Stanisław Lubomirski (wojewoda kijowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wojewody kijowskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Stanisław Lubomirski
Ilustracja
Herb
Szreniawa bez krzyża
Rodzina Lubomirscy herbu Szreniawa bez Krzyża
Data urodzenia 1704
Data i miejsce śmierci 19 lipca 1793
Warszawa
Ojciec Jerzy Aleksander Lubomirski
Matka Joanna Karolina von Sartzhausen
Żona

Ludwika Pociejówna

Dzieci

Ludwika (Potocka)
Ksawery Lubomirski
Józef Lubomirski
Aleksander Lubomirski
Michał Lubomirski

Odznaczenia
Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów)

Stanisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 1704, zm. 19 lipca 1793 w Warszawie) – polski magnat kresowy XVIII. w., wojewoda bracławski, potem wojewoda kijowski, słynny z awanturniczego życia i rozlicznych przygód.

Był synem wojewody sandomierskiego Jerzego Aleksandra i Joanny Karoliny von Sartzhausen.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1735 otrzymał starostwo grodowe sadeckie, które w 1754 odstąpił Małachowskim. Był posłem na sejm 1738[1], poseł województwa wołyńskiego na sejm 1740 roku[2].29 lipca 1738 roku dostał urząd podstolego koronnego. Poseł województwa kijowskiego na sejm 1744 roku[3]. W 1744 roku został kawalerem Orderu Orła Białego. Pozostawał w zatargach z sąsiadami Potockimi i Jabłonowskimi. Angażował się także w utarczki graniczne z Tatarami. Występował jako kandydat do korony polskiej. Po swoim wyborze król Stanisław August Poniatowski mianował Lubomirskiego 15 grudnia 1764 wojewodą bracławskim, a w 1766 kawalerem Orderu Św. Stanisława. Sympatyzował z Konfederacją Barską, ale do niej nie należał. Niektóre jego chorągwie wzięły udział w konfederacji. 29 października 1772 został wojewodą kijowskim. Na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór[4]. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[5].

W związku z nawrotami choroby umysłowej krewni wystąpili o ustanowienie kurateli, aby uniknąć trwonienia majątku. W 1785 zrzekł się stanowiska wojewody kijowskiego.

Majątek[edytuj | edytuj kod]

W 1738 odziedziczył po ojcu wielki majątek w województwie sandomierskim i kijowskim. Po bezpotomnej śmierci brata Józefa w 1755 wzbogacił go jeszcze o dobra na Wołyniu i Podolu. Na posiadanych terenach prowadził intensywną akcję osadniczą. Był jednym z najbogatszych magnatów w Polsce. Posiadał majątki na Podolu: Dubno, Równe i Świda[6].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Żonaty od 1740 z Ludwiką Pociejówną pozostawił córkę Ludwikę (mąż - starosta halicki i czorsztyński Józef Makary hr. Potocki) i czterech synów Ksawerego, Józefa, Aleksandra i Michała.

Wywód przodków[edytuj | edytuj kod]

4. Aleksander Lubomirski      
    2. Jerzy Aleksander Lubomirski
5. Katarzyna Anna z Sapiehów
córka Pawła Jana Sapiehy
       
      1. Stanisław Lubomirski
6. Jan Karol von Starzhausen    
    3. Joanna Startzhausenówna    
7. Regina Maximiliana Fieger von Hirschberg      
 

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Teka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 470.
  2. Teka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 710.
  3. Mieczysław Skibiński, Europa a Polska w dobie wojny o sukcesyę austryacką w latach 1740-1745. T. 2. Dokumenty, Kraków 1913, s. 289.
  4. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545-562.
  5. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.
  6. Świda, wś na pograniczu powiatu żytomierskiego w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola. Warszawa 1890.