Stanisław Nyczaj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Nyczaj
Ilustracja
Stanisław Nyczaj (2008)
Data i miejsce urodzenia 7 października 1937
Nowica
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła
  • Płonący wodospad
  • Metafizyka tworzenia. Na kanwie zwierzeń polskich poetów współczesnych
  • Przedążyć pęd Ziemi
  • Wśród pisarzy. Rozmowy i wspomnienia
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Nagrody

Świętokrzyska Premiera Literacka (1994), Nagroda Miasta Kielce (2000), Nagroda im. Jarosława Iwaszkiewicza (2008), Nagroda im. Witolda Hulewicza (2010)

Stanisław Nyczaj (ur. 9 stycznia 1943 w Nowicy pod Kałuszem w województwie stanisławowskim, obecnie Ukraina) – polski poeta, satyryk, krytyk literacki, edytor, animator życia literackiego. Syn Michała, nauczyciela, i Kazimiery z domu Machnik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W wyniku repatriacji 1945/1946 wraz z matką zamieszkał w Opolu, gdzie ukończył Szkołę Muzyczną I st. (7 klas fortepianu), LO im. M. Konopnickiej (1957-1961), filologię polską na WSP im. Powstańców Śląskich (obecnie Uniwersytet Opolski) z tytułem magistra (1961-1966). W okresie studiów był w kręgu przyjaciół Teatru Laboratorium „13 Rzędów” Jerzego Grotowskiego, organizował życie kulturalne, redagował pismo studenckie „Nasze Sprawy” (1964-1965), w którym debiutował jako poeta (1964) i jako krytyk literacki (1965). Był nauczycielem polonistą w szkole średniej (1966-1970), redaktorem w mies. „Opole” (1970), sekretarzem redakcji „Kwartalnika Nauczyciela Opolskiego”, sekretarzem Zarządu Okręgu Ligi Ochrony Przyrody (1970-1972). Przewodził opolskiemu środowisku młodoliterackiemu (1964-1972), będąc przewodniczącym Opolskiego Ośrodka Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy, wiceprzew. Klubu Literackiego Związku Nauczycielstwa Polskiego, przew. Koła Młodych przy Opolskim Oddziale Związku Literatów Polskich.

W październiku 1972 przeniósł się do Kielc. Pracował w Wydawnictwie i Instytucie Nauk Społecznych Politechniki Świętokrzyskiej 1972-1979 i 1981-1985, prowadząc m.in. seminaria z filozofii i kultury współczesnej, jako redaktor w miesięczniku „Przemiany” (1979-1981, był w kolegium jego Literackiej Biblioteki), Ośrodku Kultury Literackiej (1985-1989), Oddziale Wydawnictwa Łódzkiego i Wydawnictwie „Dom Książki” (1983-1990). Prócz zaangażowania w kilka serii wydawniczych („Bibliotekę Świętokrzyską”, „Bibliotekę Poetycką” Wydawnictwa Łódzkiego), redagował promującą młodych serię „Arkuszy Poetyckich”, almanachy z serii Bazar, Słowo. Prezesował Kielecko-Radomskiemu Nauczycielskiemu Klubowi Literackiemu (1973-1996). Przyjęty do ZLP w 1979, stał się współzałożycielem Kieleckiego Oddziału ZLP (1984). Jest jego prezesem (od 1996) i zarazem członkiem Prezydium Zarządu Głównego Związku (od 2000). W 1990-1993 współtworzył wraz z radomską pisarką Teresą Opoką Oficynę Wydawniczą „STON”. Od 1994 współdziała z żoną Ireną (redaktorką graficzną) i synem Pawłem (zajmującym się opracowaniem komputerowym) w Oficynie Wydawniczej „STON 2”, mającej w swym dorobku (m.in. w seriach: „Biblioteka Nauczycielskiego Ruchu Literackiego”, „Biblioteka Satyry”, „Twórczość Młodych”, z kolegium pod przewodnictwem Piotra Kuncewicza, od niedawna „Portrety Literackie”) blisko 500 tytułów głównie z zakresu literatury współczesnej, eseistyki, historii. Jego starszy syn Radosław – z pierwszego małżeństwa z poetką Reną Marciniak – kieruje w Warszawie Wydawnictwem i Centrum „Kormoran”.

Poza wspomnianymi oficynami ważną pozycją w dorobku edytorskim Stanisława Nyczaja jest 2-tomowe opracowanie z obszernym komentarzem Utworów poetyckich w ramach Pism Stanisława Piętaka (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1986). Od marca 1997 do kwietnia 2003 redagował 8-stronicową część literacką mies. „IKAR”. Od połowy 1997 jest redaktorem naczelnym „Świętokrzyskiego Kwartalnika Literackiego” – czasopisma regionalno-ogólnopolskiego. Pełni funkcję konsultanta literackiego w Krajowym Centrum Kultury PZN, redagując wiele książek indywidualnych i zbiorowych (z serii „Erotyki”, „Jesteśmy”) twórców niewidomych i niedowidzących. Od 2005 jest członkiem Polskiej Sekcji SEC. Od 2016 jest członkiem Słowiańskiej Akademii Literatury i Sztuki z siedzibą w Warnie w Bułgarii.[potrzebny przypis]

Stanisław Nyczaj – obok uprawiania twórczości poetyckiej, satyrycznej, eseistycznej – jest zamiłowanym organizatorem problemowych sesji literackich, interdyscyplinarnych plenerów literacko-plastycznych skupiających twórców z różnych regionów kraju, spotkań w ramach Świętokrzyskiej Wiosny Literackiej, prezentacji kielczan podczas Warszawskiej Jesieni Poezji, seminariów ogólnopolskich z udziałem pisarzy niewidomych i niedowidzących.

