Stan Lee

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stan Lee
Stan Lee (2007)
Stan Lee (2007)
Data i miejsce urodzenia 28 grudnia 1922
Nowy Jork
Imię i nazwisko przy narodzeniu Stanley Martin Lieber
Zawód rysownik, scenarzysta, przedsiębiorca

Stan Lee, właśc. Stanley Martin Lieber (ur. 28 grudnia 1922 w Nowym Jorku) – amerykański scenarzysta, producent filmowy i rysownik komiksowy, najbardziej znany jako twórca postaci Spider-Mana. Wieloletni prezes i członek zarządu wydawnictwa komiksowego Marvel Comics. Odznaczony Narodowym Medalem Sztuki.

Twórca (przy współpracy Jacka Kirby'ego i Steve'a Ditko) wielu postaci z komiksowego uniwersum Marvela (Fantastic Four, X-Men, Iron Man, Hulk, Daredevil i innych). Dzięki niemu Marvel Comics z niewielkiego lokalnego wydawcy zmieniła się w jednego z największych wydawców komiksowych na świecie.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Młodość i początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Przyszedł na świat w rodzinie rumuńskich Żydów mieszkających w Nowym Jorku. Jego rodzina przeprowadzała się wielokrotnie na terenie Nowego Jorku. Uczęszczał do szkoły średniej na Bronksie (DeWitt Clinton High School). Jako nastolatek bardzo lubił pisanie, dorabiał przez jakiś czas pisząc nekrologi do gazet. Podejmował się też innych zajęć dorywczych, był m.in. roznosicielem kanapek i chłopcem na posyłki. Szkołę średnią ukończył w 1939, wcześniej niż jego rówieśnicy.

Z pomocą swojego wuja Robbiego Solomona i wydawcy komiksów Martina Goodmana został pomocnikiem w wydawnictwie Timely Comics, które miało później rozwinąć się i zmienić nazwę na Marvel Comics.

Pierwszą komiksową publikacją młodego Stanleya Liebera były dialogi do trzeciego numeru komiksu Captain America Comics w maju 1941. Wtedy też powstał jego pseudonim literacki - Stan Lee. Jak wyjaśnił wiele lat później, miał zamiar pisać pod swoim prawdziwym nazwiskiem "poważną prozę".

W 1942 Stan wstąpił do United States Army Signal Corps, gdzie pisał instrukcję i scenariusze filmów szkoleniowych oraz wymyślał slogany reklamowe. Służbę wojskową zakończył w 1945.

Komiksowa rewolucja[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat 50, w odpowiedzi na rosnącą popularność drużyn superbohaterów, takich jak wydawane przez konkurencyjne DC Comics Justice League Of America, Stan został zobligowany przez swojego szefa Martina Goodmana do stworzenia takiej drużyny. Pisał w tym czasie formy komiksowe w różnych gatunkach (horror, Western, romans, science-fiction). Był niezadowolony ze swojej pracy i w zasadzie, kiedy dostał zlecenie od Goodmana, chciał ją porzucić. Jego żona Joan namówiła go, by napisał historię zupełnie inną niż dotychczasowe, bardziej nastawioną na psychikę bohaterów i zaangażowanie w rzeczywiste problemy świata, w przeciwieństwie do odrealnionych historii z DC.

W taki sposób powstali bohaterowie niepozbawieni normalnych, ludzkich problemów, bliżsi czytelnikowi niż niezniszczalny, pomnikowy Superman czy niewyobrażalnie bogaty Batman (obie postacie były wydawane przez konkurencyjne DC Comics). Pierwszymi bohaterami stworzonymi przez Stana Lee byli Fantastic Four. Gdy komiksy z nimi w roli głównej odniosły sukces, Stan stworzył kolejnych bohaterów, z którymi czytelnik mógłby się identyfikować. Tak powstali: Hulk, Iron Man, Thor, X-Men (wraz z Jackiem Kirbym), Daredevil (wraz z Billem Everettem), Doctor Strange (razem ze Steve'em Ditko) i najpopularniejszy super heros z uniwersum Marvela, Spider-Man.

Wraz z nowym sposobem opowiadania historii o super bohaterach Stan Lee wprowadził inne charakterystyczne dla tego gatunku elementy, jak chociażby ramka na pierwszej stronie komiksu, na której wymienione są nazwiska scenarzysty, rysownika, rysownika kładącego tusz i osoby zajmującej się liternictwem. Nowością były też "strony klubowe", na których czytelnicy mogli dowiedzieć się, co będzie się działo zarówno w świecie komiksów, jak i w światku komiksowym.

