Stawiguda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stawiguda
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Stawiguda
Liczba ludności (2012) 1832
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11-034
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0489018
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stawiguda
Stawiguda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stawiguda
Stawiguda
Ziemia 53°39′31″N 20°23′59″E/53,658611 20,399722
Strona internetowa miejscowości

Stawiguda (niem. Stabigotten, pol. przed 1939 Stabigoda[1]) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Stawiguda[2]. Stawiguda leży w południowej części Warmii, przy drodze krajowej nr 51 OlsztynekBezledy. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Siedziba gminy Stawiguda.

Wieś położona przy drodze Olsztyn-Olsztynek. W miejscowości funkcjonuje piłkarski klub sportowy, działający pod nazwą Gminnego Klubu Sportowego Stawiguda. GKS składa się z czterech drużyn, każda gra w swoim przedziale wiekowym. W Stawigudzie funkcjonuje także Zespół Szkolno-Przedszkolny, oraz Publiczne Gimnazjum im. Olimpijczyków Polskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana przez kapitułę warmińską na 36 włókach na prawie chełmińskim w 1357 r. pod nazwą Stabegoide. Zasadźcami byli Prusowie: Surgeden i Cristian, z 15 latami wolnizny. Zasadźcy otrzymali 4 włóki oraz dodatkowo 1 włokę bez czynszu, za szczególne zasługi. Zobowiązani zostali do płacenia połowy dochodów z karczmy. W czasie wojny polsko-krzyżackiej (1519-1521) wieś została zniszczona. W 1524 r. w Stawigudzie gospodarzyło jedynie 6 chłopów. W 1654 r. we wsi było dwóch sołtysów, karczma i 14 gospodarstw chłopskich. W 1786 r. biskup warmiński Ignacy Krasicki podjął próbę założenia szkoły, ale chłopi odmówili płacenia na jej utrzymanie.

W drugiej połowie XIX w. we wsi powstała biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych. W 1897 r. wybudowano neogotycką kaplicę ewangelicką. W latach 1932-1934 wybudowano kościół katolicki pw. św. Jakuba Starszego Apostoła, konsekrowany w 1934 r. przez biskupa warmińskiego Maksymiliana Kallera. Kościół filialny i wieś należały do parafii w Gryźlinach.

W 1911 roku powstała ochotnicza straż pożarna w Stawigudzie. W 1925 r. była to najmniejsza w obwodzie olsztyńskim jednostka, w której skład wchodziło 8 strażaków. Pod koniec drugiej wojny światowej w Stawigudzie były jednocześnie: Ochotnicza Straż Pożarna, tzw. Obowiązkowa straż Pożarna, a także Młodzieżowa Straż Pożarna i Zakładowa Straż Pożarna. W czasie drugiej wojny światowej w Stawigudzie był podobóz dla jeńców rosyjskich i włoskich.

Po 1945 r. Stawiguda została wsią gminną. Ochotniczą Straż Pożarną reaktywowali: Władysław Kozłowski (kierownik Szkoły Podstawowej w Stawigudzie), Henryk Zeus (Cyfus), Georg Kochanek i Zygmunt Rudziński. Remiza strażacka mieściła się koło kuźni. Pierwszym wyposażeniem była ręczna pompa umieszczona na konnym wozie. Na początku lat 50. tutejsza OSP otrzymała w ramach pomocy UNRRA samochód DODGE produkcji amerykańskiej. W latach 70 na wyposażeniu tutejszej OSP Stawiguda był lekki samochód gaśniczy Żuk z przyczepą, oraz motopompa M-800. W roku 1988 nastąpiło otwarcie nowej strażnicy, a na wyposażeniu był samochód STAR 244. 1988 r. utworzono samodzielną parafię w Stawigudzie. W 2011 r. do tutejszej OSP został zakupiony najnowszy zestaw narzędzi hydraulicznych Holmatro, wykorzystywany głównie podczas wypadków komunikacyjnych, a w 2012 roku został zakupiony nowy samochód ratowniczo-gaśniczy MAN TGM 13.290.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Jakuba Apostoła, wybudowany w latach 1932-1934, murowany, z przyporami z ciosanych kamieni, salowy z wydzielonym prezbiteriów oraz prostokątną wieżą. Budowla z dwuspadowym dachem krytym dachówką ceramiczną. Krzyż umieszczony w prezbiterium, został przywieziony z niszczejącej kaplicy św. Huberta w pobliskich lasach koło wsi Rybaki wraz z białymi figurami Matki Bożej Bolesnej i św. Jana Apostoła.
  • Neogotycka kaplica ewangelicka, wybudowana w 1897 r. Po roku 1945 pozostała opuszczona. Przez pewien czas pełniła funkcję remizy strażackiej. Wokoł kaplicy znajduje się dawny cmentarz ewangelicki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mapa województwa pomorskiego, Wyd. Atlas Lwów, 1923.
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-02-22].