Stany Zjednoczone

[edytuj | edytuj kod]

Sportowe życie miało swoją premierę Stanach Zjednoczonych w lipcu 1963 roku. Spotkało się z bardzo życzliwym przyjęciem krytyków. Chwalono reżyserię oraz aktorstwo pary Harris-Roberts[12] "[...] naprawdę dramatyczny, przejmujący i żywy styl, ponury, powszechnie rozpoznawalny świat, od którego nie ma ucieczki." – tak pisał o filmie The New York Times[13]. Nowojorska premiera filmu była wielkim sukcesem. Obraz zyskał dwie nominacje do nagrody Oscara i Złotego Globu[9].

Harris daje dominujący, inteligentny występ jako arogancki, bulwersujący, zasadniczo prosty piłkarz. Roberts jako stłumiona wdowa, przynosi godne pochwały światło i cień, a także przejmującą rolę.

Variety[12]

Polska

[edytuj | edytuj kod]

Film miał swoją premierę w Polsce wiosną 1964 roku. Podobnie jak i na całym świecie spotkał się z bardzo życzliwym przyjęciem krytyków[14]. Rok wcześniej jego pojawienie się na ekranach światowych kin zostało dostrzeżone przez tygodnik Film. Magazyn pisał o nim jako o filmie intrygującym Anglię i coraz bardziej interesującym światową opinię publiczną. Podobnie jak za granicą chwalono aktorstwo, zwłaszcza Harrisa[3]. Film był emitowany w TVP w latach 70. i 80. za każdym razem wywołując żywe zainteresowanie zarówno widzów jak i krytyków[4].

To fascynujące, w swoim rodzaju widowisko nie jest zresztą bynajmniej tendencyjne, jest po prostu okrutnie realistyczne, czyli odważne...

Wiktor Woroszylski[6]

Po latach

[edytuj | edytuj kod]

W 45 lat po premierze filmu, z racji wydania go DVD, Artur Ryel-Lindsey pisał na łamach Slant Magazine o Sportowym życiu jako o anomalii – "mistrz sportu to antybohater, gdzie sam sport reprezentuje życie w klasie robotniczej i jest bezpośrednio utożsamiany z pracą w brudzie, a gracz jest oskarżany o nic nie robienie za wygórowaną kwotę pieniędzy, którą zarabia"[15]. Jedno z najlepszych przedstawień sportu, jakie kiedykolwiek utrwalono na taśmie filmowej[16]. W rankingu popularnego, filmowego serwisu internetowego Rotten Tomatoes obraz posiada obecnie (2025) wysoką, 96-procentową, pozytywną ocenę "czerwonych pomidorów"[17]. Sportowe życie, uznawany jest za jeden z najlepszych filmów brytyjskich, jeden z najlepszych filmów o tematyce sportowej (Wściekły byk brytyjskiego kina[18]), "dramat społeczny w najlepszym wydaniu"[19]. Kreacja Richarda Harrisa (jego pierwsza główna rola) uznawana jest za najlepszą w jego karierze (na co nie bez znaczenia miał fakt, że Harris w młodości uprawiał rugby)[1][8][20]. Rola Franka Machina przyniosła mu nagrodę za pierwszoplanową rolę męską na XVI MFF w Cannes[9].

Plenery

[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcia do filmu kręcono w Anglii w następujących lokacjach:

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]
Rok Nazwa/Wydarzenie Nagroda/Kategoria Nominowany Rezultat
1964 Oscar Najlepszy aktor pierwszoplanowy Richard Harris nominacja
Najlepsza aktorka pierwszoplanowa Rachel Roberts nominacja
1964 BAFTA Najlepszy film brytyjski Lindsay Anderson nominacja
Najlepsza aktorka brytyjska Rachel Roberts nagroda
Najlepszy aktor pierwszoplanowy Richard Harris nominacja
Najlepszy scenariusz brytyjski David Storey nominacja
Najlepszy film z jakiegokolwiek źródła Lindsay Anderson nominacja
1963 MFF w Cannes Najlepsza pierwszoplanowa rola męska Richard Harris nagroda
Złota Palma Lindsay Anderson nominacja
1964 Złoty Glob Najlepsza aktorka w filmie dramatycznym Rachel Roberts nominacja
Najlepszy film zagraniczny (anglojęzyczny) Lindsay Anderson nominacja

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c d e James Oddy: Why This Sporting Life is one of the greatest British films ever made. [w:] Little White Lies [on-line]. 2017-08-26. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  2. ↑ Tadeusz Lubelski (red.): Encyklopedia kina. Kraków: Biały Kruk, 2010, s. 31. ISBN 978-83-7553-100-8. (pol.).
  3. ↑ a b Z. G.. Filmy o których się mówi. Sportowe życie. „Film”. Nr 12(746), s. 3, 1963-03-24. Warszawa: WAiF. 
  4. ↑ a b Leszek Armatys. Rugby jako kondycja społeczna. „Film”. Nr 27(75), s. 12, 1974-07-07. Warszawa: RWS "Prasa–Książka–Ruch". 
  5. ↑ Zbigniew Pitera: Leksykon reżyserów filmowych. Warszawa: WAiF, s. 16. ISBN 83-221-0166-X.
  6. ↑ a b Wiktor Woroszylski. Życie sportowe. „Film”. Nr 26(812), s. 4-5, 1964-06-28. Warszawa: WAiF. 
  7. ↑ a b c Tony Collins: David Storey & Lindsay Anderson's "This Sporting Life". [w:] Tony Collins [on-line]. 2017-03-27. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  8. ↑ a b c Joe Jackson: This Sporting Life revisited: Richard Harris on his finest film. [w:] The Irish Times [on-line]. 2023-06-03. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  9. ↑ a b c Sportowe życie. Nagrody. [w:] Filmweb [on-line]. [dostęp 2025-06-02]. (pol.).
  10. ↑ Heather J. Dubrow: This Sporting Life. [w:] The Harvard Crimson [on-line]. 1963-10-05. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  11. ↑ a b Phil Wickham: This Sporting Life (1963). [w:] BFI. Screenonline [on-line]. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  12. ↑ a b Variety Staff: This Sporting Life. [w:] Variety [on-line]. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  13. ↑ A.h. Weiler: Screen: "This Sporting Life" Arrives:British Drama Opens at Two Theaters The Cast. [w:] The New York Times [on-line]. 1963-07-17. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  14. ↑ Sportowe życie. „Film”. Nr 15(801), s. 15, 1964-04-12. Warszawa: WAiF. 
  15. ↑ Arthur Ryel-Lindsey: Review: This Sporting Life. [w:] Slant Magazine [on-line]. 2008-01-21. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  16. ↑ Sukhdev Sandhu: This Sporting Life, review. [w:] The Telegraph [on-line]. 2009-06-04. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  17. ↑ This Sporting Life. [w:] Rotten Tomatoes [on-line]. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  18. ↑ This Sporting Life. [w:] Irish Film Institute [on-line]. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  19. ↑ David Brook: This Sporting Life. [w:] blueprint: review [on-line]. 2014-06-01. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  20. ↑ Alistair Johnston: Yorkshire films: This Sporting Life. [w:] The Yorkshire Review [on-line]. 2014-09-11. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).
  21. ↑ This Sporting Life. [w:] Reelstreets [on-line]. [dostęp 2025-06-02]. (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Filmy w reżyserii Lindsaya Andersona
Lata 40.
Lata 50.
Lata 60.
Lata 70.
Lata 80.
Lata 90.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sportowe_życie&oldid=77599336”