Stanisław Jurkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Jurkiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 marca 1884
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 30 maja 1954
Warszawa, Polska
Minister pracy i opieki społecznej
Okres od 15 maja 1926
do 13 kwietnia 1929
Poprzednik Jan Stanisław Jankowski
Następca Aleksander Prystor
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Członkowie rządu Józefa Piłsudskiego 2 października 1926 roku: od lewej: minister rolnictwa i dóbr państwowych Karol Niezabytowski, minister robót publicznych Jędrzej Moraczewski, minister komunikacji Paweł Romocki, minister przemysłu i handlu Eugeniusz Kwiatkowski, minister skarbu Gabriel Czechowicz, minister pracy i opieki społecznej Stanisław Jurkiewicz, minister reform rolnych Witold Staniewicz, minister spraw wewnętrznych Felicjan Sławoj Składkowski, minister sprawiedliwości Aleksander Meysztowicz
Grób Stanisława i Janiny Jurkiewiczów na warszawskich Powązkach, kwatera 133-II-17

Stanisław Jurkiewicz (ur. 10 marca 1884 we Lwowie[1], zm. 30 maja 1954 w Warszawie) – polski prawnik, notariusz, minister rządu II RP, wolnomularz[2].

Dzieciństwo i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Ukończył gimnazjum w Przemyślu, następnie Wydział Prawa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie. Uzyskał doktorat z prawa.

Działalność niepodległościowa[edytuj | edytuj kod]

Odbywał służbę wojskową w wojsku austriackim skąd dostał się do niewoli rosyjskiej. Po zwolnieniu osiadł w Moskwie, gdzie działał w Związku Prawników i Adwokatów Polskich. Po rewolucji lutowej z 1917 roku zajął się początkowym stadium rewindykacji polskich dóbr narodowych zrabowanych przez Rosjan, a które miały być zwrócone Polakom. Od 1919 roku mieszkał w Polsce. W roku 1920 walczył jako ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej[1].

Działalność polityczna i emigracja[edytuj | edytuj kod]

W latach 1926–1929 był ministrem pracy i opieki społecznej w kolejnych rządach Kazimierza Bartla i w rządzie Józefa Piłsudskiego. W latach 30. był delegatem Rządu do Rady Administracyjnej Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie[1] i do innych komitetów międzynarodowych. W grudniu 1939 roku przybył do Paryża (razem z Longinem Jurkiewiczem). Później, przez okres II wojny światowej przebywał w Szwajcarii (gdzie był delegatem ministra pracy i opieki społecznej RP w Bernie[3]na Portugalię, Francję nie okupowaną i Szwajcarię[4]), a po wojnie – w Stanach Zjednoczonych i w Genewie (w 1946 roku, gdzie był delegatem PCK). W grudniu 1946 roku powrócił do Polski.

Praca zawodowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 30. był notariuszem wydziału hipotecznego Sądu Okręgowego w Warszawie. Po powrocie z emigracji (od 1947 roku) pracował na stanowisku rzecznika interesu publicznego przy Trybunale Ubezpieczeń Społecznych (do 1954 roku)[4].

Członkostwo w organizacjach[edytuj | edytuj kod]

  • Prezes Polskiego Towarzystwa Reformy Mieszkaniowej
  • Prezes kuratorium Fundacji Domów Akademickich im. Gabriela Narutowicza
  • Wiceprezes Izby Notarialnej Warszawskiej
  • członek rady nadzorczej Towarzystwa Osiedli Robotniczych
  • członek rady zarządzającej Instytutu Spraw Społecznych[1].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Jurkiewicz był synem Franciszka i Antoniny z domu Boreckiej. Miał co najmniej dwoje rodzeństwa:

  • Józefa (1887–1980), z zawodu piekarza, który był ojcem cichociemnego Longina Jurkiewicza (1920–1943)[4]
  • Olgę (1900–1991), która wyszła za Tadeusza Litawińskiego, słynnego zakopiańskiego kolekcjonera dzieł sztuki.

Stanisław Jurkiewicz ożenił się 2 sierpnia 1919 roku z Janiną (1880–1961), córką Ignacego i Wandy Podgórskich. Rodzicami chrzestnymi Janiny byli Maria Konopnicka i Andrzej Strug. Janina Jurkiewicz była pierwszą polską adwokatką[7]. Po przyjeździe do Warszawy w latach 20. Stanisław i Janina Jurkiewiczowie zamieszkali w willi przy ul. Kieleckiej 33a (tel. 4-37-72). Po powrocie z emigracji ponownie zamieszkali w tym samym domu. Stanisław Jurkiewicz mieszkał w nim do śmierci. Nie mieli dzieci.

Oboje z Janiną Jurkiewicz zostali pochowani na warszawskich Powązkach (kwatera 133-II-17)[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 307-308.
  2. Andrzej Garlicki: Przewrót majowy. Warszawa: Czytelnik, 1979, s. 341. ISBN 83-07-00069-6.
  3. Piotr Szubarczyk, IPN Gdańsk: Modlitwa Janki. W: Nasz Dziennik [on-line]. 7-9 kwietnia 2007, 83 (2796) [dostęp 2010-05-29].
  4. a b c Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 73. ISBN 83-902499-5-2.
  5. M.P. z 1924 r. nr 299, poz. 979
  6. M.P. z 32 r. nr 217, poz. 249
  7. Cecylia Gajkowska: Podgórska Wanda. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 27. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1982, s. 84–85. ISBN 83-04-01268-5.
  8. Stanisław Jurkiewicz. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2019-11-07].