Stanisław Salmonowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Antoni Salmonowicz
Data i miejsce urodzenia 9 listopada 1931
Brześć
Zawód prawnik, historyk, nauczyciel akademicki
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wolności i Solidarności

Stanisław Antoni Salmonowicz (ur. 9 listopada 1931 w Brześciu nad Bugiem) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, specjalizujący się w historii nowożytnej, historii prawa i historii administracji.

Życiorys[edytuj]

W 1950 roku ukończył II Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie i podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. Specjalizował się w historii prawa, wśród jego wykładowców byli Michał Patkaniowski i Adam Vetulani. Po ukończeniu studiów, w 1954 roku podjął pracę w Sądzie Wojewódzkim Krakowa, gdzie odbywał aplikację sędziowską. W latach 1955–1956 pracował jako sędzia.

W 1959 roku uzyskał, na Uniwersytecie Warszawskim stopień doktora nauk prawnych. Tematem jego rozprawy był K.B. Steiner, toruński prawnik i historyk (1746-1814), a promotorem Karol Koranyi. W tym samym roku został zatrudniony jako adiunkt w Katedrze Powszechnej Historii Państwa i Prawa Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tam, w 1966 roku, uzyskał, an podstawie rozprawy Prawo karne oświeconego absolutyzmu, stopień doktora habilitowanego nauk prawnych.

Od 1966 roku pracował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Kierował tam Katedrą Państwa i Prawa Polskiego. W latach 1969–1970 pełnił stanowisko prodziekana Wydziału Prawa i Administracji. W 1970 roku został odwołany ze stanowiska dziekana, a także aresztowany za działalność opozycyjną. Przez cztery miesiące przebywał w areszcie śledczym, po czym został zwolniony z uczelni. W 1972 roku zatrudnił się w Instytucie Historii PAN, gdzie pracował do 2003 roku, m.in. jako kierownik Zakładu Historii Pomorza i Krajów Bałtyckich.

W 1981 roku wrócił na UMK, gdzie objął stanowisko kierownika Zakładu Dawnego Prawa Niemieckiego, a potem Katedry Historii Prawa Niemieckiego. W 1983 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego w Instytucie Historii PAN, a w 1989 roku tytuł profesora zwyczajnego nauk prawnych.

Współpracował też ze Szkołą Wyższą im. Pawła Włodkowica w Płocku oraz Kujawsko-Pomorską Szkołą Wyższą w Bydgoszczy. W 1991 roku kandydował na senatora RP.

Stanisław Salmonowicz przez lata, od 22.01.1964 do co najmniej 1983, był kontrolowany przez SB, najpierw był rozpracowywany w ramach sprawy operacyjnej „Stypendysta”, a później w ramach sprawy operacyjnego rozpracowania (Kwestionariusz Ewidencyjny pod Kryptonim „Pewnik”), w związku z „podejrzeniem o zbieranie, opracowywanie i przekazywanie do rozgłośni RWE informacji o stosunkach społeczno-politycznych i gospodarczych w PRL” i tym że „W okresie istotnych wydarzeń w kraju szkalował politykę partii i rządu PRL”. 26.09.1970 został aresztowany, jako podejrzewany o „wejście w porozumienie z przedstawicielami radia »Wolna Europa«” w okresie od maja do 25 września 1970 r. Prokuratura Wojewódzka dla miasta stołecznego Warszawy umorzyła śledztwo wobec „nie wykrycia sprawców przestępstwa”. Dwa lata później toczyło się kolejne śledztwo, w którym był podejrzany o „wejście w porozumienie z przedstawicielami Radia „Wolna Europa” na terenie Warszawy, Wiednia i Paryża, w celu działalności na szkodę Państwa Polskiego. W ramach tego porozumienia przekazywał tej rozgłośni informacje zawierające fałszywe wiadomości o stosunkach społeczno-politycznych i gospodarczych w Polsce, opublikowane następnie przez RWE”. W 1972 Stanisław Salmonowicz był rozpracowywany w ramach sprawy operacyjnej o kryptonimie „Ruch”. W latach 1968–1970 i 1975-1977 miał zakaz wyjazdów za granicę[1].

Jest bratem Jerzego Salmonowicza, siostrzeńcem Ludwika Muzyczki, kuzynem Zofii Abramowiczówny.

Jego wspomnienie o Marku Eminowiczu znalazło się w wydanej w 2009 roku książce Lubię swoje wady. Marek Eminowicz w opowieściach na siedemdziesięciopięciolecie[2].

Odznaczenia[edytuj]

Postanowieniem z 29 lutego 2012 prof. Stanisław Salmonowicz został przez prezydenta Bronisława Komorowskiego odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności[3], którym udekorowano go 22 marca 2012[4]. 3 maja 2014 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[5].

