Stała Avogadra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stała Avogadra – stała fizyczna liczbowo równa liczbie atomów, cząsteczek lub innych cząstek materii zawartych w jednym molu tej materii. Jej nazwa upamiętnia włoskiego fizyka, Amadeo Avogadro, twórcę prawa Avogadra. Oznaczana jest przez NA lub L, a jej wartość wynosi dokładnie[1][a]:

Liczba Avogadra[edytuj | edytuj kod]

Liczba Avogadra ma identyczne oznaczenie i wartość liczbową jak stała Avogadra, jednak – w odróżnieniu od niej – nie ma jednostki. Liczba Avogadra jest tożsamościowo równa jednemu molowi.

Termin ten został użyty po raz pierwszy przez Jean Baptiste Perrina w 1909 r. Zdefiniował on wówczas (podczas swoich prac nad ruchami Browna) liczbę Avogadra jako liczbę cząsteczek w jednej gramocząsteczce[b] tlenu (wówczas dokładnie 32 g)[8]. Liczba Avogadra była używana jako jednostka ilości materii do października 1971, kiedy to XIV Generalna Konferencja Miar wprowadziła pojęcie mola[9]. Pojęcia "liczba Avogadra" i "stała Avogadra" były opisywane dawniej jako synonimy[10]. We współczesnej literaturze chemicznej w dalszym ciągu spotyka się pojęcie liczby Avogadra używane w znaczeniu stałej Avogadra[11].

Stała Loschmidta, liczba Loschmidta[edytuj | edytuj kod]

W niektórych krajach stała Avogadra ma nazwę „stała Loschmidta”[12], a liczba Avogadra – „liczba Loschmidta”[13]. Nie należy mylić jej ze stałą Loschmidta zdefiniowaną jako n0 = NA/V0 m−3[14].

Stała Avogadra a inne stałe[edytuj | edytuj kod]

Iloczynem stałej Avogadra i elementarnego ładunku elektrycznego jest stała Faradaya, zaś stałej Avogadra i stałej Boltzmanna uniwersalna stała gazowa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dokładna wielkość mola publikowana przez CODATA ulega pewnym zmianom, np.:
    • 1998: 6,02214199(47)×1023 mol−1[2]
    • 2002: 6,0221415(10)×1023 mol−1[3]
    • 2006: 6,02214179(30)×1023 mol−1[4]
    • 2010: 6,02214129(27)×1023 mol−1[5]
    • 2019: 6.022140857(74)x1023 mol-1[6].
    W nawiasie podawane było odchylenie standardowe wartości, np. dla 2019: 0,000000074×1023 mol−1 (7,4×1015).
  2. Dawniej pojęcie gramocząsteczka określało ilość substancji/składnika równą jej masie cząsteczkowej wyrażonej w gramach czyli równoważną dzisiejszemu molowi[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Avogadro constant, CODATA, 2014 [dostęp 2019-03-13] (ang.).
  2. Avogadro constant, CODATA, 1998 [zarchiwizowane z adresu 2000-10-25] (ang.).
  3. Avogadro constant, CODATA, 2002 [zarchiwizowane z adresu 2004-06-20] (ang.).
  4. Avogadro constant, CODATA, 2006 [zarchiwizowane z adresu 2007-08-14] (ang.).
  5. Avogadro constant, CODATA, 2010 [zarchiwizowane z adresu 2011-06-05] (ang.).
  6. Avogadro constant, CODATA, 2019 [zarchiwizowane z adresu 2019-03-22] (ang.).
  7. BIPM. The International System of Units (SI). , s. 114, 2006. Bureau International des Poids et Mesures (ang.). 
  8. Perrin, Jean. Mouvement brownien et réalité moléculaire. „Annales de Chimie et de Physique”. 8e (18), s. 1-114, 1909 (fr.). 
  9. SI unit of amount of substance (mole). 1971-10. [dostęp 2013-03-21].
  10. Avogadra liczba. W: Encyklopedia techniki CHEMIA. Warszawa: WNT, 1965, s. 58.
  11. Np. Herbert Hutter: Dynamic SIMS. W: Ullmann's Encyclopedia of Chemical Technology. Weinheim: Wiley, 2005, s. 60. DOI: 10.1002/14356007.b06_023.
  12. Robert G. Mortimer: Physical chemistry. Amsterdam ; Boston: Academic Press/Elsevier, 2008, s. 9. ISBN 978-0-12-370617-1.
  13. liczba Avogadra i liczba Loschmidta. W: Jerzy Chodkowski (red.): Mały słownik chemiczny. Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, s. 300-301.
  14. CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 91. Boca Raton: CRC Press, 2011, s. 1-8.