W latach 60. Lee był zaangażowany osobiście w większość wydawanych przez Marvel Comics tytułów. Zajmował się nie tylko scenariuszami, moderował także "strony klubowe", na których odpisywał na listy fanów (co stało się standardem w komiksach amerykańskich). Z czasem stała rubryka Stana (Stan's Soapbox) stała się nie tylko miejscem wymiany zdań między wydawnictwem a fanami, ale i elementem kampanii edukacyjnej. Stan starał się przemycać tam treści antynarkotykowe i antyrasistowskie. Poza tym umieszczał w swoich komiksach wymyślne słowa, mając na celu poszerzanie słownictwa młodzieży.

Z czasem dzięki niemu wypracowany został pewien schemat powstawania komiksów, tzw. Metoda (czy też styl) Marvela (Marvel Method). Owa metoda polega na ścisłej współpracy pomiędzy scenarzysta a rysownikiem w trakcie tworzenia komiksu. Wcześniej scenarzysta dostarczał scenariusz rysownikowi i z zasady nie miał wypływu na ostateczny kształt pracy. W nowej metodzie rysownik i scenarzysta współtworzą całość komiksu. W związku z taką kooperacją ciężko jest jednoznacznie przyznać autorstwo jakiejś postaci jednemu autorowi.

Ikona popkultury[edytuj | edytuj kod]

Nowe podejście do tematu spowodowało drastyczny wzrost popularności zarówno wydawnictwa, jak i samego Stana Lee. Stał się gwiazdą świata komiksów i częstym gościem honorowym konwentów komiksowych.

Przez krótki czas Stan Lee był prezesem Marvel Comics, ale porzucił to stanowisko, gdy uświadomił sobie, że taka funkcja wiąże się z finansami, a nie z procesem twórczym, który interesował go najbardziej.

Uważany jest za żyjącą ikonę amerykańskiego komiksu[1]. Często pojawia się gościnnie w filmach na podstawie swoich komiksów (najnowsze adaptacje filmowe przygód Spider-Mana, Hulka, czy Daredevila). Pojawił się też w serialach "Heroes" ("Herosi") i "Teoria wielkiego podrywu" oraz w filmie Szczury z supermarketu, którego reżyser Kevin Smith jest jego wielkim fanem[2]. Występuje on też w grze "Lego Marvel Super heroes", gdzie na każdym poziomie gry można go uratować, a potem nawet nim grać, dostaje on tam kilka umiejętności bohaterów których stworzył. W grze jest szansa na spotkanie go w filmikach przed rozpoczęciem rozgrywki.

Cameos[edytuj | edytuj kod]

Jak zostało wspomniane, Stan Lee pojawia się w większości ekranizacji komiksów Marvela.

Incredible Hulk (serial animowany 1982)[edytuj | edytuj kod]

Stan Lee jest narratorem każdego z trzynastu odcinków tego serialu. Komentuje początek, koniec a także każdą z bardziej dramatycznych sytuacji.

Hulk przed sądem (1989)[edytuj | edytuj kod]

Tutaj Stan pojawia się jako jeden z widzów, którzy siedzą na rozprawie sądowej.

Fantastyczna Czwórka (serial animowany 1994)[edytuj | edytuj kod]

W odcinku 4. Skrulle mówią w swoim języku. Animowany Stan Lee przerywa akcję na krótką chwilę, aby uruchomić kieszonkowe tłumacza dla widzów.

Spider-Man (serial animowany 1994)[edytuj | edytuj kod]

W ostatnim odcinku Peter Parker trafia do alternatywnej względem swojej Ziemi. Gdzie jest tylko wymyśloną postacią, a Spidey jest w rzeczywistości aktorem, który jedynie go gra. Ten zapragnął, by prawdziwy Spider-Man spotkał się twarzą w twarz ze swoim twórcą.

X-Men (2000)[edytuj | edytuj kod]

Po pojawieniu się Stana Lee 11 lat wcześniej, studio 20th Century Fox postanowiło również pokazać na chwilę stwórcę większości bohaterów. Tutaj pojawia się ledwo zauważalny jako sprzedawca napoi na plaży.

Spider-Man (2002)[edytuj | edytuj kod]

Stan Lee jest świadkiem ataku Zielonego Goblina i panikując pomaga uciec dziewczynce.

Daredevil (2003)[edytuj | edytuj kod]

Stan jako starszy pan z gazetą nie zatrzymuje się przed jadącymi samochodami a młody Matt bez problemu ratuje mu życie. Dodatkowo jego nazwisko było użyte jako jeden z klientów prawnika.

Hulk (2003)[edytuj | edytuj kod]

W Hulku jest policjantem, który tylko wychodzi z budynku razem ze swoim partnerem.

Spider-Man 2 (2004)[edytuj | edytuj kod]

W drugim Spider-Manie jest podobnie. Stan jest świadkiem walki Spidey'ego z Dr. Octopusem i ponownie ratuje kobietę przed gruzem, który prawie w nią uderzył.

Fantastyczna Czwórka (2005)[edytuj | edytuj kod]

Stan Lee jako listonosz daje Reedowi Richardsowi list.

