Stanisław Balbus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Balbus
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1942
Sieradz
Zawód teoretyk literatury
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej

Stanisław Balbus (ur. 8 maja 1942 w Sieradzu) – polski teoretyk literatury, badacz języka artystycznego; emerytowany profesor Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego; wykładowca teorii literatury na kierunkach filologii obcych (1969 – 1977) oraz na polonistyce UJ (1978 – 2002). W latach 1994 – 1996 p. o. kierownika Zakładu Teorii Literatury, 1996 – 2003 kierownik Katedry Teorii Literatury. Wykładał na Uniwersytecie w Göteborgu w 1988 r. Tutor Akademii Artes Liberales[1]. Krytyk literacki (w latach 1967 – 1993). Od 2002 członek komitetu redakcyjnego półrocznika „Przestrzenie Teorii” (Wyd. Naukowe UAM, Poznań).

Droga zawodowa[edytuj | edytuj kod]

  • 1966 – magisterium z historii literatury polskiej
  • 1975 – doktorat z pogranicza teorii literatury i językoznawstwa
  • 1989 – habilitacja z teorii literatury
  • 1991 – profesor nadzwyczajny UJ
  • 1993 – tytuł profesora
  • 2000 – stanowisko profesora zwyczajnego
  • 2012 – profesor-emeryt

Członkostwo w organizacjach naukowych i literackich[edytuj | edytuj kod]

  • Komisja Historycznoliteracka PAN, Oddział w Krakowie (od 1978)
  • Komitet Poetyki i Stylistyki przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów (od 1992)
  • Komitet Nauk o Literaturze Polskiej PAN (członek prezydium w latach 2000-2003)
  • Komisja Kultury Słowian PAU (od 2001; do 2003 wiceprzewodniczący)
  • Związek Literatów Polskich (1975 – 1983)
  • Polski PEN Club (od 1988)
  • Stowarzyszenie Pisarzy Polskich (od 1989, w latach 1991–1994 wiceprezes Oddziału Krakowskiego).

Zainteresowania badawcze i naukowo-dydaktyczne[edytuj | edytuj kod]

Prozodia i wersologia; teoria tekstu artystycznego i języka poetyckiego; teorie kontekstów i semantyki kontekstualne, intertekstualność; semiotyka literacka; poetyka historyczna; translatologia; hermeneutyki literackie oraz problemy i strategie interpretacji poezji; metodologia i historia badań literackich.

Zainteresowania poboczne[edytuj | edytuj kod]

Religioznawstwo (religie pierwotne, biblistyka, patrystyka, dzieje herezji chrześcijańskich, judaizm).

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Około 300 publikacji naukowych, krytyczno-literackich, drobnych literackich oraz opracowań wydawniczych[2]. Publikował (od 1967) w czasopismach naukowych: “Ruch Literacki”, “Pamiętnik Literacki”, "Teksty", "Teksty Drugie", "Zeszyty Naukowe UJ", “Przestrzenie Teorii” oraz literackich: “Życie Literackie”, “Tygodnik Literacki”, “Tygodnik Powszechny”, “Nurt”, “Twórczość”, “Miesięcznik Literacki”, “Arka”, “brulion”, “NaGłos”, “Dekada Literacka”. Sporadyczne przekłady na języki obce (rosyjski, ukraiński, litewski, węgierski, bułgarski, serbski, francuski, angielski).

