Stacja im. A.B. Dobrowolskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Stacja Dobrowolskiego.png
Mapa okolic stacji
Przynależność państwowa  Polska
Rok założenia 1956
Liczba personelu 2–8[1]
Wysokość 29[2] m n.p.m.
Położenie na mapie Antarktyki
Mapa lokalizacyjna Antarktyki
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Stacja im. A.B. Dobrowolskiego
Ziemia 66°16′29″S 100°45′00″E/-66,274722 100,750000

Stacja im. Antoniego Bolesława Dobrowolskiego – nieczynna polska stacja polarna położona na Antarktydzie Wschodniej, w Oazie Bungera. Stacja jest położona w głębi kontynentu. Ze względu na trudny dostęp była użytkowana tylko przez krótki okres.

Położenie i warunki[edytuj]

Stacja znajduje się na brzegu Jeziora Figurowego w wolnej od lodu oazie antarktycznej, Oazie Bungera, położonej na Wybrzeżu Knoxa na Ziemi Wilkesa. Z południowego wschodu wzgórza tworzące oazę graniczą z lądolodem wnętrza kontynentu, a od północnego zachodu z Lodowcem Szelfowym Shackletona[1] o szerokości ok. 100 km. Stacja im. Dobrowolskiego leży w odległości ok. 350 km od rosyjskiej (dawniej radzieckiej) stacji Mirnyj, z której można dotrzeć tu drogą powietrzną[3].

Średnia roczna temperatura na tym obszarze to −8,2 °C, maksymalna 10 °C, a minimalna −43 °C. Średnia prędkość wiatru wynosi 6 m/s, maksymalna do 56 m/s[1].

Historia i działalność[edytuj]

Stacja została otwarta 15 października 1956 przez ZSRR i nazwana Oazis (ros. Оазис, „Oaza”). Była użytkowana przez radzieckich badaczy do 17 listopada 1958[2]. Prowadzono w niej badania glacjologiczne, meteorologiczne, w tym aerologiczne, geofizyczne, w tym magnetometryczne i sejsmiczne, oraz obserwacje zórz polarnych. Wykorzystywano ją także w badaniach terenowych, w tym hydrologicznych i biologicznych. Na stację składają się dwa drewniane domki, ogrzewane drewnem i węglem, oraz mniejsze pawilony. Na lodowcu 15 km od stacji położone jest lądowisko wykorzystywane w miesiącach letnich; zimą samoloty mogły lądować na zamarzniętej tafli Jeziora Figurowego[1].

23 stycznia 1959 roku stacja została przekazana Polsce[1][4][5] podczas pierwszej polskiej wyprawy naukowej na Antarktydę pod kierownictwem Wojciecha Krzemińskiego. Nadano jej obecną nazwę na cześć polskiego geofizyka i meteorologa Antoniego Bolesława Dobrowolskiego. Domki stacji zostały nazwane „Warszawa” i „Kraków”[6]. Przez kilka lat polscy uczeni nie uczestniczyli w wyprawach antarktycznych. Stacja Dobrowolskiego została odwiedzona w antarktycznym lecie 1965–66 roku przez czteroosobową grupę polskich geofizyków, towarzyszących radzieckim polarnikom. W czasie tej ekspedycji został utracony samolot radzieckiego zespołu, który wylądował na lodzie zatoki Jeziora Figurowego; lód okazał się za słaby i maszyna zatonęła. Starania o wysłanie następnej grupy badawczej do stacji w sezonie 1973–74 nie doszły do skutku[3]. Ostatnia wyprawa polska do stacji im. Dobrowolskiego miała miejsce w styczniu 1979 roku również pod kierownictwem Wojciecha Krzemińskiego. Uczestnicy prowadzili badania w szerokim zakresie, obejmującym geomorfologię, grawimetrię, meteorologię i prace geodezyjne. 21 lutego, po nagłym załamaniu pogody, ekipa musiała zostać ewakuowana do stacji Mirnyj[4]. Od 1979 roku stacja nie jest użytkowana[7].

W 1987 roku stację odwiedzili radzieccy polarnicy[8] i postawili dodatkowe budynki około 200 metrów na zachód od starszych zabudowań[7][9].

Obecnie baza jest stacją zakonserwowaną, czyli nieczynną, ale nie opuszczoną[3]. Nie jest nawet epizodycznie odwiedzana przez polskie ekspedycje polarne, co często błędnie jest podawane na podstawie danych z lat siedemdziesiątych. Stację sporadycznie odwiedzają natomiast badacze rosyjscy[8] i australijscy[10]. Australijczycy zainstalowali tam stację referencyjną GPS (do badań błędów systemu). Zabudowania stacji stoją na skałach a nie lądolodzie, przez co nie zmieniają swojej pozycji geograficznej w wyniku ruchu lodu[11].

14 stycznia 1986 Australia otworzyła letnią stację Edgeworth David Base[8] 7,5 km na północny zachód od Stacji Dobrowolskiego, na skraju Oazy[9].

Na liście historycznych miejsc i pomników Antarktyki znajdują się: pawilon obserwatorium geomagnetycznego stacji (nr 10) oraz betonowy słup ustawiony przez polską ekspedycję w celu pomiaru przyspieszenia ziemskiego (nr 49); pomiar ten wykazał wartość (982 439,4 ± 0,4) miligali[12].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e Л.И.Дубровин: Станция Оазис (ros.). Арктика Антарктика Филателия, 2009-12-11. [dostęp 2014-08-29].
  2. a b Catalogue of Russian Federation Antarctic Meteorology Data (ang.). Russian Antarctic Expedition – Project Antarctica, 2008-10-16. [dostęp 2014-08-27].
  3. a b c Z wyprawami radzieckimi (pol.). Arctowski.pl. [dostęp 2014-08-29].
  4. a b Wojciech Krzemiński, Edward Wiśniewski. The Polish Expedition to the A. B. Dobrowolski Station on the Antarctic continent in 1978/1979. „Polish Polar Research”. 6 (3), s. 377–384, 1985. Polska Akademia Nauk. 
  5. Dobrowolski Station (A.B.). „SCAR Gazetteer”. 3714, 2014. Commonwealth of Australia. 
  6. Mapa stacji: Antarktyczna stacja im. A. B. Dobrowolskiego (pol.). Instytut Geofizyki PAN. [dostęp 2014-08-29].
  7. a b Andrzej Dryszel. Antarktyda jest nam potrzebna – mówi prof. dr Stanisław Rakusa-Suszczewski. „Przegląd”, 2012. 
  8. a b c Robert Headland (1997) "Chronological list of Antarctic expeditions and related historical events", Cambridge University Press
  9. a b Beau Riffenburgh: Encyclopedia of the Antarctic. Taylor & Francis Group, 2007. ISBN 0415970245.
  10. Frozen in time. „Australian Antarctic Magazine”, 2010-05-18. Department of the Environment Australian Antarctic Division (ang.). 
  11. Ruddick, R., Griffiths, S., Brown, N.,. Antarctic Geodesy Field Report 2010/2011. „Geoscience Australia”. Record 2012/059, 2012. Canberra.. 
  12. List of Historic Sites and Monuments approved by the ATCM (2013) (ang.). Secretariat of the Antarctic Treaty, 2013. [dostęp 2015-07-17].

Linki zewnętrzne[edytuj]