Stanisław Fraus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Fraus (ur. 30 października 1929 w Goduli, zm. 12 grudnia 2011 w Polanicy-Zdroju) – alpinista, długoletni goprowiec, przewodnik, działacz turystyczny i społeczny.

Pochodził z Goduli, dzielnicy Rudy Śląskiej na polskim Górnym Śląsku. W 1949 dotarł na ziemię kłodzką, od 1953 był mieszkańcem Polanicy-Zdroju[1][2]. Przez prawie 50 lat był głównym księgowym, również zastępcą dyrektora zarządu Okręgu FWP w Polanicy. Z racji zawodu przez wiele lat był przewodniczącym komisji rewizyjnej Towarzystwa Miłośników Polanicy, od 2005 był też członkiem Glatzer Gebirgs-Verein e.V. z siedzibą w Brunszwiku, kontynuującego tradycje Kłodzkiego Towarzystwa Górskiego (GGV)[3].

Działalność w Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym[edytuj | edytuj kod]

Od 1954 przez ponad 40 lat ratownik górski GOPR, najpierw w Grupie Sudeckiej, po podziale tej grupy członek zarządu Wałbrzysko-Kłodzkiej Grupy GOPR. Był współzałożycielem i w latach 1970–1994 kierownikiem Sekcji Operacyjnej Kłodzko z siedzibą w Polanicy[4][5][6]. W latach 1968–1972 był członkiem Zarządu Głównego GOPR. Za szczególne zasługi dla ratownictwa górskiego został wyróżniony tytułem Członka Honorowego GOPR[7][8].

Działalność w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Fraus od 1948 był także członkiem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i przewodnikiem tatrzańskim. Na ziemi kłodzkiej został przewodnikiem PTTK, organizował piesze i narciarskie rajdy górskie, obozy wędrowne, wczasy lingwistyczne. Jako przewodnik sudecki PTTK oprowadził po szlakach turystycznych Sudetów i Kłodzczyzny około 150 tysięcy turystów[1]. Doskonale władający językiem niemieckim (w czasie II wojny światowej uczył się w niemieckiej szkole) był przewodnikiem wielu grup niemieckich po ziemi kłodzkiej[4], m.in. pisarki Moniki Taubitz[9].

Zaangażował się w ruch turystyczny, był członkiem zarządu Oddziału PTTK „Ziemi Kłodzkiej” i długoletnim przewodniczącym Komisji Górskiej tego oddziału. Brał aktywny udział w zakładaniu kół młodzieżowych PTTK – szkolnych i zakładowych. W latach 1969–1977 był członkiem Komisji Turystyki Górskiej Zarządu Głównego PTTK[10]. Miał uprawnienia przodownika GOT na Sudety, Tatry Polskie, Beskidy Zachodnie i Wschodnie[11].

Alpinizm[edytuj | edytuj kod]

Fraus należał do klubów wysokogórskich w Polsce, Niemczech i Austrii (gdzie uzyskał uprawnienia wspinaczkowe). W latach 1956–1970 uprawiał taternictwo i alpinizm, był uczestnikiem wypraw wysokogórskich, m.in. w Pamir i Alpy. W dniach od 13 lipca do 7 sierpnia 1968 wziął udział w wyprawie Polskiego Klubu Górskiego w Wielki Kaukaz, kierowanej przez Piotra Młoteckiego, zdobywając m.in. wschodni wierzchołek Elbrusu[12].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Fraus został wyróżniony takimi odznaczeniami jak[1][2]:

  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
  • złota odznaka „Zasłużony dla Dolnego Śląska”
  • Honorowy Przewodnik Turystyki Górskiej
  • Zasłużony dla Polanicy Zdroju (2006)
  • Członek Honorowy GOPR (2002)
  • duże: złote odznaki PTTK – GOT i GON oraz GOT „Za wytrwałość”[11]
  • Medal Aleksandra Janowskiego
  • Medal im. Tytusa Chałubińskiego
  • Medal Komisji Turystyki Górskiej Zarządu Głównego PTTK
  • Złota Odznaka Turystyczna im. Jana Pawła II
  • honorowa odznaka Turysta Dolnego Śląska (2008)[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Edward Wojciechowski, Honorowi i Zasłużeni Obywatele Polanicy, „Nieregularnik Polanicki”, Nr 1 (10) 2006 r., s. 23
  2. a b Stanisław Fraus. Przewodnictwo górskie, garstka wspomnień z minionych 50 lat (issuu). „Ziemia Kłodzka”. 2013 (223), s. 7-8, luty 2013. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, Stowarzyszenie Komitet Obywatelski Ziemi Kłodzkiej, Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka, OKiS. ISSN 1234-9208. [dostęp 2015-09-10]. 
  3. GGV-Mitteilungen 3/2010
  4. a b Henryk Grzybowski: Stanisław Fraus. W: Janusz Laska, Mieczysław Kowalcze: Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej. T. 4 z suplementem. Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2011, s. 319. ISBN 978-83-60478-90-5.
  5. Honorowi członkowie GOPR
  6. Iść na ratunek, to znaczy…
  7. Wałbrzysko-Kłodzka Grupa GOPR. Członkowie honorowi grupy. Wałbrzysko-Kłodzka Grupa GOPR. [dostęp 2014-12-28].
  8. VII Zjazd Delegatów GOPR w Zakopanem
  9. Henryk Grzybowski. Polanickie spotkania z Moniką Taubitz. „Ziemia Kłodzka”. 2016 (254-255), s. 30, marzec 2015. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, Stowarzyszenie Komitet Obywatelski Ziemi Kłodzkiej, Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka, OKiS. ISSN 1234-9208. [dostęp 2016-10-07]. 
  10. Strona Komisji Turystyki Górskiej ZG PTTK
  11. a b Cykliczne spotkania w dusznickiej „Oazie”
  12. Piotr Misiurewicz, Polski Klub Górski w Kaukazie, Taternik nr 4/1998, s. 190
  13. Marek Gałowski, Sześćdziesiąt lat PTTK na ziemi kłodzkiej, Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej, nr 38/2008

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Grzybowski: Stanisław Fraus. W: Janusz Laska, Mieczysław Kowalcze: Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej. T. 4 z suplementem. Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2011, s. 319. ISBN 978-83-60478-90-5.
  2. Zarząd Koła PTTK „Duch gór Liczyrzepy”: Cykliczne spotkania w dusznickiej „Oazie”. Wolny Portal. [dostęp 2011-12-18].
  3. Edward Wojciechowski. Honorowi i Zasłużeni Obywatele Polanicy. „Nieregularnik Polanicki”. 2006 (1(10)). s. 23. ISSN 1732-470X. [dostęp 2011-12-18]. 
  4. Stanisław Fraus. Przewodnictwo górskie, garstka wspomnień z minionych 50 lat (issuu). „Ziemia Kłodzka”. 2013 (223), s. 7-8, luty 2013. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, Stowarzyszenie Komitet Obywatelski Ziemi Kłodzkiej, Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka, OKiS. ISSN 1234-9208. [dostęp 2015-09-10]. 
  5. Stanisław Fraus. Przewodnictwo górskie, garstka wspomnień z minionych 50 lat (pdf 5,9 MB). „ Ziemia Kłodzka”. 2013 (223), s. 7-8, luty 2013. Wydawnictwo Ziemia Kłodzka, Stowarzyszenie Komitet Obywatelski Ziemi Kłodzkiej, Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka, OKiS. ISSN 1234-9208. [dostęp 2013-03-29].