Epidemiczne stany nadzwyczajne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Epidemiczne stany nadzwyczajne, oficjalnie stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii – instytucje prawa polskiego, istniejące od 2001 roku i ujęte w Ustawie z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi[1].

Podczas stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii mogą być wprowadzone:[2]

  • czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się
  • czasowe ograniczenie lub zakaz obrotu i używania określonych przedmiotów lub produktów spożywczych
  • czasowe ograniczenie funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy
  • zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności
  • obowiązek wykonania określonych zabiegów sanitarnych, jeżeli wykonanie ich wiąże się z funkcjonowaniem określonych obiektów
  • nakaz udostępnienia nieruchomości, lokali, terenów i dostarczenia środków transportu do działań przeciwepidemicznych
  • obowiązek przeprowadzenia szczepień ochronnych, o których mowa w ust. 3, oraz grupy osób podlegające tym szczepieniom
  • czasowe ograniczenie określonych zakresów działalności przedsiębiorców
  • czasową reglamentację zaopatrzenia w określonego rodzaju artykuły
  • obowiązek poddania się badaniom lekarskim przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie
  • obowiązek stosowania określonych środków profilaktycznych i zabiegów;
  • obowiązek poddania się kwarantannie
  • czasowe ograniczenie korzystania z lokali lub terenów oraz obowiązek ich zabezpieczenia
  • nakaz ewakuacji w ustalonym czasie z określonych miejsc, terenów i obiektów
  • nakaz lub zakaz przebywania w określonych miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach
  • zakaz opuszczania strefy zero przez osoby chore i podejrzane o zachorowanie
  • nakaz określonego sposobu przemieszczania się
  • nakaz zakrywania ust i nosa, w określonych okolicznościach, miejscach i obiektach oraz na określonych obszarach.

Celem omawianych rozwiązań jest zapobieganie i zwalczanie epidemii. Środkiem do realizacji tego celu są różnego rodzaju ograniczenia praw jednostki, co upodabnia je do przewidzianych przez Konstytucję RP stanów nadzwyczajnych; ponieważ jednak formalnie nimi nie są, odpowiednie przepisy konstytucyjne nie mają do nich zastosowania. Stąd też stan zagrożenia epidemicznego i stan epidemii określa się niekiedy jako „pozakonstytucyjne stany nadzwyczajne”. W przeszłości Trybunał Konstytucyjny stwierdzał, że ustanawianie w drodze ustawowej stanów zbliżonych do nadzwyczajnych jest niekonstytucyjne[3]. Również sam stan epidemii spotkał się z krytyką w orzecznictwie[4]. Teoretycznie alternatywą dla stanów epidemicznych mógłby być stan klęski żywiołowej[1], który jednak nie pozwalałby na ograniczenie wolności zgromadzeń[5], a co z kolei możliwe byłoby w stanie wyjątkowym[6].

Stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał w Polsce od 14 marca 2020 roku, w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2[7]. Został on odwołany 20 marca 2020 roku[8], wraz z wprowadzeniem na terenie kraju stanu epidemii[9][10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Leszek Garlicki: Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu. Wolters Kluwer, 2020, s. 37–39, 475–476. ISBN 978-83-8223-214-1.
  2. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2020 r. poz. 1845)
  3. Gazeta prawna: Pozakonstytucyjny stan nadzwyczajny, czyli anormalne funkcjonowanie państwa i daleko idące ograniczenia praw i wolności i przywołany tam wyrok TK z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt K 50/07.
  4. zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II SA/Op 219/20
  5. Art. 233 ust. 3 Konstytucji RP a contrario
  6. Art. 233 ust. 1 Konstytucji RP a contrario
  7. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 433).
  8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 490).
  9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 491).
  10. Stan epidemii zamiast stanu zagrożenia epidemicznego – prawnicy o zakresie i znaczeniu zmian, MedExpress.pl [dostęp 2021-04-02] (pol.).