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Krystian Bogumił Steiner: 1746-1814: toruński prawnik i historyk: studium z dziejów nauki prawa doby Oświecenia w Polsce (1962)
  • Kraków i jego uniwersytet (1963, wspólnie z Józefem Dużykiem)
  • Francja pod jakobińską gwiazdą: szkice z dziejów rewolucji francuskiej (1966)
  • Prawo karne oświeconego absolutyzmu: z dziejów kodyfikacji karnych przełomu XVIII-XIX w. (1966)
  • Pitaval krakowski (1968, wspólnie z Januszem Szwają i Stanisławem Waltosiem)
  • Toruńskie Gimnazjum Akademickie w latach 1681–1817. Studium z dziejów nauki i oświaty (1973)
  • O reglamentacji obyczajowości mieszczańskiej w Toruniu w XVI – XVIII wieku (1976)
  • Obrońcy i miłośnicy języka polskiego w Toruniu XVI-XVIII w. (1979)
  • Fryderyk II (1981, ​ISBN 83-04-00790-8​)
  • Powstanie warszawskie: próba uporządkowania problemów genezy i oceny ogólnej (1981, pod pseudonimem Antoni Nowosielski)
  • Myśl Oświecenia w Toruniu (1982)
  • Toruń w czasach baroku i oświecenia: szkice z dziejów kultury Torunia XVII-XVIII wieku (1982, ​ISBN 83-01-04159-5​)
  • Konfederacja warszawska 1573 (1985, ​ISBN 83-00-00995-7​)
  • Prusy: dzieje państwa i społeczeństwa (1987, ​ISBN 83-210-0714-7​)
  • Ludzie i dzieło Sejmu Czteroletniego (1988)
  • Sylwetki spod gilotyny (1989, ​ISBN 83-01-09024-3​)
  • Ludwik Muzyczka 1900-1977: polityk i żołnierz: przyczynek do dziejów Armii Krajowej (1992, ​ISBN 83-900329-4-5​)
  • Od Prus Książęcych do Królestwa Pruskiego: studia z dziejów prusko-pomorskich (1992)
  • Szkice toruńskie XVII-XVIII wieku (1992, ​ISBN 83-85196-34-X​)
  • Polacy i Niemcy wobec siebie: postawy, opinie, stereotypy (1697-1815): próba zarysu (1993)
  • Wokół listu 34 (1994)
  • Polskie Państwo Podziemne: z dziejów walki cywilnej 1939-45 (1994, ​ISBN 83-02-05500-X​)
  • Historia ustroju Polski (1995, wspólnie z Ryszardem Łaszewskim, ​ISBN 83-85709-61-4​)
  • Studia historycznoprawne (1995, ​ISBN 83-231-0680-0​)
  • O rzemiośle recenzenta: studia z warsztatu historyka (1999, ​ISBN 83-86301-79-1​)
  • Polski wiek XX: studia i szkice (2000, ​ISBN 83-88500-03-1​)
  • Z wieku oświecenia: studia z dziejów prawa i polityki XVIII wieku (2001, ​ISBN 83-231-1331-9​)
  • Historia ustrojów państw (2001, wspólnie z Grzegorzem Górskim, ​ISBN 83-88296-73-6​)
  • Prusy Królewskie w XVII-XVIII wieku: studia z dziejów kultury (2002, ​ISBN 83-231-1462-5​)
  • Niewesołe lata 1939–1989: szkice z Polski dziejów najnowszych (2005, ​ISBN 83-89416-61-1​)
  • W staropolskim Toruniu (XVI-XVIII w.): studia i szkice (2005, ​ISBN 83-7285-234-0​)
  • Kilka minionych wieków: szkice i studia z historii ustroju Polski (2009, ​ISBN 978-83-242-0981-1​)
  • Studia z historii prawa (XVI-XX wiek) (2010, ​ISBN 978-83-89914-29-3​)
  • The Tragic Night of Occupation: On ‘Collaboration from Below’ in the General Government (1939-1945) (2013)
  • Między NRD i RFN. Ze wspomnień historyka, Zapiski Historyczne, tom LXXVIII, s. 117-154 (2013)
  • „Życie jak osioł ucieka…” Wspomnienia (2014, ​ISBN 978-83-7629-448-3​)
  • Społeczeństwo polskie w latach 1939–1945. Uwagi o sytuacji badawczej, [w:] Kaszubi-Pomorze-Gdańsk. Księga Jubileuszowa Profesora Józefa Borzyszkowskiego z okazji 70. rocznicy urodzin, pod red. C. Obrachta-Prondzyńskiego, K. Lewalskiego, T. Rembalskiego (2016, ​ISBN 978-83-63368-81-4​)
  • Sieyès E.-J., Czym jest stan trzeci? Esej o przywilejach, z przedmową prof. dra hab. Stanisława Salmonowicza (2016, ​ISBN 978-83-7666-460-6​)
  • Les autorités de la Pologne en exil et l’état clandestin polonais, Guerres mondiales et conflits contemporains: La Pologne dans les conflits du XXe siècle. II – Deuxième Guerre mondiale et Guerre froide, t. 1, s. 27-53 (2016, ​ISBN 9782130733898​, ISSN 0984-2292)

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Sławomir Kalembka (red.): Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-2004. Materiały do biografii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 600. ISBN 83-231-1988-0.

Linki zewnętrzne[edytuj]