Stanisław Szymański (tancerz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Szymański
Data i miejsce urodzenia 17 czerwca 1930
Kraków
Data i miejsce śmierci 10 lutego 1999
Warszawa
Zawód Artysta baletu
Narodowość polska
Edukacja Szkoła Tańca Artystycznego Janiny Jarzynówny-Sobczak w Krakowie
Stanowisko Pierwszy tancerz 1967-1985
Pracodawca Teatr Wielki w Warszawie
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Stanisław Szymański (ur. 17 czerwca 1930 w Krakowie, zm. 10 lutego 1999 w Warszawie) – polski tancerz baletowy. W latach 1967-1985 pierwszy tancerz Teatru Wielkiego w Warszawie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był wychowankiem Szkoły Tańca Artystycznego Janiny Jarzynówny-Sobczak w Krakowie, gdzie uczył się także u Leona Wójcikowskiego. I to właśnie Wójcikowski sprowadził go w końcu do Warszawy, gdzie w latach 1948–1950 występował w zespole muzycznego Teatru Nowego. W sezonie 1950/51 był solistą baletu w Operze Poznańskiej, gdzie także pracował pod kierownictwem Leona Wójcikowskiego. Po wcieleniu do wojska w 1951 roku występował w Zespole Pieśni i Tańca Domu Wojska Polskiego w Warszawie. Od 1956 był solistą baletu Państwowej Opery Warszawskiej, a od 1965 baletu Teatru Wielkiego w Warszawie, gdzie w latach 1967-1985 nosił tytuł pierwszego tancerza[1].

Grób Stanisława Szymańskiego (po lewej), Cmentarz Wojskowy na Powązkach

W 1963 roku podczas festiwalu Warszawska Jesień otrzymał nagrodę krytyków muzycznych SPAM "Orfeusz" za wykonanie partii Orfeusza w balecie Igora Strawińskiego. Jako jedyny Polak został uhonorowany w Paryżu Nagrodą im. Wacława Niżyńskiego. Partnerował m.in. Barbarze Bittnerównie, Oldze Sawickiej, Marii Krzyszkowskiej, Barbarze Olkusznik i Helenie Strzelbickiej. Zasłynął jednak przede wszystkim w demiklasycznych tańcach solowych, w których demonstrował swobodę techniczną, zawrotne piruety, wysokość i lekkość skoku. Publiczność prawie zawsze przyjmowała entuzjastycznie jego każde wyjście na scenę . Wiele jego występów (zwłaszcza w baletach współczesnych Witolda Grucy) zostało utrwalonych na filmach. Po raz ostatni wystąpił w roku 1994 w Teatrze Studio, w roli aktorskiej spektaklu Jerzego Grzegorzewskiego: Cztery komedie równoległe. Jako jeden z niewielu artystów swoich czasów nie krył swojej homoseksualności i zdobył pozycję ikony środowisk LGBT[2]. Został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie[3].

Najważniejsze role[4][edytuj | edytuj kod]

Opera Poznańska[edytuj | edytuj kod]

  • 1950: Kawaler – Pory roku, choreografia Leon Wójcikowski
  • 1950: Solista – Suita hiszpańska, choreografia Leon Wójcikowski
  • 1950: Sędzia – Dyl Sowizdrzał, choreografia Leon Wójcikowski

Państwowa Opera Warszawska[edytuj | edytuj kod]

Teatr Wielki w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

  • 1965: Diabeł – Pan Twardowski, choreografia Stanisław Miszczyk
  • 1966: Taniec hiszpański – Jezioro łabędzie, choreografia Raissa Kuzniecowa
  • 1966: Arlekin – Mandragora, choreografia Witold Gruca
  • 1966: Pas de deux – Nokturn i Tarantela, choreografia Witold Gruca
  • 1968: On-Lis – Voci, choreografia Witold Gruca
  • 1968: Hilarion – Giselle, choreografia Aleksiej Cziczinadze
  • 1968: Giovanni – Francesca da Rimini, choreografia Aleksiej Cziczinadze
  • 1968: Taniec z czinelami – Spartakus, choreografia Jewgienij Czanga
  • 1969: Książę – Kopciuszek, choreografia Aleksiej Cziczinadze
  • 1970: Romeo – Romeo i Julia, choreografia Aleksiej Cziczinadze
  • 1971: Muzyk – Symfonia fantastyczna, choreografia Witold Borkowski
  • 1971: Główny solista – Polymorphia, choreografia Jerzy Makarowski
  • 1972: Mandaryn – Cudowny mandaryn, choreografia Joseph Lazzini
  • 1972: Główny solista – La Valse, choreografia Joseph Lazzini
  • 1972: Diabeł – Pan Twardowski, choreografia Witold Gruca
  • 1973: Pietruszka – Pietruszka, choreografia Michaił Fokin / Leon Wójcikowski
  • 1973: Rotbart – Jezioro łabędzie, choreografia Boris Chaliułow wg Mariusa Petipy i Lwa Iwanowa
  • 1974: Czardasz – Coppelia, choreografia Assaf Messerer
  • 1975: Solista – Capriccio, choreografia Marta Bochenek
  • 1975: Pierrot – Karnawał, choreografia Witold Gruca
  • 1979: Pan N. - Maskarada, choreografia Witold Gruca i Zofia Rudnicka

Nagrody i odznaczenia[4][edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małgorzata Komorowska, Paweł Chynowski, Sztuka naturalna Stanisława Szymańskiego. Szkic do portretu [w:] "Taniec", Polski Teatr Tańca - Balet Poznański, Poznań, 1980, s. 23-29.
  2. Tomasik 2012 ↓, s. 12, 80, 81–83, 114, 116.
  3. Berger 2015 ↓, s. 205.
  4. a b Małgorzata Komorowska, Paweł Chynowski, Sztuka naturalna Stanisława Szymańskiego. Szkic do portretu [w:] "Taniec", Polski Teatr Tańca - Balet Poznański, Poznań 1980, s. 23-29.
  5. Dziennik Polski r. XXX, nr 165 (9446), s. 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]