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Lektury obowiązkowe. Szkice na temat lektur szkolnych, (współredakcja W. Maciąg, współaut. tenże i in.), Ossolineum, Wrocław 1976; wyd. 2 1977; wyd. 3 1979
  • Texte littéraire et sa structure acoustique, PWN, Kraków-Warszawa 1981
  • Intertekstualność a proces historycznoliteracki, Wydawnictwo Naukowe UJ 1990
  • Poezja w czasie marnym. O metafizyce i historiozofii poezji Tadeusza Nowaka, Oficyna Literacka, Kraków 1992
  • Między stylami (cz. I: Kompetencje intertekstualne – Dyskusje i propozycje, cz. II: Strategie intertekstualne – Lektury i interpretacje), Wydawnictwo Universitas, Kraków 1993, wyd. 21996
  • Świat ze wszystkich stron świata. O Wisławie Szymborskiej, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1996
  • Zosia, Księgarnia Akademicka, Kraków 2015

Ważniejsze opracowania edytorskie[edytuj | edytuj kod]

Naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • Michaił Bachtin, Twórczość Franciszka Rabelais’go a kultura ludowa średniowiecza i renesansu (oprac. literacko-naukowe przekładu, wstęp i komentarze), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1975
  • Lew Wygotski, Psychologia sztuki (oprac. naukowe przekładu, wstęp i komentarze), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1980
  • Henryk Markiewicz, Prace wybrane, t. 1-6, (wybór, wstęp, redakcja naukowa, komentarze edytorskie), seria Klasycy Współczesnej Polskiej Myśli Humanistycznej, Wydawnictwo Universitas, Kraków 1995-1998
  • (z Włodzimierzem Boleckim) Ostrożnie z literaturą! Materiały z XXVII Konferencji Teoretycznoliterackiej Krynica 1997, praca zbiorowa, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2000
  • Maria Dłuska, Prace wybrane (wybór, wstęp, redakcja naukowa), t. 1-3, seria Klasycy Współczesnej Myśli Humanistycznej, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2002
  • (z Edwardem Balcerzanem) Stulecie Przybosia, Zbiór rozpraw, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2002
  • (z Andrzejem Hejmejem) Intersemiotyczność. Związki literatury z innymi sztukami, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2004

Literackie[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Nowak, I co na niebie, i co jest na ziemi. Wiersze z lat 1949-1991 (opracowanie krytyczne tekstów, wybór, układ, posłowie, komentarze edyt.), Oficyna Literacka, Kraków 1995
  • Kornel Filipowicz, Rozstanie i spotkanie. Opowiadania ostatnie (wybór i posłowie), Wydawnictwo Znak, Kraków 1995
  • (z Dorotą Wojdą) Radość czytania Szymborskiej. Wybór tekstów krytycznych z lat 1953-1996, Wydawnictwo Znak, Kraków 1996
  • Tadeusz Nowak, Jeszcze ich widzę, słyszę jeszcze. – Jak w rozbitym lustrze (opracowanie maszynopisów ze spuścizny pośmiertnej oraz posłowie), Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa 1999.
  • Tadeusz Nowak, Bramy czułości (wybór, układ i posłowie), Wydawnictwo Archidiecezji Lubelskiej Gaudium, Lublin 2006.

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Akademia Artes Liberales: Stanislaw Balbus.
  2. Marian Zaczyński, Stanisław Balbus – biobibliografia, w: Różne głosy. Prace ofiarowane Stanisławowi Balbusowi na jubileusz siedemdziesięciolecia, pod red. Doroty Wojdy, Magdy Heydel, Andrzeja Hejmeja, Wydawnictwo UJ Kraków 2013, s. 355 – 416.
  3. Laureaci Nagrody im. Kazimierza Wyki

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, red. Janusz Kapuścik, Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa, t. 1 1998, s. 56-57.
  • Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny, PWN, Warszawa 2000, t. 1, s. 18.
  • Wielki leksykon pisarzy polskich, pod red. Jana Pieszczachowicza, Oficyna Wydawnicza Fogra, Kraków, t. 1, 2005, s. 99-101.
  • Lesław M. Bartelski, Polscy pisarze współcześni 1939-1991. Leksykon, PWN Warszawa 1995, s. 8.
  • Władysław Tyrański, Kto jest kim w Krakowie?, Wydawnictwo Kragin, Kraków 2000, s. 14-15.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]