Stanisław Zaremba (1863–1942)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Zaremba
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 października 1863
Romanówka
Data i miejsce śmierci 23 listopada 1942
Kraków
Zawód, zajęcie matematyk
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Stanisław Zaremba (ur. 3 października 1863 w Romanówce, zm. 23 listopada 1942 w Krakowie[1]) – polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli krakowskiej szkoły matematycznej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Grób prof. Stanisława Zaremby na Cmentarzu Rakowickim

Urodził się w rodzinie Hipolita (1834–1903), inżyniera, i Aleksandry z Kurzańskich. Szkołę realną – Gimnazjum św. Piotra w Petersburgu, z niemieckim językiem wykładowym – ukończył w 1881. Po ukończeniu w 1886 Petersburskiego Instytutu Technologicznego[2] i uzyskaniu dyplomu inżyniera technologa, wyjechał w 1887 do Paryża, gdzie w 1889 po studiach na Sorbonie uzyskał stopień doktora nauk matematycznych. Pracę pedagogiczną rozpoczął w szkolnictwie średnim.

W roku 1890 powołany na katedrę matematyki na Uniwersytecie Jagiellońskim i tu obok pracy pedagogicznej był jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Matematycznego (1919). Działalność naukowa Zaremby obejmowała pewne działy matematyki wyższej w szczególności analizy nieskończonościowej.

Wyniki jego badań zyskały rozgłos światowy i cytowane są u wielu autorów. Do najważniejszych prac należą: „Arytmetyka teoretyczna” z roku 1912, „Wstęp do analizy” (wydanie z 1915 i 1918 roku). Wykazują one piękną strukturę logiczną – od intuicji, jako punktu wyjściowego do złożonych konstrukcji matematycznych.

Do zakresu logiki należy publikacja „La logiqe de mathematiques”. Wyrazem dążności zastosowania rezultatów rozwiązań matematycznych do fizyki jako ostatecznego celu badań jest „Mechanika teoretyczna”, której ukazały się niestety tylko początkowe tomy. Profesor Stanisław Zaremba był członkiem Akademii Umiejętności.

Zmarł 23 listopada 1942 w Krakowie. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim (kwatera IA-zach-po prawej Sowińskiego)[3].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był mężem Henryki (Henriette) Małgorzaty z d. Cauvin (1866–1953), nauczycielki, z pochodzenia Francuzki. Jego syn, Stanisław Krystyn, był również matematykiem, a także taternikiem i alpinistą.

Zaszczyty[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Doktoraty honorowe[edytuj | edytuj kod]

Otrzymał tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu w Marsylii[5] i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zaremba Stanisław, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-10-01].
  2. Księga pamiątkowa inżynierów technologów Polaków wychowańców Instytutu Technologicznego w Petersburgu : (w rocznicę stulecia uczelni), Warszawa , 1933, s. 100.
  3. Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych, zck-krakow.pl [dostęp 2021-01-12].
  4. M.P. z 1936 r. nr 263, poz. 464 „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym, położone w latach 1905–1918”.
  5. Prof. Zaremba doktorem h, c. Uniwersytetu w Marsylii. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 282 z 13 grudnia 1938. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]