X-Men: Ostatni Bastion (2006)[edytuj | edytuj kod]

Tutaj Stan jest jednym z sąsiadów młodej Jean Grey. Professor X chcąc udowodnić swoją mutację, siłą umysłu sprawił, by przedmioty dookoła lewitowały. Jednym z tych przedmiotów był wąż ogrodowy, który na swoim ogródku trzymał właśnie Stan Lee.

Spider-Man 3 (2007)[edytuj | edytuj kod]

Peter Parker zatrzymuje się, by zobaczyć ogłoszenie, informujące, że Spider-Man dostał klucze do miasta. Stan podchodzi do niego i chwilę z nim rozmawia a propos ogłoszenia.

Fantastyczna Czwórka 2: Narodziny Srebrnego Surfera (2007)[edytuj | edytuj kod]

Stan stara się wejść na ślub Reeda Richardsa i Susan Storm, jednak mężczyzna czytający listę mu nie wierzy, że jest Stanem i go odsyła. "I should be on that list." "Powinienem być na tej liście." "No, really I'm Stan Lee!" "Naprawdę, jestem Stan Lee!"

Iron Man (2008)[edytuj | edytuj kod]

Tony Stark spotyka Stana w otoczeniu gromadki dziewczyn i mu gratuluje.

Incredible Hulk (2008)[edytuj | edytuj kod]

Kiedy przez przypadek do jednego z napoi dostaje się gamma, Stan Lee nieświadomy niczego wypija substancję, a po chwili umiera.

Iron Man 2 (2010)[edytuj | edytuj kod]

Stan spotyka Tony'ego jako gość na Stark Expo, co świadczy, że jest jego fanem.

Thor (2011)[edytuj | edytuj kod]

Stan Lee w samochodzie próbuje wydostać Mjolnir z Ziemi, jednak z niepowodzeniem. "Did it work?"

Kapitan Ameryka: Pierwsze Starcie (2011)[edytuj | edytuj kod]

Stan jest jednym z generałów wojska.

Avengers (2012)[edytuj | edytuj kod]

Podczas wiadomości, Stan oznajmia, że nie wierzy w to, by w Nowym Jorku byli superbohaterowie i powraca do gry w szachy. W usuniętej scenie Steve Rogers spotyka Stana w restauracji. "Superheroes? In New York? "Superbohaterowie? W Nowym Jorku? Bez jaj."

Niesamowity Spider-Man (2012)[edytuj | edytuj kod]

Stan jako jedna z osób grona pedagogicznego (prawdopodobnie bibliotekarz), ma założone słuchawki i nie słyszy walczącego za nim Spider-Mana z Jaszczurem, który uratował mu wtedy życie.

Agenci T.A.R.C.Z.Y. (2013-)[edytuj | edytuj kod]

Jemma Simmons i Phil Coulson spotykają Stana Lee w pociągu w otoczeniu dwóch dziewcząt. Stan mówi Jemmie, że przykro mu z powodu straty matki i poucza Coulsona. W dodatku ponownie są z nim dwie dziewczęta. "I'm terrible sorry about your lost, dear. "Bardzo mi przykro z powodu twojej straty, kochanie. As for you, now is your chance to do better. Co do ciebie, to twoja szansa na poprawę. Why don't you see take it? Let's go." Dlaczego nie możesz tego dostrzec?"

Iron Man 3 (2013)[edytuj | edytuj kod]

Stan Lee jako jury w konkursie modelek daje jednej z nich 10/10.

Thor: Mroczny Świat (2013)[edytuj | edytuj kod]

W domu starców (lub domu dla psychicznie chorych) Erik Selvig zabiera but Stana i tłumaczy wszystkim konstrukcję kosmosu. Po zapytaniu Selviga o pytania, Stan upomina się o but.

Kapitan Ameryka: Zimowy Żołnierz (2014)[edytuj | edytuj kod]

Po tym jak Kapitan Ameryka zabiera swoją zbroję w muzeum, Stan pracujący tam widzi brak i oznajmia, że go zwolnią.

Niesamowity Spider-Man 2 (2014)[edytuj | edytuj kod]

Stan pojawia się na rozdaniu dyplomów maturzystów.

Strażnicy Galaktyki (2014)[edytuj | edytuj kod]

Kosmita Stan podrywa pewną czerwonoskórą kobietę, co zauważa Rocket.

Agentka Carter (2015)[edytuj | edytuj kod]

W odcinku czwartym siedzi koło Howarda, którego pyta o to, czy pożyczy mu dodatek sportowy.

Avengers: Czas Ultrona (2015)[edytuj | edytuj kod]

Stan Lee pojawia się jako weteran Drugiej Wojny Światowej, na imprezie w Avengers Tower i pije 1000 letni alkohol z Thorem. Po wypiciu zostaje wyniesiony i mamrocze swoje charakterystyczne słowo "Excelsior".

Przypisy