Spowiedź (rozprawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Spowiedź
Исповедь
Ilustracja
Autor Lew Tołstoj
Typ utworu rozprawa
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Genewa
Język rosyjski
Data wydania 1884
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1929
Wydawca Rekord
Przekład anonimowy

Spowiedź (ros. Исповедь) – krótka rozprawa rosyjskiego pisarza Lwa Tołstoja, napisana w latach 1879-1880[1][2], stanowiąca świadectwo przemiany światopoglądowej, której autor doświadczył na przełomie lat 70. i 80. XIX wieku.

Pierwsza próba publikacji dzieła w 5. numerze czasopisma Russkaja mysl’ z 1882 roku okazała się nieudana, ponieważ cenzura kościelna spowodowała usunięcie traktatu praktycznie z całego nakładu pisma. Tekst wydano w 1884 roku w Genewie, w Rosji pierwsza udana publikacja nastąpiła dopiero w 1906 roku, w numerze 1. pisma Wsiemirnyj wiestnik[3].

Tołstoj dokonuje w Spowiedzi rozrachunku ze swoim poprzednim stylem życia. Jako arystokrata rosyjski, pisarz obracał się w najwyższych kręgach władzy politycznej i wojskowej Imperium Rosyjskiego, był właścicielem chłopów w systemie pańszczyźnianym, wyznawał religię prawosławną, mającą status religii państwowej w ówczesnym czasie. Na kartach Spowiedzi kontestuje powyższe elementy swojego życia i kwestionuje dotychczasowe osiągnięcia, poddając drobiazgowej analizie swe czyny, pobudki i dążenia.

Tołstoj zadaje w Spowiedzi ważne pytania: „Po co żyję?”, „Jaki jest sens życia?”, „Co wyniknie z mojego życia?”. Podejmując się próby odpowiedzi, przykłada do nich wzorce znane z religii, filozofii i nauki, dochodząc do konkluzji, że nie są one w stanie udzielić rzetelnych odpowiedzi na postawione pytania. Autor przedstawia własne postrzeganie Boga, a bazując na nim, przedstawia rozstrzygnięcie podniesionych kwestii.

Spowiedź stanowiła punkt zwrotny w życiu i twórczości Tołstoja. Rozpoczęła ona ostatni etap twórczości pisarza – w większym niż do tej pory stopniu moralizatorski, edukacyjny i społecznie zaangażowany.

Przypisy

  1. Słownik pisarzy rosyjskich, red. Florian Nieuważny, Warszawa 1994, ​ISBN 83-214-0961-X​, str. 146
  2. Spowiedź, przekład N.N. (1930) opracował na nowo i przedmową opatrzył Bogdan Baran, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2011, ​ISBN 978-83-62858-62-7
  3. Komentarz G. Gałagana do Spowiedzi Lwa Tołstoja (ros.)