Stanisław Lewicki (1853–1933)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Lewicki (ur. 1853 w Bordziłówce, zm. 1933 w Ławkach) – polski działacz narodowy i społeczny, autor pamiętnika.

Był synem Adama, uczestnika powstania styczniowego, właściciela majątków Ławki i Rogale, i Pauliny z Horeszkiewiczów. Miał dwie siostry Ludwikę i Marię oraz brata Kazimierza (1847–1902), wybitnego pszczelarza, autora kilku pozycji książkowych, twórcy ula ramowego (ok. 1870 r.), który stał się pierwowzorem ula warszawskiego.

Ukończył z wyróżnieniem III Gimnazjum Filozoficzne w Warszawie. W 1878 roku zawarł związek małżeński z Anną Krupecką, córką znanego warszawskiego kupca, uważanego za pierwowzór Wokulskiego z Lalki Bolesława Prusa. Przez całe swoje życie cieszył się ogromnym szacunkiem lokalnej społeczności. Był wybierany do piastowania różnych godności.

W roku 1892 kupił zadłużony majątek swojego brata Kazimierza w Ławkach koło Łukowa.

Był jednym z organizatorów budowy pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie (rosnące przy tym pomniku brzozy pochodzą z majątku Ławki). Stanisław Lewicki walczył o polska szkołę. W 1902 roku pojechał do Petersburga zawieźć podanie o wprowadzenie nauki religii w języku polskim. W 1903 roku udał się ponownie do kancelarii carskiej. Podanie zostało przyjęte z obietnicą pomocy. Wielkim sukcesem tej wizyty był ukaz carski z dnia 26 lutego 1903 roku, w którym zezwolono na naukę religii w języku polskim (nastąpiło to wkrótce po interwencji Lewickiego). W Warszawie zorganizował wiec - rozesłał, przy pomocy swojej rodziny i znajomych, 1500 zaproszeń. Wiec odbył się 19 lutego 1905 roku w Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie; wzięło w nim udział około 1000 osób.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został radnym sejmiku powiatowego. Uczestniczył w pracach Akcji Katolickiej, był kolatorem kościoła pw. Przemienienia Pańskiego w Łukowie, wspierał finansowo i w naturze sierociniec sióstr szarytek w Łukowie, współdziałał w przeniesieniu obrazu Matki Boskiej Kodeńskiej z Częstochowy do Kodnia. Za walkę o naukę religii w języku polskim oraz za pracę na rzecz Kościoła został odznaczony przez papieża Piusa XI orderem Pro Ecclesia et Pontifice.

W 1931 wydał w Łukowie swój pamiętnik pt. „Pamiętnik od r. 1897 do r. 1908 jako przyczynek do historii Odrodzenia Polski”.

Stanisław Lewicki zmarł na atak serca 29 listopada 1933 roku w wieku 80 lat. Jego pogrzeb stał się wielką manifestacją, w której uczestniczyły tłumy ludzi, duchowieństwo, przedstawiciele władz, organizacje i młodzież szkolna.

Żona Anna Lewicka została odznaczona orderem loterańskim, zmarła 27 września 1936 roku i została pochowana wraz z mężem na cmentarzu w Łukowie. Stanisław i Anna mieli siedmioro dzieci.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Lewicki: Pamiętnik od r. 1897 do r. 1908 jako przyczynek do historji Odrodzenia Polski”. Łuków 1931. [1]
  • Ziemianie Polscy XX wieku. Słownik biograficzny. Cz. 4. Warszawa 1998.