Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
"Ojcze nasz", "Zdrowaś Mario" oraz "Wierzę w Boga" wydrukowane po polsku w 1475 roku. Ilustracja z Encyklopedii staropolskiej Zygmunta Glogera.

Statuta synodalia episcoporum Wratislaviensium (łac. Statuty synodalne biskupów wrocławskich; potocznie Statuty Elyana) – uchwała dla diecezji wrocławskiej ze zjazdu biskupów oraz kleru z synodu wrocławskiego jaki się odbył w roku 1446[1], która została opublikowana w roku 1475 we Wrocławiu przez drukarnię Świętokrzyską[2]. Zawiera pierwsze w historii teksty, jakie zostały wydrukowane w języku polskim[3][4][5].

Historia[edytuj]

Statuty zostały wydrukowane 9 października 1475 roku[6] we Wrocławiu przez polskiego[7] drukarza oraz kanonika kapituły katedralnej Kaspra Elyana na zlecenie kapituły wrocławskiej[8]. Księga jest zbiorem ustaw przyjętych przez synod diecezji wrocławskiej spisanych po łacinie. Oprócz szeregu zaleceń administracyjnych oraz religijnych dla duchowieństwa zawiera ona również teksty najważniejszych modlitw katolickich: Ojcze nasz, Zdrowaś Mario oraz wyznania wiary Wierzę w Boga w językach używanych przez wiernych na Śląsku, to jest w języku polskim oraz po niemiecku. Modlitwy te były oficjalnie zalecanymi wzorami poprawnego tekstu dla ludności polskiej na Śląsku[9].

Jedyny kompletny egzemplarz znajduje się w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu, a drugi posiada Biblioteka Uniwersytetu w Pradze[10].

Zapis polskich modlitw[edytuj]

Modlitwa Zapis w Statutach Zapis obecny
"Ojcze nasz"

"Otcze naſs genz gſi nanyebeſach oſwyent

cze gmye twe budz twa wuola. yako na
nebi tako nazemy. Chleb naſs wſſedny
day nam diſſa od puſſtz nam naſſe wynny
yako my odpuſſtiame naſſim wynowat
czom. Ee newodyz nas napokuſchenya a

le zbaw nas odzleho Amen".

"Ojcze nasz, któryś jest w niebie święć

się imię Twoje; bądź wola Twoja jako w
niebie jak i na ziemi; chleba naszego powszedniego
daj nam dzisiaj; i odpuść nam nasze winy,
jako i my odpuszczamy naszym winowaj
com; i nie wódź nas na pokuszenie; ale

nas zbaw od złego. Amen".
"Zdrowaś Mario"

"Szdrawa Maria miloſtczi pylna Bog ſt

abu boguſlawyenas ti myezi newyeſticz
ami bgiſlaweny owocz plod brzuchat tu
ego ſuantego ihezus criſtus Amen".

"Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z

Tobą błogosławionaś Ty między niewiast-,
ami i błogosławiony owoc żywota Two-

jego, Jezus Chrystus. Amen".

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. Statuty w bibliografii Estreichera.
  2. Franz Xaver Seppelt, "Die Breslauer Diözesansynode vom Jahre 1446", Franz Goerlich, Breslau 1912, ss. 76-77 - tekst łaciński statutów w wersji zdigitalizowanej.
  3. Jan Łoś, "Początki piśmiennictwa polskiego : (przegląd zabytków językowych)", Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Lwów 1922, ss. 212-213.
  4. Hieronim Szczegóła, "Kasper Elyan z Głogowa, pierwszy polski drukarz", Muzeum Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra 1968.
  5. Towarzystwo Miłośników Głogowa, "Encyklopedia Ziemi Głogowskiej", Zeszyt 1, Głogów 1993.
  6. DRUKARSTWO POLSKIE W XV W.
  7. Hieronim Szczegóła, "Kasper Elyan z Głogowa, pierwszy polski drukarz", Muzeum Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra 1968, s. 8.
  8. Jerzy Oleksiński, "I nie ustali w walce", Nasza Księgarnia, Warszawa 1980, ​ISBN 978-83-10-07610-6​, s. 51.
  9. H. Szwejkowska, "Książka drukowana XV-XVIII wieku. Zarys historyczny", Wrocław-Warszawa, 1975, s. 50.
  10. Oddział Starych Druków Uniwersytetu Wrocławskiego.