Statek szpitalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Statek szpitalny USNS "Mercy"
Statek szpitalny "Jenisej" w porcie w Sewastopolu

Statek szpitalny lub okręt szpitalny (w przypadku jednostek wojskowych), a także Szpital Wodnyjednostka pływająca zaprojektowana lub przystosowana do użytku jako pływający szpital, znajdująca zastosowanie zwłaszcza podczas konfliktów zbrojnych.

Podczas I wojny światowej do funkcji statków szpitalnych przystosowywano brytyjskie pasażerskie liniowce, takie jak HMHS "Britannic", RMS "Mauretania" i RMS "Aquitania". Podczas II wojny światowej funkcję tę pełniła tylko RMS "Aquitania", bo "Britannic" zatonął w 1916 po wpłynięciu na minę niemiecką, a "Mauretania" została zezłomowana w 1934.

Współczesne okręty szpitalne opatrzone są Czerwonym Krzyżem lub Czerwonym Półksiężycem, co zgodnie z postanowieniami konwencji genewskich[1] daje im ochronę definiowaną przez przepisy międzynarodowego prawa humanitarnego. Zaboru jednostek szpitalnych zabroniła X konwencja haska z 1907 o zastosowaniu do wojny morskiej zasad konwencji genewskiej[2]. Inna konwencja haska z 1904 nakazuje w czasie wojny zwalniać je od wszelkich podatków i opłat, nakładanych na statki w portach stron[3].

Największymi na świecie, nadal pełniącymi służbę okrętami szpitalnymi są należące do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych USNS "Mercy" i USNS "Comfort". Oba okręty to przebudowane zbiornikowce.

Obecnie Marynarka Wojenna RP nie posiada żadnego okrętu stale pełniącego funkcję pływającego szpitala. Podczas I wojny w Zatoce Perskiej jako okręt szpitalny służył przebudowany w tym celu okręt szkolny ORP "Wodnik".

Etap służby w charakterze jednostki szpitalnej ma za sobą m. in. holenderski jednokominowy motorowiec pasażerski "Oranje II" (ok. 20.000 BRT, w swoim czasie najszybszy motorowiec świata), zbudowany w Amsterdamie w 1939 roku dla Stoomvaart Mij. 'Nederland'. Służba "Oranje II" pod znakami czerwonego krzyża trwała od 31 lipca 1941 roku do 19 lipca 1946 roku; w tym czasie statek przepłynął prawie 400 000 Mm i przewiózł na swoich pokładach prawie 33 000 pacjentów (przy maksymalnie 750 miejscach). W pierwszą podróż z rannymi statek wyruszył z Suezu do Sydney w sierpniu 1941 roku, w ostatnią – z repatriantami z japońskich obozów jenieckich – pod koniec listopada 1945 roku z Melbourne przez Perth, Semarang i Batawię do Southampton[4].

Podczas I wojny światowej służbę statku szpitalnego pod znakami Marynarki Cesarskiej pełniła (przez sześć miesięcy) m. in. pierwsza jednostka nazwana imieniem gen. G J D von Scharnhorsta (1755-1813) – ok. 8400-tonowy parowy statek pasażerski NDLu, zbudowany w 1904 roku w Geestemuende[5][6].

W II wojnie światowej pod znakami Kriegsmarine służyło ok. 60 regularnych – tj. odpowiednio zgłoszonych stosownym władzom – jednostek szpitalnych; w tym takie duże statki pasażerskie, jak "Pretoria" (około 17 000 BRT), "Robert Ley" (ok. 27 300 BRT), "Strassburg" (zdobyczny holenderski "Baloeran", 17 000 BRT), czy młodsza siostrzyca "Steubena" – "Stuttgart" (13 300 BRT)[7]. Ten ostatni został w dniu 9 października 1943 roku zbombardowany przez alianckie samoloty w Gotenhafen (Gdyni) i niemal kompletnie spłonął z ciężkimi stratami wśród rannych i personelu medycznego; wypalony wrak statku został następnie zatopiony w wodach Zatoki Gdańskiej[8].

Od 22 września 1939 roku do 19 listopada 1940 roku służbę statku szpitalnego pełnił także słynny motorowiec "Wilhelm Gustloff" (ok. 25 500 BRT), zbudowany w Hamburgu w 1938 roku dla KdF. W tym czasie na pokładzie motorowca ponad 3100 razy udzielono pomocy rannym i chorym, przeprowadzono ponad 1700 badań aparatem rentgenowskim i w czterech rejsach przetransportowano z Norwegii do Niemiec prawie 2000 rannych[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lesław Furmaga, Józef Wójcicki: Mały słownik morski. Gdynia: Mitel International Ltd, 1993. ISBN 83-85413-73-1.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Obecnie II konwencja genewska 1949 o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu (lista stron).
  2. Dz.U. 1936 nr 6 poz. 67 (lista stron) zastąpiona przez wspomnianą Konwecję z 1949.
  3. Dz.U. 1936 nr 60 poz. 439, (lista stron)
  4. W M Wachniewski, Z wojennych dziejów 'Oranje', Gazeta Morska Gdańsk, 17.01.1995, s. 4
  5. D. Jung, Die Schiffe der Kaiserlichen Marine 1914-1918 und ihr Verbleib, Bernard & Graefe, Bonn, 2004, s. 67
  6. C. Rothe, Deutsche Ozean-Passagierschiffe 1896-1918, Transpress Verlag, Berlin, s. 99
  7. E. Groener i inni, Die Schiffe der deutschen Kriegsmarine und Luftwaffe 1939-1945 und ihr Verbleib, Bernard & Graefe, Bonn, 2001, ss. 66-67
  8. C. Rothe,Deutsche Ozean-Passagierschiffe 1919-1985, Transpress Verlag, Berlin 1987, s. 85
  9. H. Schoen, SOS 'Wilhelm Gustloff', Die groesste Schiffskatastrophe der Geschichte, Motorbuch-Verlag, Stuttgart 1998, ss. 43-51