Stanisław Rolbieski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Rolbieski
Ilustracja
Stanisław Rolbieski z rodziną (drugi od lewej)
Data i miejsce urodzenia 11 listopada 1873
Broniszewice, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 20 października 1939
Bydgoszcz, III Rzesza
Zawód inżynier
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Bydgoska Fabryka Kabli wzniesiona w latach 1920-1922 z inicjatywy Stanisława Rolbieskiego (fragment hali z okresu międzywojennego, stan z 2011)

Stanisław Jan Rolbieski (ur. 1873, zm. 1939) – polski inżynier, przedsiębiorca, działacz gospodarczy, radca miejski Bydgoszczy, założyciel fabryki „Kabel Polski” w Bydgoszczy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 11 listopada 1873 r. w Broniszewicach w powiecie pleszewskim. Był synem urzędnika Piotra Aleksandra Rolbieckiego (nazwisko uległo zniekształceniu w dokumentach władz niemieckich) i Michaliny z Lipkowskich, starszym bratem Wandy Rolbieskiej. Uczył się w gimnazjum realnym w Bydgoszczy, gdzie w 1896 złożył egzamin dojrzałości. W okresie nauki szkolnej był szykanowany za przynależność do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Przygotowując się do studiów inżynierskich podjął najpierw pracę jako elew w Warsztatach Kolejowych w Bydgoszczy, a następnie przez pół roku praktykował w fabryce na terenie Niemiec. W latach 1896-1901 studiował w politechnice w Charlottenburgu (Berlin), otrzymując dyplom inżyniera.

Po ukończeniu studiów pracował w koncernie elektrotechnicznym AEG, a następnie w Deutsche Kabelwerke A.G. w Berlinie. Z ramienia tej firmy prowadził prace montażowe w Hiszpanii, Norwegii, Anglii, Rosji, Belgii i Holandii. W 1913 r. wybudował dla przedsiębiorstwa filię fabryki w Londynie. W ostatnich latach przed wybuchem I wojny światowej był dyrektorem technicznym w Deutsche Kabelwerke.

Mimo korzystnych warunków pracy w Berlinie, w kwietniu 1919 wrócił do Bydgoszczy w celu organizacji życia gospodarczego w odradzającej się Rzeczypospolitej. W Podkomisariacie Naczelnej Rady Ludowej na Obwód Nadnotecki objął decernat Handlu i Przemysłu. Przygotował przejęcie za odszkodowaniem przemysłu bydgoskiego z rąk niemieckich. Od stycznia 1920 uczestniczył w reorganizacji życia w mieście jako sędzia pokoju, komisarz państwowy i honorowy radca miejski. Podlegały mu elektrownia i tramwaje, koleje, sprawy wodne i portowe. W grudniu 1921 wybrano go niepłatnym (honorowym) radcą miejskim w Bydgoszczy, z czego zrezygnował w 1924 roku. W latach 1920-1923 był zastępcą komisarza państwowego w bydgoskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej.

Działając na rzecz spolszczenia przemysłu bydgoskiego, zainicjował wykupienie dużych przedsiębiorstw niemieckich przez miasto, m.in. firmy żeglugowej Bromberger Schleppschiffahrt (późniejszy Lloyd Bydgoski). Zabiegał o rozwój przemysłu, zwłaszcza gałęzi dotychczas w Polsce nie reprezentowanych. Zainteresował banki wielkopolskie projektem budowy pierwszej w Polsce fabryki kabli. Z jego inicjatywy 21 września 1920 założono przedsiębiorstwo Kabel Polski Sp. Akc., którego został dyrektorem (1920-1923). Równocześnie zainicjował założenie sp. akc. „Kauczuk”, przewidzianej jako przedsiębiorstwo kooperujące. Jako dyrektor nadzorował budowę Bydgoskiej Fabryki Kabli, ukończonej w 1922.

Od 1920 był zarządcą Fabryki Karbidu w Smukale k. Bydgoszczy, filii przedsiębiorstwa Brandenbürgische Carbidwerke. W 1922 przeprowadził wykupienie tej fabryki przez założoną w tym celu sp. akc. „Karbid Wielkopolski”, której znacznym udziałowcem było miasto Bydgoszcz. Jako dyrektor „Karbidu” zmodernizował i rozbudował fabrykę. Wiele starań poświęcał higienie pracy i warunkom bytowym pracowników. Zadbał o zagospodarowanie należących do „Karbidu” nieużytków nad Brdą, a przy udziale specjalistów z Instytutu Rolniczego w Bydgoszczy, o zarybienie Brdy.

Uczestniczył finansowo w licznych akcjach społecznych, charytatywnych i kulturalnych. Od 1923 był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Szkoły Podchorążych w Bydgoszczy, a w 1928 został jego prezesem (później członek honorowy). Działał w Związku Obrony Kresów Zachodnich, później Polskim Związku Zachodnim. W latach 1927-1934 był konsulem honorowym Szwecji w Bydgoszczy.

Po wybuchu II wojny światowej i wkroczeniu Niemców do Bydgoszczy, nie ewakuował się, czując się odpowiedzialny za los pracowników i mienie przedsiębiorstwa. Władze niemieckie oskarżyły go o demontaż i ewakuację ważnych części maszyn i urządzeń Bydgoskiej Fabryki Kabli oraz o wysadzenie tamy fabrycznej i mostu na Brdzie przez wycofujące się wojsko. 20 października 1939 wraz z żoną i synem został aresztowany i tego samego dnia stracony wraz z nimi w Lesie Gdańskim przy cmentarzu św. Wincentego à Paulo na Bielawkach.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Rolbieski od 1906 był żonaty z Emilią, córką doktora medycyny Aleksandra Wilka-Czarnowskiego z Opola. Miał syna Romana Aleksandra (1908-1939), sędziego grodzkiego w Inowrocławiu i córkę Stellę Marię, historyka, żonę pułkownika Zbigniewa Szacherskiego.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 2012 w wyniku konkursu, nazwano jego imieniem jedną z ulic na terenie Bydgoskiego Parku Przemysłowo-Technologicznego[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom I. Bydgoszcz 1994, str. 93-94
  • Polski Słownik Biograficzny, tom XXXI, 1989 (artykuł opracowany przez redakcję)