Stalówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy przyrządu do pisania. Zobacz też: wieś Stalówka w woj. kujawsko-pomorskim.
zwykłe stalówki do pisania z obsadką i kałamarzem
Różne stalówki do pisania atramentem
Złota stalówka do pióra wiecznego.
Różne stalówki wiecznych piór. Wykonane z białego złota, złote (2szt.) i stalowe.
stalówka w wiecznym piórze
stalówka 3 mm do pisma kaligraficznego
stalówki redis rozmiar 4 mm
piórka do pisania i rysunku odręcznego tuszem

Stalówka – ukształtowana w formie cienkiego ostrza, rozdwojonego na końcu, stalowa (stąd nazwa) cienka blacha, służąca do pisania piórem przy użyciu ciekłego atramentu.

Stalówkę opracowano jako następczynię stosowanych wcześniej do pisania piór ptasich (zazwyczaj gęsich), które zużywały się zbyt szybko i łatwo się łamały. Stalówkę natomiast można było zamocować (obsadzić) tylnym (zaokrąglonym) końcem do kawałka drewnianego kołka[1] zwanego obsadką (czasem i w niektórych regionach Polski – "rączką") i w ten sposób pozbyć się niewygodnego operowania ptasim piórem.

Działanie stalówki polega na tym, że jest wygięta wzdłuż osi w formę zbliżoną do fragmentu odcinka rurki, dzięki czemu po zanurzeniu w atramencie w jej wewnętrznej, wklęsłej części zatrzymuje się kropla atramentu, którą po dotknięciu czubkiem stalówki papieru powoli z niej spływa w miejscu styku z papierem i zostawia na nim ślad. Często w stalówce wycięty jest dodatkowy otwór, którego obecność powoduje, że zatrzymująca się po zanurzeniu stalówki w kałamarzu kropla jest większa. Z kolei zwiększenie nacisku stalówki na papier powoduje rozsunięcie się rozcięcia na końcu stalówki i w rezultacie poszerzenie linii rysowanej przez stalówkę. Szczelina wraz z otworem (sercem) decyduje o elastyczności stalówki. Kształt stalówki do pisania atramentem jest często dość skomplikowany i mocno odbiega od pierwotnej połowy odcinka rurki z blachy. Znacznie bliżej tego pierwotnego kształtu są stalówki zwane "piórkami" używane do pisania i rysowania tuszem.

Dalszy rozwój technik pisarskich zaowocował wiecznym piórem. Początkowo stalówki w wiecznych piórach wykonane były ze złota. W okresie II Wojny Światowej, często z powodów oszczędnościowych wykonywano je z palladu, albo stali. W drugiej połowie XX wieku, stopniowo stal zaczęła zajmować miejsce złota, Które stosowane jest obecnie jedynie w piórach z wyższej półki. Oprócz złota i stali, stalówki wykonuje się równiej z palladu oraz tytanu. Na końcu stalówki dodatkowe zgrubienie zwane ziarnem, wykonane z irydu, rutenu, lub innego metalu/stopu odpornego na ścieranie, ma zadanie chronić materiał właściwy stalówki przed starciem. Atrament dostarczany jest nie przez moczenie jej co chwilę w kałamarzu, za pośrednictwem spływaka, jest podawany ze zbiorniczka we wnętrzu obsadki.

Odmianą stalówki jest tzw. redis ("redisówka"), służący do pisania i rysowania tuszem kreślarskim. Redis od zwykłej stalówki różni się tym, że odgięta końcówka pisząca może mieć różną szerokość, od pół milimetra do kilku milimetrów – w zależności od tego, jakiej grubości linie chce się narysować. Na stalówce redis znajduje się dodatkowa nasadka, pod którą mieści się większa ilość tuszu, co jest konieczne zwłaszcza przy rysowaniu szerokich linii, do których zużywa się go więcej.

Stalówki bez rozcięć i często o znacznej szerokości końcówki używane są także do niektórych sposobów pisma kaligraficznego.

Przypisy

  1. obsadki wykonuje się nie tylko z drewna, ale często z innych, niekiedy nawet – szczególnie dawniej – kosztownych materiałów, z kości słoniowej, rogu, obecnie zazwyczaj z tworzyw sztucznych; często są to bardzo ozdobnie wykończone przedmioty

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło stalówka w Wikisłowniku