Stanisław Dobrzycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Dobrzycki
Stanisław Dobrzycki
Data i miejsce urodzenia 30 marca 1875
Krzęcin
Data i miejsce śmierci 15 lipca 1931
Poznań
Profesor nauk historycznych
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Profesura 1919
rektor Wszechnicy Piastowskiej dzisiejszego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Uczelnia Uniwersytet Poznański
Okres spraw. 1924–1925
Poprzednik Zygmunt Lisowski
Następca Ludwik Sitowski

Stanisław Dobrzycki (ur. 30 marca 1875 w Krzęcinie koło Skawiny, zm. 15 lipca 1931 w Poznaniu) – polski historyk literatury, rektor Uniwersytetu Poznańskiego w latach 1924–1925, slawista.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Marcina (organisty) i Heleny z Podoskich. Uczęszczał do gimnazjum Św. Anny w Krakowie (1885–1893), następnie studiował filologię na Uniwersytecie Jagiellońskim (1893–1897), m.in. pod kierunkiem Jana Baudouina de Courtenay (opiekuna pracy doktorskiej) i Stanisława Tarnowskiego, a później jeszcze przez rok na uniwersytecie praskim[1].

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1898 obronił doktorat na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie pracy O mowie ludowej we wsi Krzęcinie wydanej drukiem tego samego roku[2]. W latach 1899–1901 pracował jako nauczyciel języka polskiego w Krakowie i Bochni. W 1901 wyjechał do Szwajcarii, gdzie został profesorem nadzwyczajnym oraz kierownikiem Katedry Języków i Literatur Słowiańskich na Uniwersytecie we Fryburgu. W 1906 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego, a w roku akademickim 1911–1912 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego. W 1909 bez powodzenia ubiegał się o Katedrę Historii Literatury Polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim (po Stanisławie Tarnowskim).

W 1919, po powrocie do Polski został profesorem Uniwersytetu Poznańskiego i kierował I Katedrą Historii Literatury Polskiej. W latach 1920–1921 był dziekanem Wydziału Filozoficznego, w roku akademickim 1924–1925 pełnił funkcję rektora, rok później – prorektora. Prowadził wykłady z historii literatury staropolskiej. W 1926 został wybrany na członka-korespondenta PAU, należał także do Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1920: członek zwyczajny, 1923–1926: sekretarz generalny). W listopadzie 1925 wyróżniono go jednogłośnym wyborem na przedstawiciela uniwersytetów europejskich na obchodach półwiecza Institut Catholique w Paryżu. 30-lecie pracy naukowej Dobrzyckiego uhonorowano wydaniem Księgi pamiątkowej ku uczczeniu 30-letniej pracy naukowej i nauczycielskiej Stanisława Dobrzyckiego (1928) i uroczystym jubileuszem na Uniwersytecie Poznańskim. Był kuratorem i filistrem honorowym Korporacji Chrobria[3].

W pracy naukowej zajmował się historią literatury polskiego średniowiecza i Odrodzenia, literaturą ludową oraz metodologią badań literackich. Uważał, że na zjawiska literackie duży wpływ mają czynniki socjologiczne oraz warunki topograficzne. Zainicjował szerokie badania nad twórczością Kochanowskiego, m.in. pod kątem językowym; dokonał szczegółowej analizy hymnu Czego chcesz od nas, Panie. Analizował również twórczość innych autorów, zwłaszcza Mickiewicza; przygotował wydanie Żywota Adama Mickiewicza autorstwa syna poety Władysława (1929–1931, 2 tomy). Zajmował się badaniem kolęd staropolskich i ich związkami z kolędami czeskimi. W czasie pracy w Szwajcarii współpracował z wydawaną tamże Encyklopedią Polską (1915–1919). W gronie jego uczniów byli m.in. Tytus Benni i Ludwik Bronarski.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarł po długiej i ciężkiej chorobie 15 lipca 1931 roku w Poznaniu. Pogrzeb odbył się w sobotę 18 lipca 1931 roku. Pochód żałobny przeszedł z domu żałoby przy ul. Matejki 53, przed Aulą Uniwersytecką, gdzie nastąpiło pożegnanie zmarłego, aż do miejsca pochówku na cmentarzu parafialnym św. Marcina w Poznaniu przy ul. Bukowskiej[4], który po wojnie zlikwidowano, rozbudowując tereny Międzynarodowych Targów Poznańskich.

