Stadniki (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Stadniki w innych znaczeniach tego słowa.
Stadniki
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat myślenicki
Gmina Dobczyce
Liczba ludności (2006) 820
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-422[1]
Tablice rejestracyjne KMY
SIMC 0317033
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Stadniki
Stadniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stadniki
Stadniki
Ziemia49°53′06″N 20°09′30″E/49,885000 20,158333

Stadnikiwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie myślenickim, w gminie Dobczyce.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krakowskim.


Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Stadniki leżą na południe od Krakowa (około 30 km), na terenie Pogórza Wiśnickiego, nad rzeką Krzyworzeką i w pobliżu rzeki Raby, na wysokości około 228 m n.p.m. Wieś leży w namulistej, urodzajnej dolinie.

Szkoła Podstawowa

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Stadniki[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0317040 Brzeziny część wsi
0317056 Bystrzyca część wsi
0317062 Gaj część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od hodowli koni, prowadzonej przez starostów dobczyckich dla wojska królewskiego. Stadniki liczą ponad 800 lat, istniały już za czasów Pełki, biskupa krakowskiego żyjącego na przełomie XII/XIII wieku. Kilkakrotnie wspomina o Stadnikach w swoich kronikach Jan Długosz. Mógł on przebywać na terenie wsi w czasie pobytu na zamku w Dobczycach. Za czasów Długosza wieś należała do szlacheckiej rodziny Stadnickich. Oprócz posiadłości szlacheckiej były tu łany kmiece, zagrody z rolami i karczma, które płaciły dziesięciny wikariuszom katedry krakowskiej. Z posiadłości szlacheckiej dziesięciny pobierał proboszcz gdowski. Z dwóch niw tejże posiadłości pobierał dziesięciny najpierw kościół w Biskupicach, a później na skutek polecenia biskupów krakowskich Pełki i Iwona dziesięciny te pobierał kościół szpitala św. Krzyża w Krakowie.

Według Wacława Solcz z Gliwic miała się w Stadnikach znajdować ruda złota.

W roku 1513 Wojciech Stadnicki sprzedał Stadniki wraz z okolicznymi wioskami Mikołajowi Wielopolskiemu, panu na Gdowie.

W późniejszych czasach wioska przeszła na własność innej rodziny szlacheckiej - Fihauserów. Akta grodzkie z roku 1755 wymieniają Idziego Fihausera jako właściciela dóbr na Krzyworzece, Stadnikach, Fałkowicach, Gdowie i Grzybowej. Potomkowie tej rodziny utrzymywali się tu do końca XIX wieku.

Księga urodzonych sięgająca 1779 roku mówi, iż wioska liczyła wówczas 35 numerów, w roku 1962 było ich 85, a obecnie- około 211. W latach 1779- 1800 rodziną najbardziej w Stadnikach rozrośniętą była rodzina Kowalów. Obok tego nazwiska w owych czasach księga urodzonych często wymienia nazwiska Gizów. Już wtedy zauważyć można było istniejące do dziś rodziny: Knapików, Zabdyrów, Szewców, Kominiaków, Wójtowiczów, Kasprzyków, Woźniaków.

Krzyworzeka w Stadnikach

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Biblioteka[edytuj | edytuj kod]

Mieści się w Szkole Podstawowej i jest dostępna dla mieszkańców Stadnik i okolicznych miejscowości. Księgozbiór obejmuje około 14 650 woluminów.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

W Klasztorze xx Sercanów znajduje się Izba Muzealna eksponująca pamiątki misyjne (zwiedzanie po wcześniejszym uzgodnieniu).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół dworski rodziny Bednarskich
  • Zespół dworski rodziny Stadnickich

Spektakle teatralne[edytuj | edytuj kod]

Przez prawie trzydzieści lat (do 2010 r.) w okresie Wielkiego Postu klerycy Seminarium przedstawiali misterium Męki Pańskiej, na które przybywało wielu pielgrzymów. Przedstawienia cieszyły się dużą popularnością i były dawane także w innych miejscowościach (między innymi w kopalni soli w Wieliczce).

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlak rowerowy żółty (17 km)- Gdów, Zręczyce, Styszowa, Stadniki, Dobczyce.

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

W roku 2006 w Stadnikach rozpoczęto szeroko zakrojone prace nad rozbudową infrastruktury turystycznej (fundusze z Unii Europejskiej, programy „Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego”, a także „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich”).

Panorama Stadnik

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Wieś dysponuje halą sportową przystosowaną do masowych imprez (z trybunami). Udostępniana jest między innymi klubom: Dziekanowia, Rokita.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Stadniki posiadają dobrze rozwiniętą sieć komunikacyjną (dogodne połączenia z Krakowem, pobliskimi Dobczycami, Gdowem, Kędzierzynką, Skrzynką i Zręczycami).

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W Stadnikach znajdują się:

Wyższe Seminarium Misyjne Księży Sercanów

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Atutem miejscowości są górskie rzeki, rozległe lasy, punkty widokowe, urozmaicony, górzysty krajobraz, brak poważnego skażenia przemysłowego przy jednoczesnej bliskości Krakowa.



Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–09]. 
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Księgi metrykalne parafii stadnickiej,
  • Księgi hipoteczne w Myślenicach,
  • Złota Księga Szlachty Polskiej, Teodor Żychliński
  • Herbarz Polski, ks. Kasper Niesiecki
  • Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, Warszawa 1882
  • Kronika Szkoły Podstawowej w Stadnikach