Srala Bartek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Srala Bartek, srala-bartek, sral, srela, srala, strala, sroła, srella[1][2] – w wierzeniach słowiańskich demon tkwiący w wirze powietrza lub występujący w postaci małej trąby powietrznej, popularny zwłaszcza na terenie Zagłębia Dąbrowskiego.

Według panujących wierzeń Srala Bartek pojawiał się najczęściej w czasie sianokosów i żniw. Psuł snopy, rozdmuchiwał siano[3], rozrzucał zżęte zboże w taki sposób, że nie udawało się go ponownie związać. Powiadano, że jest on zdolny porwać chłopa razem z koniem i wozem[1]. Aby się uchronić przed jego szkodliwym działaniem, należało ostatnią zżętą garść złożyć na krzyż i przeżegnać. Skutecznym sposobem w przypadku napotkania na Srala Bartka było trzykrotne splunięcie albo przeżegnanie się; można go było też zranić lub przepędzić, rzucając w niego nowym, dobrze naostrzonym nożem. Innym sposobem na dokuczenie Srala Bartkowi było spluwanie w jego stronę przy jednoczesnym klepaniu się w pośladek[1].

Wirowe prądy powietrza mogą powstawać lokalnie w słoneczny i bezwietrzny dzień (częstokroć w czasie takiej pogody wykonywane są prace polowe), wskutek konwekcyjnych ruchów powietrza. Warstwy nagrzanego powietrza przy gruncie podnosząc się ruchem wirowym podrywają pył, a czasem nawet źdźbła, formując niewielką trąbę powietrzną. Zjawisko to występuje najczęściej po południu, gdy ziemia jest nagrzana, a atmosfera się ochładza – w takich warunkach występują względnie duże różnice temperatur[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Barbara i Adam Podgórscy: Wielka księga demonów polskich. Leksykon i antologia demonologii ludowej. Katowice: Wydawnictwo KOS, 2005, s. 130. ISBN 83-89375-40-0.
  2. Imiona diabelskie w Polsce. okulta.pl. [dostęp 2015-11-24].
  3. Słowniczek gwarowy. krzczonowice.pl. [dostęp 2015-11-24].
  4. dust devil dust devil. [dostęp 2015-12-04].