Stanisław Kociołek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Kociołek
Stanisław kociołek.jpg
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1933
Warszawa
Data śmierci 1 października 2015
Wiceprezes Rady Ministrów
Okres od 30 czerwca 1970
do 23 grudnia 1970
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Order Sztandaru Pracy I klasy

Stanisław Kociołek (ur. 3 maja 1933 w Warszawie, zm. 1 października 2015) – działacz komunistyczny i polski polityk czasów PRL, wicepremier, poseł na Sejm PRL IV i V kadencji, ambasador PRL w Belgii, Luksemburgu, Tunezji i Związku Radzieckim.

Życiorys[edytuj]

Grób wicepremiera Stanisława Kociołka na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w dniu pogrzebu

Z wykształcenia socjolog, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (1957). W latach 1951–1952 kierownik szkoły podstawowej w Piotrkowie, powiat Iława. W latach 1956–1958 I sekretarz Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1958–1960 I sekretarz Komitetu Warszawskiego, a w latach 1960–1963 sekretarz Komitetu Centralnego Związku Młodzieży Socjalistycznej. W latach 1963–1964 I sekretarz Komitetu Dzielnicowego PZPR Warszawa-Śródmieście. Od 1964 we władzach centralnych PZPR, w latach 1964–1967 był I sekretarzem Komitetu Warszawskiego PZPR, a od grudnia 1967 do lipca 1970 pełnił funkcję I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku. Od czerwca do grudnia 1970 był wicepremierem. Poseł na Sejm PRL IV i V kadencji (od maja 1965 do lutego 1972). W okresie od listopada 1968 do lutego 1971 członek Biura Politycznego KC PZPR – był najmłodszym członkiem tego kierowniczego gremium partii komunistycznej.

Grudzień 1970[edytuj]

Jest współodpowiedzialny za wydarzenia grudniowe 1970 na Wybrzeżu – według Klemensa Gniecha – miał wydać zgodę na strzelanie do robotników[1]. Były dyrektor Stoczni Gdańskiej Stanisław Żaczek, w 1970 członek komitetu strajkowego, zeznał przed sądem, że słyszał, jak dowodzący wojskami gen. Grzegorz Korczyński przekazuje wicepremierowi Stanisławowi Kociołkowi „dyspozycje z centrali” co do warunków użycia broni wobec demonstrujących stoczniowców. Powiedział: „Pierwszy strzał w górę, drugi pod nogi, trzeci na wprost.” Kociołek odparł: „Proszę wykonać.”

Dalsza działalność[edytuj]

Od grudnia 1970 do lutego 1971 sekretarz KC PZPR. Na skutek tragicznych wydarzeń na Wybrzeżu w grudniu 1970 został jednak wkrótce usunięty z kierowniczych stanowisk (sekretarza KC i członka Biura Politycznego KC PZPR) i przeniesiony do pracy w służbie dyplomatycznej. Od 1971 do 1978 był ambasadorem w Królestwie Belgii oraz w Wielkim Księstwie Luksemburga. W latach 1978–1980 był prezesem Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy. Z kolei od czerwca do listopada 1980 przez kilka miesięcy sprawował funkcję ambasadora PRL w Tunezji. W latach 1980–1982 znów pełnił stanowisko I sekretarza Komitetu Warszawskiego PZPR (na krótko powrócił do kierownictwa politycznego PZPR). W tym okresie był zwolennikiem twardego rozprawienia się z „Solidarnością”. Był uważany za czołowego przedstawiciela dogmatycznego skrzydła PZPR. W okresie 1982–1985 był ambasadorem PRL w ZSRR. W 1983 wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. W 1985 zakończył działalność polityczną. W latach 1985–1989 był redaktorem naczelnym miesięcznika „Polish Perspectives”.

Odpowiedzialność karna[edytuj]

Od 1995 zasiadał, obok m.in. gen. Wojciecha Jaruzelskiego na ławie oskarżonych w procesie o sprawstwo kierownicze masakry na Wybrzeżu w 1970. W 2013 został nieprawomocnie uniewinniony z zarzutu kierowniczego sprawstwa zabójstwa[2]. 30 czerwca 2014 Sąd Apelacyjny w Warszawie podtrzymał decyzję sądu niższej instancji[3]. Tym samym wyrok stał się prawomocny. 16 kwietnia 2015 Sąd Najwyższy uwzględnił kasację prokuratury w tej sprawie i uchylił wyrok, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia[4].

Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Sztandaru Pracy I klasy i Złotym Krzyżem Zasługi. Zmarł 1 października 2015, w wieku 82 lat.

Stanisław Kociołek nazywany był niekiedy, w związku z rolą jaką odegrał podczas wydarzeń na Wybrzeżu w grudniu 1970, „katem Trójmiasta”, określenie to stworzył Krzysztof Dowgiałło – autor piosenki Ballada o Janku Wiśniewskim, w oryginalnym wykonaniu Mieczysława Cholewy.

...Jeden raniony, drugi zabity,
Krwi się zachciało słupskim bandytom.
To Partia strzela do robotników.
Janek Wiśniewski padł.
Krwawy Kociołek to kat Trójmiasta,
Przez niego giną dzieci, niewiasty,
Poczekaj draniu – my cię dostaniem!
Janek Wiśniewski padł...[5].

Kontrowersje[edytuj]

Stanisław Kociołek został pochowany 7 października 2015 roku na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach. Wzbudziło to protesty wielu organizacji patriotycznych[6]. W protestach podkreślano współodpowiedzialność za masakrę robotniczą na wybrzeżu w grudniu 1970 roku (wydarzenia grudniowe). Uroczystości pogrzebowej towarzyszył protest środowisk prawicowych, których przedstawiciele trzymali zdjęcia ofiar grudnia 1970 rok[7][8][9].

Przypisy

  1. Klemens Gniech, były dyrektor Stoczni Gdańskiej, a w 1970 członek komitetu strajkowego, zeznał w 2005 na procesie dotyczącym wydarzeń grudniowych 1970, iż Stanisław Kociołek miał wydać polecenie bądź udzielić zgody na strzelanie do robotników. Wątpliwości budził fakt, iż Gniech złożył te zeznania w 15 lat po rozpoczęciu śledztwa i 10 lat procesu w tej sprawie (twierdził, iż wcześniej nie mógł tego dokonać z uwagi na to, że w czasach PRL nie można było o tym rozmawiać, a gdy komunizm upadł, mieszkał już za granicą). Stanisław Kociołek jednak zaprzeczył tym zarzutom i oświadczył, iż nie wydał takiego rozkazu, wskazując Zenona Kliszkę (zmarłego w 1989) jako tego, który uzgadniał zasady użycia broni z generałem LWP Grzegorzem Korczyńskim. Oznajmił jednocześnie, że dostarczy dokumenty potwierdzające jego wersję, czego jednak ostatecznie nie zrobił.
  2. Sąd uzasadnia łagodny wyrok. naszdziennik.pl, 19 kwietnia 2013.
  3. Stanisław Kociołek prawomocnie uniewinniony ws. Grudnia '70. tvn24.pl, 30 czerwca 2014.
  4. Stanisław Kociołek znów stanie przed sądem. Za Grudzień '70. tvn24.pl, 16 kwietnia 2015.
  5. Fragment piosenki „Ballada o Janku Wiśniewskim” autorstwa Krzysztofa Dowgiałły.
  6. Dziennik.pl, "Krwawy Kociołek" spocznie na Powązkach. Bez zgody władz Warszawy [dostęp 2016-08-21].
  7. SuperS. Express SuperS., Pogrzeb Stanisława Kociołka: protesty i ceremonia [ZDJĘCIA] [dostęp 2016-08-21].
  8. Polska theP. t. Times Polska theP. t., Pogrzeb Stanisława Kociołka: protesty i ceremonia [ZDJĘCIA] [dostęp 2016-08-21].
  9. TVPT. Info TVPT., „Są zbrodniarze, których ręka sprawiedliwości świeckiej nie dosięgła”. Protesty podczas pogrzebu „Kata Trójmiasta” na Powązkach [dostęp 2016-08-21].

Bibliografia[edytuj]

  • Jerzy Eisler, Grudzień '70, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995
  • Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Warszawa 1991
  • Leksykon historii Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1996
  • Mieczysław Rakowski, Dzienniki polityczne 1984–1986, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2005