Stanisław Leopold

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Leopold
Rafał, Leon
Stanisław Leopold
Podporucznik[1] Podporucznik[1]
Data i miejsce urodzenia 9 stycznia 1918
Dziektarzew
Data i miejsce śmierci 25 sierpnia 1944
Warszawa
Przebieg służby
Stanowiska dowódca 1. kompanii w batalionie Parasol
Główne wojny i bitwy powstanie warszawskie, II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Walecznych
Grób Stanisława Leopolda na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Stanisław Wojciech Leopold ps. „Rafał”, „Leon” (ur. 9 stycznia 1918 w Dziektarzewie, zm. 25 sierpnia 1944 w Warszawie) – harcmistrz, pośmiertnie mianowany podporucznikiem, w powstaniu warszawskim dowódca 1. kompanii w batalionie Parasol, jeden z instruktorów harcerskich w Szarych Szeregach, członek Rady Programowej Szarych Szeregów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Leopold urodził się 9 stycznia 1918 w Dziektarzewie, pow. Łask i był synem właściciela tego folwarku Stanisława oraz Małgorzaty Romockiej. Uczył się od czerwca 1927 w prywatnym Gimnazjum Męskim Zgromadzenia Kupców m. Łodzi i tam w maju 1935 otrzymał świadectwo dojrzałości. Studiował od października tego roku w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, gdzie zdał egzamin magisterski w czerwcu 1938, uzyskując uprawnienia ekonomisty (specjalizował się w zakresie spółdzielczości rolniczej). Nie zdążył, jednak złożyć pracy dyplomowej, ponieważ wybuchła wojna. Już w czasie nauki w gimnazjum rozpoczął działalność społeczną jako skarbnik samorządu szkolnego, a wkrótce wstąpił do szkolnego koła Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej (ZPMD). Działalność w związku kontynuował również w czasie studiów, będąc wydawcą i redaktorem pisma „Czerwone Tarcze” (miesięcznika ZPMD dla młodzieży nieakademickiej) od numeru 5 z 1938. Od tego roku był jednocześnie sekretarzem redakcji pisma „Naród i Państwo”.

W konspiracji był założycielem, a od wiosny 1940 kierownikiem i ideologiem „Petu” oraz redaktorem czasopisma „Przyszłość”. Wszedł w skład Rady Programowej przy Naczelniku Szarych Szeregów, a od września 1943 był przez kilka miesięcy członkiem Ścisłej Głównej Kwatery „Pasieka” Szarych Szeregów i pełnił również funkcję wizytatora Chorągwi Lubelskiej (UI „Zboże”). 27 grudnia 1943 mianowany został harcmistrzem. Uczestniczył również w pracach zespołu „M”, który zajmował się akcjami wychowawczymi wśród młodzieży pozostającej poza organizacjami harcerskimi, gdzie był kierownikiem Sekcji Redakcyjnej i redaktorem wydawanego w 1943 miesięcznika „M. Agencja Młodych dla Redakcji i Kierownictw Środowiskowych”. Używał w Szarych Szeregach pseudonimu „Leon”. Ukończył na przełomie marzec–październik 1943 III kurs Szkoły Podchorążych Piechoty Rezerwy „Agricola” i po awansie do stopnia kaprala podchorążego objął po Stanisławie Huskowskim na przełomie lutego i marca 1944 dowodzenie nad I plutonem, przekształconym następnie w 1 kompanię Oddziału Dyspozycyjnego „Pegaz” Kedywu KG AK pod zmienionym pseudonimem Rafał. 11 lipca 1944 w Krakowie był dowódcą nieudanej akcji na gen. Wilhelma Koppego, a podczas odskoku po akcji został ranny pod Udorzem w starciu z Niemcami.

W powstaniu warszawskim w dalszym ciągu był dowódcą 1 kompanii batalionu „Parasol”, która broniła cmentarza kalwińskiego na Woli, a od 9 sierpnia brała udział w obronie Starego Miasta. Pełniący obowiązki dowódcy „Parasola” ppor. Jerzy Zborowski we wniosku odznaczeniowym z 11 sierpnia pisał o nim:

Quote-alpha.png
„jako d-ca plutonu w dniu 9. 8. t.r. wytrzymał natarcie npla, dał inicjatywę do kontrnatarcia, utrzymał się wyjątkowo [długo] na pozycjach pomimo silnego ognia npla i dużych strat własnych. Z pozycji na cment. ewang. wycofał się ostatni, osłaniając odwrót własnego oddziału osobiście”

Stanisław Leopold poległ 25 dnia powstania warszawskiego w obronie Starego Miasta (rejon Reduty Banku Polskiego – ul. Bielańska 12). 21 sierpnia odznaczony Krzyżem Walecznych i pośmiertnie, 31 sierpniaOrderem Virtuti Militari. Pochowany na Wojskowych Powązkach.

Żoną Leopolda była Wanda z Iwanowskich, córka Jerzego (ślub wiosną 1940 r.). Mieli córkę Joannę (ur. 1943 - zm. 1945).

Był bratem ciotecznym Andrzeja Romockiego ps. „Morro”. Łączniczką „Rafała” była Krystyna Wańkowicz, córka pisarza Melchiora Wańkowicza. Józef Szczepański ps. „Ziutek” zadedykował Leopoldowi wiersz „Do Rafała”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. pośmiertnie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Broniewski i Zofia Dłużewska-Kańska, Leopold Stanisław, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 17, Wrocław: Ossolineum 1972, s. 72-73
  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 116–117. ISBN 83-211-0758-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]