Stanisław Więckowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Więckowski
Data i miejsce urodzenia 12 czerwca 1882
Barchów k. Łochowa
Data i miejsce śmierci 31 grudnia 1942
Auschwitz-Birkenau
Prezes Stronnictwa Demokratycznego
Okres od 1940
do 1942
Przynależność polityczna Stronnictwo Demokratyczne
Poprzednik Mieczysław Michałowicz
Następca Mieczysław Bilek
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Honorowa PCK II stopnia
Tablica pamiątkowa na kamienicy przy ul. S. Więckowskiego 1 w Łodzi.

Stanisław Więckowski, właśc. Antoni Stanisław Więckowski[a] (ur. 12 czerwca 1882 w Barchowie, zm. 31 grudnia 1942 w KL Auschwitz-Birkenau) – pułkownik lekarz Wojska Polskiego, polityk, działacz społeczny i niepodległościowy związany z Łodzią.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1905 rozpoczął działalność społeczną, wstępując do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). W 1914 r., po wkroczeniu Legionów Polskich do Łodzi, współpracował przy wydawaniu „Łodzianina”, organu prasowego PPS[1]. Od 1915 służył w Legionach jako lekarz adiutant Józefa Piłsudskiego[2]. W listopadzie 1918 został komendantem 4. Szpitala Okręgowego w Łodzi. Równocześnie sprawował funkcję naczelnego lekarza VI Okręgu Wojskowego, naczelnego lekarza załogi miasta Łodzi i naczelnego lekarza 28 pułku piechoty „Dzieci Łódzkich”. W maju 1919 objął obowiązki komendanta Szpitala Polowego Nr 402 i w następnym miesiącu wyjechał na front. Po zakończeniu wojny z bolszewikami kierował pracą Wydziału Superrewizyjno-Inwalidzkiego w Szefostwie Sanitarnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi.

Był jednym z inicjatorów utworzenia Społecznego Polskiego Gimnazjum Męskiego w Łodzi w roku 1921[3]. Do 30 listopada 1935 był szefem sanitarnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. W latach 1935–1939 był naczelnym lekarzem Ubezpieczalni Społecznej. Pełnił też funkcję ordynatora w oddziale Szpitala dla Psychicznie i Nerwowo Chorych „Kochanówka”.

W 1921 założył w Łodzi Ligę Obrony Praw Człowieka i Obywatela. W 1937 zaczął organizować kluby terenowe, a w 1939 był współzałożycielem Stronnictwa Demokratycznego, którego został prezesem w 1940. W czasie okupacji niemieckiej był redaktorem prasy podziemnej Armii Krajowej. Wiosną 1942 został aresztowany, osadzony na Pawiaku w Warszawie, a następnie wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie został stracony.

Ukończył również studia filozoficzne i był wykładowcą historii starożytnej na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi. Jest autorem monografii pt. Julian Apostata jako administrator i prawodawca (Warszawa, 1930 i 1937).

Po II wojnie światowej jego imieniem nazwano ulicę Śródmiejską w Łodzi. Ulice jego imienia znajdują się również we Wrocławiu, na Przedmieściu Oławskim[4], oraz w centrum Szczecina.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Właściwa kolejność imion płk Więckowskiego to Antoni Stanisław, ale używał ich na co dzień w odwrotnej kolejności, ponieważ nie lubił imienia Antoni; por. Tomaszewicz Wincenty, Ze wspomnień lekarza. Warszawa 1965, s. 485 i nast.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Łodzianin”, Organ Okręgu Łódzkiego Polskiej Partii Socjalistycznej, nr 1, 16 marca 1919 r.
  2. Jerzy Pomianowski, wywiad w „Rzeczpospolitej”, 10 XI 2006, nr 263.
  3. 90 lat VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Łodzi. Łódź 2011, s. 13.
  4. ul. Więckowskiego Stanisława. dolny-slask.org.pl. [dostęp 2014-05-16].
  5. Polski Czerwony Krzyż. Sprawozdanie za 1935. Warszawa: 1936, s. 12.
  6. M.P. z 1947 r. Nr 34, poz. 286.
  7. M.P. z 1958 r. Nr 8, poz. 44.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Jarno: Okręg Korpusu Wojska Polskiego nr IV Łódź 1918–1939. Instytut Historii Uniwersytetu Łódzkiego, Katedra Historii Polski Współczesnej, Wydawnictwo „Ibidem”, Łódź, 2001, ​ISBN 83-88679-10-4​, s. 35, 48, 190 i 192.
  • 90 lat VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Łodzi. Łódź, 2011.
  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1987, s. 158–159. ISBN 83-211-0758-3.