Starawieś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Starawieś
Starawieś
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat węgrowski
Gmina Liw
Liczba ludności (2006) 560
Strefa numeracyjna (+48) 25
Kod pocztowy 07-100 Węgrów
Tablice rejestracyjne WWE
SIMC 0678096
Położenie na mapie gminy Liw
Mapa lokalizacyjna gminy Liw
Starawieś
Starawieś
Położenie na mapie powiatu węgrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu węgrowskiego
Starawieś
Starawieś
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Starawieś
Starawieś
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Starawieś
Starawieś
Ziemia 52°27′22″N 21°56′43″E/52,456111 21,945278

Starawieświeś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie węgrowskim, w gminie Liw.

Do 1954 roku istniała gmina Stara Wieś. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa siedleckiego. Rozporządzenie MSWiA z 2003 roku przywróciło miejscowości ze Stara Wieś na historyczną nazwę Starawieś. Na drogowskazach można także spotkać Starowieś.

Położenie[edytuj]

Około 9 kilometrów na północny zachód od Węgrowa. Leży nad przepływającą tu dość szeroko rzeką Liwiec (lewy dopływ Bugu), przy dawnym trakcie handlowym prowadzącym z Łukowa przez Węgrów do Gdańska.

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1473 roku, gdy wymieniana jest jako Jakimowice (Jachimowice), będące własnością Stanisława [Kossowskiego] z Kos(s)owa. W XVI wieku otrzymała nazwę Starawieś, w późniejszym czasie (od XIX wieku) pisaną rozdzielnie: Stara Wieś. W niektórych późniejszych wzmiankach (ok. 1711 roku) występuje także pod nazwą Krasny Dwór.

Herby właścicieli Starejwsi na elewacji pałacu

W XVI wieku wieś oraz puszcza starowiejska wchodziły w skład posiadłości węgrowskiej, należącej do możnego litewskiego rodu Kiszków. Po małżeństwie w 1593 roku hetmana polnego litewskiego Krzysztofa Radziwiłła z Elżbietą z Ostrogskich Kiszczyną przechodzi w posiadanie Radziwiłłów.

Wtedy to Węgrów otrzymał liczne przywileje, a Starawieś stała się rezydencją rodu aż do 1664 roku, w którym Bogusław Radziwiłł sprzedał ją Janowi Kazimierzowi Krasińskiemu, podskarbiemu wielkiemu koronnemu. W 1762 roku, jako wiano żony Barbary Krasińskiej przeszła na własność Michała Świdzińskiego. Następnymi właścicielami byli Ossolińscy (do 1811) i Jezierscy. W 1840 Maria Jezierska wyszła za mąż za rosyjskiego księcia Sergiusza Golicyna, który dzięki temu stał się kolejnym właścicielem Starejwsi. W 1879 dobra starowiejskie ponownie przeszły w posiadanie rodziny Krasińskich, którzy w 1905 sprzedali majątek Aleksandrowi Gerliczowi. W 1912 posiadłość została kupiona przez Macieja Radziwiłła. Ostatnimi właścicielami Starejwsi (do 1945 roku) byli Franciszek Radziwiłł i Zofia de Gren z Wodzickich Radziwiłłowa. W czasie okupacji cały majątek został zajęty przez Niemców, a po wojnie znacjonalizowany.

Pomnik upamiętniający naloty Łosi w 1939

W dnia 4-7 września 1939 ze znajdującego się tu lotniska polowego załogi XV Dywizjonu Bombowego na samolotach PZL-37 Łoś dokonały największego w czasie wojny obronnej nalotu bombowego na niemieckie kolumny pancerne w rejonie Piotrkowa Trybunalskiego i Różana, co upamiętnia pomnik przy drodze do Węgrowa.

10 września 1939 Starawieś została zbombardowana przez lotnictwo niemieckie. W 1944 roku wojska radzieckie splądrowały i ograbiły pałac. Po II wojnie światowej majątek przejął Skarb Państwa. W latach 70. XX wieku w zabudowaniach pałacowych przeprowadzono gruntowne prace renowacyjne i przekazano je na potrzeby reprezentacyjne NBP.

Zabytki[edytuj]

Kościół w Starejwsi

Starawieś oczami poetów[edytuj]

Piękno Starejwsi, a szczególnie starowieskiego pałacu, opiewali między innymi: Adam Mickiewicz, Bolesław Leśmian, Konstanty Ildefons Gałczyński, Julian Tuwim. Pisali o niej Juliusz Słowacki i Cyprian Kamil Norwid, a nawet Władysław Broniewski.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]