Jego pamięć Uniwersytet Poznański uczcił 25 lutego 1932 roku akademią żałobną, połączoną z uchwałą Senatu, ustanawiającą (pochodzące z odsetek, ze składek ofiarowanych przez społeczność uniwersytecką – kolegów z wszystkich wydziałów) "Stypendium prof. Stanisława Dobrzyckiego", przyznawane corocznie w dniu 8 maja studentowi polonistyki za najlepszą pracę[5].

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

  • Studia nad średniowiecznym piśmiennictwem polskim, 1901
  • Spis literackich artykułów i rozpraw Mochnackiego, 1903
  • Samogłoski nosowe w gwarze kilkunastu wsi góralskich w powiecie myślenickim i limanowskim, 1905
  • Kochanowski w "Roxolankach", 1906
  • Pieśni Kochanowskiego, 1906
  • "Nie-boska komedia", 1907
  • Z dziejów literatury polskiej, 1907
  • Psałterz Kochanowskiego (1910)
  • Sebastian Grabowiecki i jego "Rymy duchowne", 1910
  • Notatki do dziejów języka polskiego literackiego, 1911
  • La letteratura polacca, 1916
  • O kolędach, 1923
  • Historia literatury polskiej, 1927
  • Ze studiów o Kochanowskim, 1929

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Od 1903 był żonaty z Marcjanną Świerczewską[6]. Miał sześcioro dzieci w tym trzech synów: Stanisława – juniora (ur. 1905, profesor matematyki na Politechnice Lubelskiej), Jana (ur. 1917, profesor cukrownictwa Politechniki Łódzkiej) i Jerzego (ur. 1927, profesor historii nauki w Instytucie Historii Nauki, Oświaty i Techniki PAN) oraz trzy córki: Irenę (ur. 1909, profesor literatury angielskiej na Uniwersytecie Warszawskim, Annę (ur. 1920, historyk sztuki w Poznaniu) i Marię (ur. 1906, romanistka, żona Stanisława Kolbuszewskiego)[7].

Przypisy

  1. Julian Krzyżanowski, Neoromantyzm polski, 1890–1918, Ossolineum, 1980
  2. Stanisław Dobrzycki 1898 ↓.
  3. Korporacja Akademicka "Chrobria" w Poznaniu
  4. Orędownik Ostrowski: pismo na miasto i powiaty Ostrowski i Odolanowski oraz miast Ostrowa, Odolanowa, Sulmierzyc i Raszkowa 1931.07.17 R.80 Nr57, Dziennik Ostrowski, 1931.07.17
  5. Kronika Uniwersytetu Poznańskiego za rok szkolny 1931/32 za Rektoratu Prof. Dr. Jana Sajdaka i otwarcie roku szkolnego 1932/33 przez nowego Rektora Prof. Dr. Stanisława Pawłowskiego w dniu 23 października 1932 roku, Poznań, 1932
  6. Bożena Knopek, Maria Zielińska, Wielkopolski Słownik Biograficzny Polskie towarzystwo historyczne, Państwowe Wydawn. Nauk., 1981, ​ISBN 83-01-02722-3​, 9788301027223
  7. Magdalena Bajer, Humanistyka z przyrodoznawstwem i osmoza między nimi, otwartość na przyrodę i na sztukę – pojawiają się w historii tych dwu rodzin co najmniej przez trzy pokolenia

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Dobrzycki: O mowie ludowej we wsi Krzęcinie. Kraków: Akademia Umiejętności, 1898.
  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1983

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]