Za twórczość i działalność został nagrodzony m.in. (oprócz nagród przyznanych przez redakcje czasopism za niektóre książki) „Świętokrzyską Premierą Literacką” (za rok 1994), Nagrodą Miasta Kielce (2000) i Prezydenta Kielc I st. (2010), wyróżniony w plebiscycie „Człowiek 25-lecia” organizowanym przez kielecki dziennik Echo Dnia w kategorii Kultura, także ogólnokrajowymi nagrodami Nagroda im. Jarosława Iwaszkiewicza (2008), Nagroda im. Witolda Hulewicza (2010). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1998).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Wydał m.in.[edytuj | edytuj kod]

Publikował m.in.[edytuj | edytuj kod]

w licznych antologiach i almanachach poetyckich, aforystycznych i fraszek[edytuj | edytuj kod]

w antologiach dwujęzycznych[edytuj | edytuj kod]

  • Из века в век. Польская Поэзия / Od wieku do wieku. Poezja polska, antologia współczesnych polskich poetów drugiej połowy XX – początku XXI w., Moskwa 2011, ​ISBN 978-5-905185-03-8​.
  • Mosty: Antologia. Poeci polscy, Poeci greccy / Γέφυρες: Ανθολογία. Έλληνες ποιητές, Πολωνοί χοιητίς, WarszawaAteny 2016, Wydawnictwo Książkowe IBIS, ​ISBN 978-83-7358-173-9​.
  • Mosty: Antologia. Poeci polscy, Poeci włoscy / I Ponti: Antologia. Poeti italiani, Poeti polacchi, Warszawa – Bari 2016, Wydawnictwo Książkowe IBIS, ​ISBN 978-83-7358-178-4​.
  • Mosty: Antologia. Poeci z Polski, UK, USA, Wilna / Bridges: Anthology. Poets from: UK, USA, Vilnius, Poland, Warszawa 2017, Wydawnictwo Książkowe IBIS, ​ISBN 978-83-7358-191-3​.

Ważniejsze rozmowy ze Stanisławem Nyczajem[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Olszewski Uparcie szukał własnej drogi dla miesięcznika „Okolice” 1987, nr 5.
  • Leszek Żuliński Impuls nie powinien przejść mimo do książki tegoż Między wierszami. Rozmowy o życiu i literaturze, Kielce 1997. Oficyna Wydawnicza „STON 2”, ​ISBN 978-83-86976-22-5​.
  • Stanisław Stanik Być w literackim krwiobiegu dla Kwartalnika Kulturalnego „Sekrety ŻARu” 2008, nr 2, przedruk poprawiony i uzupełniony w tomie poety Przedążyć pęd Ziemi, Kielce 2009.

Ważniejsze opracowania o twórczości Stanisława Nyczaja[edytuj | edytuj kod]

  • Lesław Bartelski, Polscy pisarze współcześni 1939-1991. Leksykon, Warszawa 1995, Wydawnictwo Naukowe PWN, ​ISBN 83-01-11593-9​, s. 294.
  • Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, tom 6 (Warszawa 1999, ​ISBN 83-02-05444-5​, s. 114-116) i tom 10 (Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-89348-94-4​, s. 642-643), Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.
  • Bogumiła Truchlińska, „Na przekór wątpiącemu sobie” (O poezji Stanisława Nyczaja) w: Słowo. II almanach literacki, Łódź 1987, przedruk w tejże Między afirmacją a sceptycyzmem, Kielce 1995, ​ISBN 83-902638-3-1​, s. 40-53.
  • Harry Duda, Stanisław Nyczaj w: Pisarze regionu świętokrzyskiego, tom 4, Kielce 1995, ​ISBN 83-86006-35-8​, s. 129-161.
  • Krystyna Cel, Stanisław Nyczaj, seria „Sylwetki Współczesnych Pisarzy”, Agencja Wydawnicza Gens, Kielce 1999, ​ISBN 83-86285-59-1​, s. 96 (w tym liczne zdjęcia z życia i działalności literackiej); Wspomnieniem przywołani, Hamletowskie reminiscencje Stanisława Nyczaja; Ironia, kpina, żart w Nyczajowym wydaniu w książce Krystyny Cel Między dawnymi i młodszymi laty, Związek Literatów Polskich. Oddział w Kielcach, Oficyna Wydawnicza „STON 2”, Kielce 2011, ​ISBN 978-83-7273-374-0​, s. 23-25, 33-38.
  • Stefan Melkowski, Pomiędzy. O poezji Stanisława Nyczaja w: „Świętokrzyski Kwartalnik Literacki” 2002, nr 3-4, ISSN 1429-849X, przedruk w tomie poety Płonący wodospad jako posłowie, Kielce 2003, s. 90-153.
  • Leszek Żuliński, Tajemnice wiersza, „Autograf” 2008, nr 6, s. 39.
  • Jerzy Korey-Krzeczowski, „Bym więcej nie garnął się do światła na oślep”. Stanisława Nyczaja gry nie tylko z naturą, w tegoż Powracam tutaj z własnej woli, Rzeszów 2006, ​ISBN 978-83-920820-4-0​, s. 64-78.