Stanisław Car

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Car
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 kwietnia 1882
Warszawa
Data i miejsce śmierci 18 czerwca 1938
Warszawa
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Okres od 4 października 1935
do 18 czerwca 1938
Poprzednik Kazimierz Świtalski
Następca Walery Sławek
Minister sprawiedliwości, naczelny prokurator
Okres od 29 marca 1930
do 4 grudnia 1930
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem
Poprzednik Feliks Dutkiewicz
Następca Czesław Michałowski
Minister sprawiedliwości, naczelny prokurator
Okres od 22 grudnia 1928
do 29 grudnia 1929
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem
Poprzednik Aleksander Meysztowicz
Następca Feliks Dutkiewicz
Szef Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP
Okres od 16 czerwca 1926
do listopada 1926
Poprzednik Konstanty Lenc
Następca Bohdan Dzięciołowski
Szef Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP
Okres od 11 grudnia 1922
do 1923
Następca Konstanty Lenc
Odznaczenia
Order Orła Białego (1921-1990) Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Stanisław Car (ur. 26 kwietnia 1882 w Warszawie[1], zm. 18 czerwca 1938 tamże) – polski prawnik, polityk, wiceminister, a następnie minister sprawiedliwości. W latach 1930–1935 wicemarszałek Sejmu III kadencji, następnie marszałek Sejmu IV kadencji (1935–1938), wolnomularz[2]. Szef Kancelarii Cywilnej Naczelnika Państwa i Prezydenta RP w latach 1918-1923 oraz w roku 1926.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny inteligenckiej. Studiował prawo na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim do 1905, a następnie na Uniwersytecie w Odessie (absolwent rocznika 1907). Odbył aplikację sądową (1908–1911), uzyskał wpis na listę adwokatów przysięgłych i otworzył kancelarię adwokacką. Był sędzią pokoju XI okręgu w Warszawie w 1915. Był pracownikiem Komisji Prawa Cywilnego Tymczasowej Rady Stanu[3].

Po ustąpieniu w 1922 r. Józefa Piłsudskiego wrócił do zawodu adwokata. Pełnił stanowisko szefa kancelarii cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriela Narutowicza, następnie Stanisława Wojciechowskiego (od lutego 1923 jego miejsce zajął Konstanty Lenc)[4]. W 1924 r. doprowadził do powstania w Warszawie czasopisma adwokatury stołecznej o nazwie „Palestra”. którego był pierwszym redaktorem naczelnym[5]. Po przewrocie majowym 1926 r. wrócił do polityki stając się jednym z najważniejszych polityków obozu sanacyjnego. Bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego, aż do śmierci marszałka w 1935. Nowo wybrany prezydent RP Ignacy Mościcki wyznaczył go ponownie na stanowisko Szefa Kancelarii Cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, którą pełnił do października 1926 roku.

Należał do BBWR, gdzie był członkiem prezydium klubu parlamentarnego, a następnie także wiceprezesem koła (od sierpnia 1931). Współtworzył projekt konstytucji kwietniowej (współautor tez konstytucyjnych i generalny referent projektu).

Nazwisko oraz rola, jaką spełniał wobec Piłsudskiego (wykładnia prawa w sposób możliwie najkorzystniejszy dla jego celów politycznych) przyniosły mu ironiczny przydomek „Jego Interpretatorskoje Wieliczestwo”.

Zmarł 18 czerwca 1938[6]. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[7].

Nagrobek Stanisława Cara i jego żony Zofii

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Akt urodzenia nr 184 z 1882, parafia rzymskokatolicka Przemienienia Pańskiego w Warszawie.
  2. Ludwik Hass, Ambicje rachuby, rzeczywistość. Wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej 1905–1928. Warszawa 1984, s. 231.
  3. Włodzimierz Suleja, Tymczasowa Rada Stanu, Warszawa 1998, s. 225.
  4. Wiadomości polityczne. Zmiany w Belwederze. „Rozwój”, s. 1, Nr 32 z 3 lutego 1923. 
  5. A. Redzik, Poczet redaktorów naczelnych „Palestry”, „Palestra” 2014, nr 9, s. 369-370.
  6. Zgon marszałka Sejmu R. P. Stanisława Cara. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 136 z 19 czerwca 1938. 
  7. Pogrzeb Marszałka Stanisława Cara. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 139 z 23 czerwca 1938. 
  8. M.P. z 1938 r. Nr 141, poz. 248
  9. Premier Sławek odznaczony Orderem Orła Białego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 159 z 16 lipca 1935. 
  10. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 17.
  11. Stanisław Car (1882–1938). Wszechnica Sejmowa: II Rzeczpospolita. [dostęp 15 czerwca 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]