Stećak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stećak

Stećak (l. mn. stećci) – późnośredniowieczny rzeźbiony nagrobek kamienny z terenu Bośni i Hercegowiny.

Najstarsze znane stećci są datowane na XIV wiek; największa z rozległych nekropolii tego typu znajduje się w miejscowości Radimlja. Kształtem do złudzenia przypominają antyczne sarkofagi, są jednak monolitami i nie kryją wewnątrz trumien ani szczątków. Wbrew panującej niegdyś opinii stećci były stawiane w miejscach pochówku zarówno członków Kościoła Bośniackiego, jak i katolików oraz prawosławnych.

Podzielone na kwatery ściany boczne nagrobków bośniaccy artyści średniowieczni zwykli zdobić płaskimi reliefami. Do najczęstszych wątków ornamentyki zalicza się:

  • motywy geometryczno-roślinne (przejęte ze zdobnictwa tkanin);
  • sceny z życia rycerskiego: polowania, turnieje, orszaki konne, uczty (także przejęte ze sztuki tekstylnej);
  • proste, prymitywne motywy ludowe z uproszczonymi sylwetkami ludzkimi.

Te unikatowe nagrobki kamienne, na których samotne okazy wciąż można natknąć się w dzikich i górzystych rejonach, są świadectwem kwitnącej kultury dawnej Bośni i przywołują swą obecnością mroczną atmosferę bałkańskiego średniowiecza.

W lipcu 2016 stećci zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[1]. Z 28 nagrobków, które znalazły się na liście[2], 20 znajduje się w Bośni i Hercegowinie, po 3 w Serbii i Czarnogórze oraz 2 w Chorwacji[3].

Przypisy

  1. Five sites inscribed on World Heritage List (ang.). whc.unesco.org, 2016-07-15. [dostęp 2016-07-31].
  2. Stećci Medieval Tombstones Graveyards (ang.). whc.unesco.org. [dostęp 2016-07-31].
  3. Stećci upisani na Popis svjetske baštine UNESCO-a (chorw.). min-kulture.hr, 2016-07-15. [dostęp 2016-07-31].

Bibliografia[edytuj]

  • Wojsław Molé, Stećci, [w:] Słownik Starożytności Słowiańskich, red. Władysław Kowalenko, Gerard Labuda, Tadeusz Lehr-Spławiński, t. 5, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1975, s. 138.
  • John Van Antwerp Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, Ann Arbor 1987, s. 626.