Stanisław Stefaniak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Stanisław Stefaniak
Stefan
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia

16 kwietnia 1900
Żbików, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

16 października 1986
Nowa Sól, Polska

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Armia Krajowa

Jednostki

Batalion Stefan

Stanowiska

dowódca batalionu

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa
kampania wrześniowa
powstanie warszawskie

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941) Warszawski Krzyż Powstańczy

Stanisław Stefaniak, ps. Stefan, Wojownik (ur. 16 kwietnia 1900 w Żbikowie, zm. 16 października 1986 w Nowej Soli) – major Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego, komendant III Rejonu w Obwodzie Wola, dowódca kompanii wolskiej w Zgrupowaniu „Leśnik” na Muranowie i Starym Mieście, oraz dowódca batalionu „Stefan” i dowódca pododcinka po przejściu do Śródmieścia, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Jana i Zofii[1]. Od 1927 był podporucznikiem 37 Łęczyckiego pułku piechoty, ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1927[2], oraz dowódcą plutonu pionierów. Porucznik ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1929[3]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 328. lokatą w korpusie oficerów piechoty[4]. Od 1936 był komendantem Przysposobienia Wojskowego i Fizycznego na powiat łęczycki. Odbył patrolowy rajd narciarski szlakiem Karpat wzdłuż całej granicy z Czechosłowacją[5].

We wrześniu 1939 był uczestnikiem wojny obronnej, początkowo jako dowódca batalionu rezerwy pułku następnie walczył w szeregach kompanii Legii Oficerskiej na Lubelszczyźnie m.in. pod Włodawą[5]. Wzięty do niewoli przez Armię Czerwoną i przekazany Niemcom. Zbiegł z transportu do obozu jenieckiego na stacji w Radomiu. Ukrył się w Warszawie na Ochocie.

Od 1940 był żołnierzem Związku Walki Zbrojnej w Warszawie. Był dowódcą III Rejonu Obwodu Wola. W powstaniu warszawskim dowodził kompania na Woli i na Muranowie w Zgrupowaniu „Leśnik”. Po przedostaniu się do Śródmieścia dowódca batalionu „Stefan” i dowódca pododcinka na północnym odcinku obrony w Grupie Śródmieście-Południe. Odznaczony 21 sierpnia 1944 Krzyżem Walecznych[6], oraz 9 września Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari[7]. Awansowany do stopnia majora. Po powstaniu zbiegł z transportu jeńców w drodze do Ożarowa. Jesienią 1944 inspektor szkolenia bojowego AK w Łowiczu.

Po wojnie, po krótkim pobycie w Kutnie, wyjechał na tereny ówczesnego województwa wrocławskiego. Od września 1945, w stopniu kapitana, był kierownikiem referatu I mobilizacyjnego i zastępcą komendanta Rejonowej Komendy Uzupełnień w Głogowie, z siedzibą w Nowej Soli[8].

Przez wiele lat jego nazwisko nie było znane. W publikacjach historycznych m.in. Adam Borkiewicza z 1957 występował wyłącznie jako kpt./mjr. „Stefan”[9]. W 1969 we wspomnieniach Janusza Przedborskiego został zidentyfikowany jako „Stanisław Stefański”[10]. Jednak pod właściwym nazwiskiem został odnaleziony dopiero w połowie lat osiemdziesiątych przez Juliusza Kuleszę[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Stefaniak. Biogram na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego. www.1944.pl. [dostęp 2011-09-30].
  2. Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928, s. 283.
  3. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 117.
  4. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 354.
  5. a b Juliusz Kulesza: Sierpień przez całe życie. Warszawa: Wydawnictwo "Anta", 1994, s. 185.
  6. Piotr Matusak (pod red.): Powstanie warszawskie 1944. Wybór dokumentów. T. 5. Warszawa: Agencja Wydawnicza "Egros", 2003, s. 211.
  7. J. Kreusch, A. K. Kunert, T. Labuszewski (oprac.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. IV. Warszawa: 1997, s. 128.
  8. Wehikuł czasu. Zdarzyło się w Głogowie. Gross Glogau, Glogaw. www.glogow.pl. [dostęp 2011-09-30].
  9. Adam Borkiewcz: Powstanie warszawskie 1944, Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: 1957, s. 52 i następne.
  10. Juliusz Kulesza: Sierpień przez całe życie. Warszawa: Wydawnictwo "Anta", 1994, s. 64.
  11. Juliusz Kulesza: Sierpień przez całe życie. Warszawa: Wydawnictwo "Anta", 1994, s. 61-71.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Juliusz Kulesza, W murach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych, Warszawa: „Askon”, 2003, ISBN 83-87545-77-5, OCLC 830543469.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.