Stanisław Dygat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Dygat
Stanisław Dygat.jpg
Imiona i nazwisko Stanisław Ludwik Dygat
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1914
Warszawa
Data i miejsce śmierci 29 stycznia 1978
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Jezioro Bodeńskie
Pożegnania
Podróż
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Stanisław Ludwik Dygat (ur. 5 grudnia 1914 w Warszawie, zm. 29 stycznia 1978 tamże) – polski autor powieści i opowiadań, felietonista, dramaturg oraz scenarzysta filmowy.

Życiorys[edytuj]

Dygat był wnukiem powstańca 1863 roku Ludwika Dygata i synem architekta Antoniego Dygata. Studiował architekturę i filozofię. Współpracował z pismami: „Kuźnica”, „Twórczość”, „Przegląd Kulturalny”. Zadebiutował w 1946 powieścią Jezioro Bodeńskie, w której można odnaleźć autobiograficzną inspirację (w 1939 Dygat z uwagi na francuskie obywatelstwo został internowany w obozie dla cudzoziemców nad Jeziorem Bodeńskim), a stanowiącą swoisty rozrachunek z Polską przedwojenną. Powieść ta została w 1986 roku przeniesiona na ekran przez Janusza Zaorskiego. Sfilmowano również kolejną powieść Dygata, której tematem są przemiany ustrojowe w powojennej Polsce – wydane w 1948 roku Pożegnania (1958, reż. Wojciech Jerzy Has). W roku 1967 Janusz Morgenstern nakręcił film pod tytułem Jowita. Była to ekranizacja powieści Dygata Disneyland.

Stanisław Dygat w swej twórczości polemizował z polską tradycją romantyczną. Jest w polskiej prozie powojennej jednym z przedstawicieli nurtu prześmiewczo-rozrachunkowego.

Był kierownikiem literackim w gdańskim Teatru Wybrzeże[1]. Pisarz zajmował się również twórczością przekładową, przetłumaczył na język polski m.in. Wieczór Trzech Króli Szekspira oraz Króla Edypa Sofoklesa.

Był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[2], z której wystąpił w listopadzie 1957 w proteście przeciwko odmówieniu przez władze zgody na wydawanie miesięcznika “Europa”. W styczniu 1976 roku był jednym z sygnatariuszy tzw. Memoriału 101, skierowanego do Komisji Sejmowej przeciwko planowanym zmianom w konstytucji[3].

Jeden z parków warszawskiego Mokotowa nosi od 2009 roku imię Stanisława Dygata (Park Stanisława Dygata w Warszawie). Imię Dygata nosi również jedna z ulic warszawskiego Żoliborza i jedna z ulic w Malborku.

Życie prywatne[edytuj]

Był w związku małżeńskim z Władysławą Nawrocką i Kaliną Jędrusik. Jego siostra Maria Danuta Bogusławska z domu Dygat była żoną polskiego kompozytora Witolda Lutosławskiego. Córka Stanisława Dygata, Magda Dygat, napisała wspomnienia o ojcu w książce pt. Rozstania

Zmarł na atak serca[4][5].

Grób Stanisława Dygata i Kaliny Jędrusik na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Odznaczenia[edytuj]

Wybrana twórczość[edytuj]

Powieści[edytuj]

Opowiadania i felietony[edytuj]

  • 1949 – Pola elizejskie
  • 1957 – Słotne wieczory
  • 1958 – Różowy kajecik
  • 1959 – Rozmyślania przy goleniu
  • 1973 – W cieniu Brooklynu
  • 1979 – Kołonotatnik
  • 1983 – Gucin

Dramaty[edytuj]

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Stanisława Dygata.

Przypisy

  1. "Życie na Gorąco" 2010, nr 44, s. 30-31.
  2. Jarosław Iwaszkiewicz, Dzienniki, t. III 1964-1980, oprac. i przypisy Agnieszka i Robert Papiescy, Radosław Romaniuk, wstęp Andrzej Gronczewski, Warszawa 2011, s. 46.
  3. "Errata do biografii. Stanisław Dygat". Rzeczpospolita, 2009-03-12. [dostęp 2015-05-07].
  4. Jacek Szczerba: Co ja, Jezus Chrystus jestem?. wysokieobcasy.pl, 2012-10-15. [dostęp 2015-05-07].
  5. Ryszarda L. Pelc: [http://www.kalinajedrusik.republika.pl/md.html Magda Dygat o swoim ojcu Stanisławie i jego związku z Kaliną Jędrusik - jej macochą].
  6. Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 2, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan. Warszawa: WSiP, 1994, s. 233. ISBN 83-02-05446-1.
  7. Odznaczenia. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 1, s. 13, 1939. 

Bibliografia[edytuj]

  • Zdzisław Skwarczyński: Stanisław Dygat. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976. (Seria: Portrety Współczesnych Pisarzy Polskich).

Linki zewnętrzne[edytuj]